Γεράσιμος Ρηγάτος: Πολεμικά τραύματα και κρυοπαγήματα

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

   Για να τιμήσουμε την 28η Οκτωβρίου, ημέρα που διατρανώθηκε το ΟΧΙ στον φασισμό, συνεχίζουμε τη συζήτηση για την νοσολογία του πολέμου με τον πανεπιστημιακό, γιατρό και ιστορικό της Ιατρικής Γεράσιμο Ρηγάτο. Σήμερα δεν θα εστιάσουμε στον «άμαχο» πληθυσμό (που ήταν κι αυτός μαχόμενος), αλλά στο στρατευμένο τμήμα, που αμυνόταν στη ζώνη των πρόσω.

Η κύρια απώλεια υγείας των στρατιωτών;

Είναι λογικό σ’ ένα πόλεμο οι κύριες απώλειες να οφείλονται στα όπλα, είτε αυτά είναι πυροβόλα, είτε ξιφολόγχες, είτε αεροπορικοί βομβαρδισμοί ή ότι άλλο. Επιπλέον οι συνθήκες του Μετώπου και γενικώς της διαβίωσης σε δυσμενές περιβάλλον, το είδος και η ποσότητα της τροφής, το ψύχος, η κόπωση κλπ ευνοούν την εμφάνιση των συνήθων νοσημάτων σε αυξημένη αναλογία. Στην ιστορία των λαών κάποιοι πόλεμοι χάθηκαν από τη χολέρα, από άλλα επιδημικά νοσήματα ή και από γρίπη, όπως στην πανδημία του 1918. Όμως στον «Πόλεμο του ‘40» τα προβλήματα στο δικό μας Μέτωπο δεν ήταν αυτά. Είχαμε λοιπόν τις βλάβες από τα όπλα, αλλά δυστυχώς σ’ αυτές γρήγορα προστέθηκε και άλλος ανταγωνιστής.

Που ήταν, ποιος;

Τα κρυοπαγήματα. Δεν εμφανίστηκαν βέβαια πρώτη φορά στον Πόλεμο του ’40. Υπάρχει μακρά παράδοση κρυοπαγημάτων, όπου στρατιώτες πολεμούν σε τοποθεσίες με χιόνια. Ήδη ο Ξενοφών (4ος αι. π. Χ.) στην «Κύρου Ανάβαση» γράφει για τους «Μυρίους» στα βουνά των Καρδούχων (Κούρδων) ότι «ελείποντο των στρατιωτών οι τε διεφθαρμένοι υπό της χιόνος τους οφθαλμούς, οί τε υπό του ψύχους τους δακτύλους των ποδών αποσεσηπότες». Μιλά δηλαδή για τις απώλειες από «τύφλωση των χιονιών» και από κρυοπαγήματα. Γράφει και ο Ιπποκράτης ότι «και πόδες απέπεσαν καταψυχθέντες, εκ καταχύσεως θερμού».

Σε άλλους πολέμους;

Αναφέρονται ιστορικά κρυοπαγήματα στους πολέμους των Σουηδών στην Ουκρανία, στον Αμερικανικό Εμφύλιο, στην εισβολή του Ναπολέοντα στη Ρωσία, στον Κριμαϊκό Πόλεμο και σε άλλες περιπτώσεις. Κοινός συντελεστής σε όλες τις περιπτώσεις ήταν συνδυασμός θερμοκρασίας κάτω από τους 0 βαθμούς, ανεπαρκής τροφή, ακατάλληλα ρούχα και παπούτσια. Στην περίπτωση του Πολέμου του 1940 ο ανεπαρκής εφοδιασμός προκαλούσε τον αρνητικό θαυμασμό των ξένων ανταποκριτών. Επικαλούνταν μάλιστα το ακριβώς αντίθετο παράδειγμα των Φιλλανδών που ήταν εφοδιασμένοι με κατάλληλες για το δριμύ ψύχος στολές και υποδήματα, κατά τον πόλεμο με τη Ρωσία.

Ήταν πολλά τα κρυοπαγήματα;

Γιατροί του Στρατού που υπηρέτησαν στο Αλβανικό Μέτωπο αναφέρουν ότι το ένα τρίτο των απωλειών υγείας ήταν από κρυοπαγήματα. Υπολογίζονται σε πάνω από 22000 οι κρυοπαγημένοι στρατιώτες. Η θλιβερή στατιστική καταγράφει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις κατάληγαν σε ακρωτηριασμό, είτε χειρουργικό, είτε αυτόματο. Για τη νοσηλεία και την προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες όλα σχεδόν τα ξενοδοχεία της Κηφισιάς, του Κεφαλαρίου κλπ. είχαν μετατραπεί σε προσωρινά νοσοκομεία-αναρρωτήρια κρυοπαγημάτων. Έτσι, δυστυχώς οι Έλληνες γιατροί απέκτησαν μεγάλη πείρα στα κρυοπαγήματα, ενώ το Κράτος χορήγησε άδειες «Περιπτέρου» στους ακρωτηριασμένους για να εξασφαλίζουν την επιβίωση.

Κάτι να συμπληρώσετε;

   Την ευχή να μη συμβούν ποτέ ξανά τέτοιες θλιβερές καταστάσεις στον τόπο μας.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here