Γεράσιμος Ρηγάτος: Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

   Παράλληλα με το χριστιανικό-θρησκευτικό ημερολόγιο-εορτολόγιο, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε την παράλληλη διαδρομή ενός παγκόσμιου ή ακριβέστερα παγκοσμιοποιημένου ημερολογίου. Ορισμένες από τις ημερομηνίες του είναι αφιερωμένες σε ένα (ή και περισσότερα) θέματα, θεσμούς ή πρόσωπα στα οποία και γίνεται μια συστηματική προβολή. Ρωτάμε σχετικά τον πανεπιστημιακό, ιατρό, λαογράφο και συγγραφέα Γεράσιμο Ρηγάτο, ο οποίος επί σειρά ετών εξέδωσε ιατροϊστορικά ημερολόγια με σημαντική αποδοχή.

Παγκόσμιες ημέρες;

Δίνουν την ευκαιρία να προβληματισθούμε πάνω σε κάποιο από τα θέματα που απασχολούν τον σύγχρονο άνθρωπο, ή που ερεθίζουν την κοινή μνήμη ή τιμούν ημέρες, πρόσωπα ή γεγονότα. Σε άλλες περιπτώσεις προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό σε θέματα για τα οποία δείχνει περιορισμένο ενδιαφέρον και να διευρύνουν τον κύκλο των ενημερωμένων και ενδιαφερομένων. Στον εορτασμό όμως των παγκόσμιων ημερών υπάρχει μια παγίδα: να αποτελεί το θέμα το αντικείμενο του ενδιαφέροντος για αυτή τη μία και συγκεκριμμένη ημέρα και να λησμονείται και να χάνεται μέσα στις υπόλοιπες μέρες του έτους.

Ημέρες του Μάρτη;

   Κάθε μήνας περιλαμβάνει πολλές «Παγκόσμιες Ημέρες». Από τη μεγάλη θεματολογία τους προσωπικά στέκομαι σε εκείνες που έχουν σχέση με την υγεία, με ορισμένες παθήσεις, με τρόπους θεραπείας ή πρόληψης νοσημάτων. Ακριβέστερα ο Μάρτης περιλαμβάνει τις ακόλουθες ιατρικού και υγειονομικού ενδιαφέροντος «Παγκόσμιες Ημέρες»: 3 Μαρτίου, ημέρα για το αυτί και την ακοή. 6, ημέρα λογοθεραπείας. 8, του νεφρού. 10 ημέρα κατά του γλαυκώματος. 15, ημέρα του ύπνου. 21, συνδρόμου Down. 24, ημέρα κατά της φυματίωσης. Τον Μάρτιο έχουμε και δύο παγκόσμιες ημέρες υγειονομικού ενδιαφέροντος: 20, ημέρα αποχής από το κρέας και 22, ημέρα για το νερό, για την ύπαρξή του, τη δυνατότητα άντλησής του, την υγειονομική του κατάσταση.

24 Μαρτίου, Ημέρα κατά της φυματίωσης;

Κάποτε η φυματίωση ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα δημόσιας υγείας παντού στον κόσμο, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Σήμερα το πρόβλημα παραμένει μεγάλο σε χώρες του Τρίτου Κόσμου. Σ’ εμάς παραμένει μία από τις ζωηρότερες συλλογικές μνήμες. Για τις ψυχές που χάθηκαν, για το αίμα που κοκκίνισε σπίτια και περιβάλλον, για τους ανθρώπους που απομονώθηκαν, για τα ζευγάρια που χώρισαν, για τις οικογένειες που σκόρπισαν. Για την αδυναμία εργασίας, για τις τεράστιες επιπτώσεις στην εθνική οικονομία.

Τόσες μνήμες;

Και πολύ περισσότερες, σε προσωπικό, σε οικογενειακό και σε δημόσιο επίπεδο. Αφηγήσεις ταλαιπωρίας, μαρτυρίες αγωνίας και αγώνων για την επιβίωση. Δημοσιογραφικές καταγραφές και ντοκουμέντα. Λογοτεχνικά κείμενα με τη νόσο, τη νοσηλεία, την τελική – κακή σε μεγάλο ποσοστό – έκβαση. Η λογοτεχνία της φυματίωσης παντού στην Ευρώπη όπως και στην Ελλάδα, από τα πιο φορτισμένα σε συναισθήματα και κοινωνικό προσανατολισμό έργα στον πεζό λόγο και την ποίηση. Έργα από συγγραφείς που δεν πρόλαβαν να δώσουν αυτό που μπορούσαν ,όπως ο Ραυτόπουλος, η Πολυδούρη, ο Δενδρινός. Αλλά και από τους «τυχερούς» που επιβίωσαν και πρόλαβαν να δώσουν τους καρπούς τους, όπως ο Ρίτσος, ο Μπρεδήμας κ.α.

Και υλικά μνημεία;

Υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός σανατορίων, χτισμένων από την αγάπη των πολύ απλών ανθρώπων αλλά και από την ευαισθησία και την καλή προαίρεση πλουσίων. Είναι γεμάτη η Ελλάδα – και το λεκανοπέδιο της Αττικής – από τα υπολείμματά τους, καθώς τα περισσότερα, μόλις τα φάρμακα αντιμετώπισαν το πρόβλημα, εγκαταλείφθηκαν και αφέθηκαν στην απογύμνωση και την ερήμωση. Και να σημειωθεί ότι ορισμένα από αυτά ήταν πό αρχιτεκτονική πλευρά έργα τέχνης!

Το μήνυμα σήμερα;

Ευτυχώς οι σύγχρονες φαρμακευτικές θεραπείες αντιμετώπισαν το πρόβλημα. Όμως ο κίνδυνος παραμένει. Το χαμηλό επίπεδο διαβίωσης, οι κακές συνθήκες σίτισης, στέγασης, εργασίας, η ανοσοκαταστολή από διάφορα νοσήματα λ.χ. AIDS ή από διάφορα φάρμακα – ότι εξαντλεί τον άνθρωπο – μπορεί να ξαναστήσει το κακό μπροστά μας. Οι καταδιωκόμενοι πληθυσμοί, πρόσφυγες και μετανάστες, οι Αθηναίοι άστεγοι, αυτοί που ζουν κάτω από το «όριο φτώχειας», όσοι έχουν πλημμελή φροντίδα υγείας, θα μπορούσε να είναι το «νέο κύμα» φυματικών και να πυροδοτήσουν μια νέα εξάπλωση της νόσου. Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου το κύριο μήνυμα που πρέπει να μας δώσει η «Παγκόσμια Ημέρα κατά της φυματίωσης».

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here