Φωτεινή Στεφανίδη: «Μάης ο Πεντοδείλινος»

του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

«Κι ο Μάης με τον Έρωτα τον ψυχοκυνηγάρη
είναι ηλιογέννητο ζευγάρι…»
Κ. Παλαμάς, «Ασάλευτη ζωή»

«Τι να του πρωτοθυμηθείς του Μαγιού με την πιο ωραία πρώτη, την τρελή του την Πρωτομαγιά. Με το πιο στρογγυλό φεγγάρι, τον ανθό της γης σε έκρηξη και μαζί τσουρουφλισμένον απ’ τον ήλιο του καλοκαιριού που έρχεται χωρίς αναβολή, με τους ποιητές και τα ποιήματα δικά του, με το αστέρι του στον Ταύρο. Ο μήνας της Αφροδίτης, της Αγίας Ειρήνης, της Ελένης, του Κωνσταντίνου. Στεφανωμένος, δυνατός σαν ταύρος, κρατάει δικό του και τ’ αρχαίο παραμύθι του Έρωτα και της Ψυχής, το φορτωμένο όνειρο, αγωνία, έρωτα, φόβο, ζήλια, περιέργεια, υπεροψία, ταπεινοσύνη και πάλι έρωτα και δόξα. Και είναι ο Μάης στεφανωμένος με την πιο κόκκινη παπαρούνα που μπορούμε να φανταστούμε, τόσο κόκκινη και μεγάλη όπως η φετινή». Ξεφυλλίζουμε Ψυχή και Έρωτα και μιλάμε με τη Φωτεινή για Μάη μήνα.

Πόσα ονόματα του έχουμε του Μάη;
Κερασάρης πρώτα πρώτα για τα κεράσια του τα ατέλειωτα, Καλομηνάς, Τριανταφυλλάς για τα πολλά του ρόδα, Λούλουδος, Πράσινος μα και Πεντοδείλινος γιατί κρατάει η μέρα του πολύ και τρώμε πέντε φορές!

Η Πρωτομαγιά;
Από τις λίγες, ίσως η μόνη λαϊκή γιορτή που δεν έχει θρησκευτικό χαρακτήρα. Στεφάνι φτιάχναμε από ό,τι είχε η αυλή μας – και δεν ήταν λίγα κι ας ήταν τόσο μικρή: Κίτρινο γιασεμί με το γερό του κλωνάρι για το σώμα, και μετά πυκνά πυκνά η πασχαλιά, γλυσίνα, η αγγελικούλα, το τριαντάφυλλο. Κι απ’ το χορταριασμένο πεζοδρόμιο η παπαρούνα, η κίτρινη μεγάλη μαργαρίτα και η καυκαλήθρα – κέντημα που την μπήγαμε στο τέλος, στα κενά. Μια Ελλάδα σε κυκλικό χορό. Το κόκκινο γαρύφαλλο ποτέ στο στεφάνι, αλλά στο χέρι, για το πεδίο του Άρεως της εργατικής πρωτομαγιάς μαζί με τον πατέρα.

Η Αφροδίτη; Ο Έρως και η Ψυχή;
Ο Μάης πήρε τ’ όνομά του λένε από τη Μαία, τη μάνα του Ερμή. Ο Ερμής πάλι ήταν αγαπημένος και της Αφροδίτης, της θεάς του Έρωτα, που έδωσε στον Μάιο τον ιερό της ταύρο, τον αστερισμό που κυβερνά η ίδια. Μάης και Αφροδίτη είναι ένα. Ο Έρως ο γιος της, –κατά την Σαπφώ καρπός της με τον Ουρανό, κατά τον Σιμωνίδη με τον Άρη– φτερουγίζει στις καρδιές τον Μάη πιο πολύ από κάθε άλλο μήνα. Ρόδα στεφανώνεται η Ψυχή όταν επαίρεται ότι είναι ωραιότερη ακόμη και από την Αφροδίτη. Ρόδα και όταν στεφανώνεται τον ίδιο τον Έρωτα περνώντας εξ αιτίας της ίδιας της Αφροδίτης τα χίλια μαρτύρια και δοκιμασίες.

Οι ποιητές;
Πρωτομαγιά γεννημένος ένας από τους μεγαλύτερους, ο Γιάννης Ρίτσος, με το «Μέρα Μαγιού μου μίσεψες, Μέρα Μαγιού σε χάνω / Άνοιξη γιε που αγάπαγες κι ανέβαινες επάνω / στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις / άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης…» σφραγίζει την Πρωτομαγιά για πάντα.
Κι ο γαλλικός Μάης του ’68 δοσμένος από τον Μάνο Χατζιδάκι σ’ ένα ποίημα σχετικά άγνωστο: «Οι Γάλλοι νέοι / που επαναστατούν / στους δρόμους / στα δημόσια πάρκα / και στις ιστορικές πλατείες / δεν κάμουν Ιστορία. / Τραγουδούν / καθώς παληά οι Προχριστιανοί / τη γέννηση ενός κόσμου που θα ‘ρθει / για να ξεπλύνει τούτη τη γη / από χιλιάδων χρόνων / σκόνη / μίσος / και μωρία…»
Δεν γίνεται να μη σημειώσουμε παραλείποντας πολλά το πολυτραγουδισμένο του Νίκου Γκάτσου: «Παράξενη Πρωτομαγιά / μ’ αγκάθια πλέκουν σήμερα στεφάνια / ηρθ’ ο καιρός του έχε γεια / τι να την κάνεις πια την περηφάνια…»

Ξανά στο παραμύθι του Έρωτα και της Ψυχής;
Κι αν ήταν παραμύθι ο Μάης ίσως ήταν αυτό το παραμύθι· αντιγράφω ένα κομματάκι: «Η Ψυχή, στην άκρη του γκρεμού, γεμάτη φόβο, λουσμένη στα δάκρυα, τρέμοντας, νιώθει ξαφνικά μια γλυκιά αύρα, έναν απαλό Ζέφυρο… Μια πνοούλα, σαν χάδι, ανεμίζει απαλά την άκρη του φουστανιού της, ύστερα φουσκώνει τα πέπλα της, την ανασηκώνει μαλακά και την παίρνει ανάλαφρα, σχεδόν ανεπαίσθητα, πέρα απ’ τους γκρεμούς και τις χαράδρες. Τη φέρνει σε μια κοιλάδα και την απιθώνει πάνω στην ανθισμένη γη…»

Ας είναι η ανθρώπινη δοκιμασία να βρει ανάσα και ανακούφιση όπως στης Ψυχής στο παραμύθι. Μήνα καλό να έχουμε.

 

Σημ.: Το απόσπασμα και η εικόνα προέρχονται από το βιβλίο «Έρως και Ψυχή», μυθιστόρημα του Απουλήιου, σε απόδοση της Ζωής Βαλάση, εκδ. Στεφανίδη 2009

Print Friendly, PDF & Email

4 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Για όλα τα φωτεινά, Φωτεινή μου, που μας γράφεις και μας εικονίζεις, και για τούτο το κόσμημα «Έρως και Ψυχή»που έχω σε περίβλεπτη θέση στο γραφείο μου, για τους μήνες που βλέπουμε μέσα από τα μάτια σου και τους υποδεχόμαστε με τον τρόπο σου τον εγκάρδιο αλλά και σεβαστικό, σαν να ‘ναι επισκέπτες υψηλοί (που είναι, βέβαια), για τους ήχους και τα χρώματα, τις ευωδιές από το ΄χθες, που τις έχεις φυλαγμένες για μας και για το σήμερα, για όλα αυτά τα ωραία που μας δίνεις απλόχερα, σου αφιερώνω λίγους στίχους του Σκαρίμπα:
    «Νάναι ως νάχης φύγει- με τους ανέμους- καβάλλα
    στο άτι της σιγής κι’ όλα να πάης
    και νάν’ πολλά καράβια, πολλή θάλασσα- μεγάλα
    σύγνεφα πάνω- οι άνθρωποι κι’ ο Μάης.

    Κι’ εντός μου εμένα να βρυχιέται -όλο να τρέμει-
    βαρύ ένα βαπόρι και κατόπι
    πάλι εσύ κι’ ο Μάης κι οι ανέμοι
    κι’ έπειτα πάλιν οι ανθρώποι, οι άνθρώποι…

    Καλό Μάη, καλή μου, καλό μήνα φίλοι μου, Γιώργο Κιούση, φίλε μου, χρόνια πολλά!

  2. Nα είσαι πάντα καλά Ελένη μου, μήνα καλό! Πολύ σ’ ευχαριστούμε για τ’ όμορφο σχόλιο το στολισμένο με στίχους ξεχωριστούς. Με υγεία ο Μάιος και με αγάπη ανάμεσα σε όλους μας. Σε φιλώ!

  3. Έτσι να μας παίρνετε κι οι δυο, «πέρα απ’ τους γκρεμούς και τις χαράδρες» κι ας είναι και για λίγο. Καλό μήνα! Ευχαριστούμε!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here