Φωτεινή Στεφανίδη: «Φλεβάρη μας κελαηδιστέ, μυρίζεις καλοκαίρι»


του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

«Είπα στη μυγδαλιά: «Αδερφή, μίλησέ μου για το Θεό.» Κι η μυγδαλιά άνθισε»
Νίκος Καζαντζάκης

«Φλεβάρη των φλεβών, που εφέτος σ’ τις παρέδωσε χιονισμένες τις φλέβες σου ο Γενάρης, λευκές, γεμάτες, για τούτο και πιο δυνατές, πιο ζουμερές θα κατέβουν μέχρι τον κάμπο να ξεδιψάσει η γη, να γίνει η έκρηξη των χρωμάτων της. Στις ρίζες των φλεβών ολάνθιστος ο κρόκος ο μαβής με τους πορτοκαλί στήμονες, περιμένει. Γλυκά του κάνουν συντροφιά τα δαντελένια φύλλα της βελανιδιάς και της λεύκας, χρυσοκάστανα και τα δυο τους, πέφτουν και ζεσταίνουν τη γη και τ’ άλογα σαν ξαποσταίνουν από τους έρωτές τους. Πιο χαμηλά, κοντά στην πόλη, οι κροκάτες και οι κίτρινες καλέντουλες. Τα ξινάκια, λιβάδια. Είσαι καλός μήνας, Φλεβάρη, και ωραίος πολύ, μυρίζεις καλοκαίρι, φέρνεις το πρώτο κελάηδημα του κότσυφα ξημερώματα στις πέντε, κελάηδημα που άλλοτε μηνούσε δύσκολες μέρες και τώρα μηνά ελευθερία στους ουρανούς. Σε είχαν έμπιστό τους όλοι οι άλλοι μήνες, να φέρνεις το καλό ή την τιμωρία στους ανθρώπους που σέβονταν τη φύση ή την πρόδιδαν. Σ’ ευγνωμονούμε που μια ώρα αρχύτερα μας φέρνεις την άνοιξη». Ξεφυλλίζουμε τους δώδεκα μήνες, το ελληνικό παραμύθι, και μιλάμε με τη Φωτεινή για τον Φλεβάρη, κάτω απ’ την μπουμπουκιασμένη του αμυγδαλιά.

Τι μας φέρνει ακόμη;
Το Τριώδιο που, βήμα το βήμα, εβδομάδα την εβδομάδα, μας οδηγεί στη Σαρακοστή και την άνοιξη. Στολισμένος την αμυγδαλιά, το πιο ωραίο λουλούδι-κέντημα του ουρανού, με έναν, μοναχικό κοκκινολαίμη στα κλαριά της κάθε σούρουπο ακόμη και στις παρυφές της πόλης. Κι ο ίδιος ο Φλεβάρης όπως στο παραμύθι της κυρά-Καλής κρατάει το κιούπι με τα αγαθά και τα χρυσά φλουριά, ή τα φίδια, εκείνος μόνο ξέρει.

Τ’ όνομά του;
Με καθαρμό σχετίζεται το όνομα Φεβρουάριος· το λαϊκό του όνομα, το Φλεβάρης, όσο κι αν μοιάζει με το επίσημο, λέει για τις φλέβες, τα υπόγεια νερά που ρουφάει η γη καθώς κατεβάζουν τα βουνά μιας και είναι και πολύ βροχερός μήνας. Από τ’ άλλα τα λαϊκά του ονόματα πόσο πιο όμορφο -σε σχέση με το «Κουτσοφλέβαρος»- το «Μικρός» από την Κύπρο ή το «Κούντουρος» με τον αστεϊσμό της κοντής ουράς των τελευταίων του ημερών.
Είναι και των αμπελιών ο μήνας. Τώρα κλαδεύουν τ’ αμπέλι και το πολλαπλασιάζουν με τις καταβολάδες, εκτός, λέει, αν η χρονιά είναι δίσεκτη. Μήπως για τούτο είναι στολισμένο με αμπελόφυλλο το κιούπι της ανταπόδοσης προς τον άνθρωπο, για τα καλά ή κακά του καμώματα;

Οι γιορτές του;
Ενώ μοιάζει να μην έχει πολλές γιορτές, γιορτάζει ονόματα μικρότερα σε προτίμηση μα τόσο τρυφερά· τον Χαραλάμπη, τον Βλάσση, τον Τρύφωνα, την Ισιδώρα, την Αγαθώ, τη Φωτούλα, τον Ζαχαρία, τον Νικηφόρο, τον Θοδωρή, τη Σέβη, τον αγαπημένο Πάμφιλο κι άλλα κι άλλα. Μα απ’ όλες τις γιορτές πιο ωραία η Υπαπαντή στις δυο του μήνα, μέρα που σαράντισε ο Χριστός, και σηκώθηκε η Παναγιά μας από τη λοχεία κρατώντας τον στην αγκαλιά. Πόσο ανθρώπινη γιορτή, και σημαντική, του Δωδεκάορτου.

Ένα ποίημα;
Ένα τραγούδι που όλοι ψιθυρίζουμε, με τα λόγια τού -πάντα στην καρδιά μας- Μάνου Ελευθερίου:

Στα εννιακόσια δεκαοχτώ από την Μικράν Ασία
μου ’στειλες κάρτες με στρατό και με την Αγιά Σοφία.
Κι αυτά συμβαίνουν στον καιρό.
Μα από τότε μέχρι εδώ, σπίτι μείναμε μόνο δυο.
Ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ.

 

Σημ.: Η εικόνα με τους δώδεκα μήνες και την κυρά-Κακή, προέρχεται από το βιβλίο «Οι δώδεκα μήνες», παραδοσιακό παραμύθι των εκδ. Στεφανίδη, 2008

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

5 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Σας ευχαριστώ, σας ευχαριστώ και τους δυο! «Κούντουρος»! Και τα γιορτινά ονόματα ακούγονται σαν στίχος. Να προγραμματίσουμε και τα κλαδέματά μας … Κι η αμυγδαλιά που περίμενε τον Καζαντζάκη ανθισμένη στο Σινά, στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης. Καλό μήνα!

    • Πώς να μην τον περιμένει, εκείνον που τα περίμενε όλα στην ώρα τους! Καλό μήνα, αγαπημένη μας, σ’ ευχαριστούμε πολύ πολύ!

  2. Άσπρη ξανθή πανέμνοστη, Κύρκατης ταξιδεύει
    και υπάγει ο Κύρκατης μακρεά και το ταξίδιν μέγα.
    Και η κόρη από της λύπης της τους μήνας καταράται.
    «Να κεις, Φλεβάρη, φλέγεις με και Μάρτη εμάρανές με,
    Απρίλη απριλοφόρετε και Μα’ καταραμένε,
    τον κόσμο κι αν εγέμισες τ’ αθίτζια και τα ρόδα,
    την ιδική μου την καρδιάν τους πόνους και τα δάκρυα».

    Στ. 4. να κεις: να καείς. Στ. 6. τ΄αθίτζια (τ’ ανθίτζια): Τα ανθύλλια.

    Τραγούδι από χειρόγραφο του ΙΕ’ αιώνα, ανήκον στον κύκλο των τραγουδιών της Απαρνημένης.
    Νικολάου Γ. Πολίτη Δημοτικά Τραγούδια: «ΔΗΜΩΔΗ ΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΧΡΟΝΩΝ»

    Σας το αφιερώνω, φίλες μου, με την αγάπη μου. Και, Φωτεινούλα, τι όμορφα εικονογραφημένο το γνωστό και πολυαγαπημένο παραμύθι των εκδόσεων Στεφανίδη «Οι δώδεκα μήνες». Εξαιρετικό! Ανάλογα το στόλισες με τις δικές λέξεις τις στοργικές και τις πληροφορίες με τις οποίες πάντα μας τροφοδοτείς
    Να έχετε καλό μήνα, να έχουμε όλοι. Είναι μήνας σεπτός ο Φεβρουάριος γι’ αυτό και κάθε φορά αισθάνομαι να του δίνω κομμάτι από την αγάπη που κρύβω για τα «δώδεκα παλικάρια».

    • Κι εκείνα σ’ αγαπούνε, κυρά Καλή που σε κάθε μήνα βρίσκεις πάντα κάτι όμορφο και ξεχωριστό. Τι ωραίο το τραγούδι, αν και πονεμένο… Μήνα καλό να έχουμε, Ελένη μου

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here