Ερίκ Τουσέν: Απέτυχαν τα μνημόνια αλλά και η Ευρωπαϊκή Αριστερά

Του Éric Toussaint
Η πολιτική της Τρόικας στην Ελλάδα: Να κλέβεις τον Ελληνικό λαό και να δίνεις τα χρήματα στις ιδιωτικές τράπεζες, στην ΕΚΤ, στο ΔΝΤ και στα Κράτη που κυριαρχούν στην ευρωζώνη.

Στις 20 Αυγούστου 2018, η ελληνική κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, το ΔΝΤ και οι ευρωπαίοι ηγέτες γιόρτασαν το τέλος του 3ου μνημονίου.

Με την ευκαιρία αυτή, το μήνυμα που ενσταλάζουν τα μεγάλα ΜΜΕ και οι κυβερνώντες [1] είναι: η Ελλάδα ανακτά την ελευθερία της, η οικονομία ανακάμπτει, η ανεργία πέφτει, η Ευρώπη δάνεισε 300 δις στην Ελλάδα και οι Έλληνες θα πρέπει να αρχίσουν να αποπληρώνουν αυτό το χρέος το 2022 ή το 2032…

Οι κύριες δηλώσεις είναι τελείως απατηλές διότι η Ελλάδα παραμένει υπό επιτροπεία των δανειστών γενικώς, οφείλει, βάσει των συμφωνιών που υπέγραψε η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, υποχρεωτικά να έχει πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% το οποίο ια την αναγκάσει να ακολουθεί βίαιες πολιτικές μείωσης των δημόσιων δαπανών στον κοινωνικό τομέα και σ’αυτόν των επενδύσεων. Σε αντίθεση με το κυρίαρχο μήνυμα που υπονοεί ή βεβαιώνει πως η Ελλάδα δεν θα αρχίσει να αποπληρώνει το χρέος παρά μόνο στο μέλλον, πρέπει να πούμε ξεκάθαρα πως η Ελλάδα αποπληρώνει διαρκώς σημαντικά ποσά στην ΕΚΤ, στο ΔΝΤ και στους ιδιώτες πιστωτές, γεγονός που την εμποδίζει να απαντήσει στις ανάγκες του πληθυσμού της.

Η συνένοχη σιωπή που σκεπάζει την κατάσταση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού είναι σκανδαλώδης: πολύ σοβαρές μελέτες δείχνουν πως το ποσοστό παιδικής θνησιμότητας αυξήθηκε σημαντικά από το 2010, όπως και το ποσοστό θνησιμότητας των ηλικιωμένων ατόμων (βλ. dental.washington.edu Βλ. επίσης «Grèce : Le démantèlement méthodique et tragique des institutions de santé publique» ). Το ποσοστό των αυτοκτονιών έγινε τριπλάσιο.

Στην πραγματικότητα, ο απολογισμός είναι πραγματικά δραματικός για τον ελληνικό λαό, από πλευράς χειροτέρευσης των συνθηκών διαβίωσης και προσβολής των πολιτικών δικαιωμάτων του και των δικαιωμάτων των πολιτών.

Κοιτώντας τα πράγματα από την Ελλάδα ως Κράτος, οφείλει κανείς να διαπιστώσει πως οι κυβερνήσεις που διαδέχθηκαν η μια την άλλη από το 2010 εγκατέλειψαν στους πιστωτές την διαχείριση της πολιτικής της χώρας. Η Ελλάδα έγινε ένα προτεκτοράτο των δυνάμεων που κυριαρχούν στην ευρωζώνη, οι οποίες φέρονται εδώ σαν σε κατακτημένη χώρα.

Πρόκειται επίσης και για προφανές οικονομικό φιάσκο, τουλάχιστον αν λάβουμε υπόψη μας τους επίσημους στόχους των τριών μνημονίων που επιβλήθηκαν στον ελληνικό λαό από το 2010.
Τέλος, αποτελεί επίσης αποτυχία για μεγάλο τμήμα της διεθνούς αριστεράς που είχε βασίσει πολλές ελπίδες στην πιθανότητα επιτυχίας μιας αριστερής κυβέρνησης η οποία είχε δεσμευτεί να βγάλει την χώρα της από την λιτότητα και την υποταγή στον νόμο του κεφαλαίου.

Στο άρθρο αυτό, εξετάζουμε ορισμένες στιγμές-κλειδιά της μνημονιακής περιόδου και εκείνης που προηγήθηκε.

Επισήμανση: Ελλάδα: το ποσοστό παιδικής θνησιμότητας αυξήθηκε σημαντικά από το 2010, όπως και το ποσοστό θνησιμότητας των ηλικιωμένων ατόμων

2005-2008: Πολύ μεγάλη αύξηση των πιστώσεων των ξένων τραπεζών προς τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα

Από το 2005, οι γαλλικές, γερμανικές, ολλανδικές, βελγικές, ιταλικές, αυστριακές, βρετανικές τράπεζες, που στο κείμενο αυτό ονομάζονται «οι τράπεζες του Κέντρου» (Κέντρου, σε αντίθεση με την Περιφέρεια στην οποία υπάγονται η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Κύπρος, η Ισπανία, η Σλοβενία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων), αύξησαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις πιστώσεις τους προς τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα. Μεταξύ Μαρτίου 2005 και Σεπτεμβρίου 2009, τα δάνεια των ξένων τραπεζών προς τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα τετραπλασιάστηκαν. Μεταξύ 2002 και 2009, ο δανεισμός των ελληνικών από τις ξένες τράπεζες πολλαπλασιάστηκε κατά 6,5 φορές. Ταυτόχρονα, ο δανεισμός των ξένων τραπεζών προς το ελληνικό δημόσιο παραμένει σταθερός.

Ποιες είναι οι τράπεζες τις Δυτικής Ευρώπης που δάνειζαν μαζικά τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα; Κατά κύριο λόγο, οι Hypo Real Estate (Γερμανία) [3], BNP Paribas (Γαλλία), Société Générale (Γαλλία), Crédit Agricole (Γαλλία), BPCE (Γαλλία), Commerzbank (Γερμανία) [4], Deutsche Bank (Γερμανία), Royal Bank of Scotland (ΗΒ) [5], ING (Ολλανδία), RaboBank (Ολλανδία), Intesa SanPaolo (Ιταλία), Unicredit (Ιταλία), Dexia (Βέλγιο) [6], KBC (Βέλγιο), KA Finanz (Αυστρία), Erste Bank (Αυστρία)…

Ο Βαρουφάκης δίνει μιαν απλή και λογική εξήγηση της τεράστιας αύξησης των δανείων των γαλλικών, γερμανικών και άλλων τραπεζών του Κέντρου προς τους ιδιώτες δανειολήπτες της Ελλάδας και άλλων χωρών της Περιφέρειας της ευρωζώνης.Σε ένα βιβλίο που εκδόθηκε το 2016, ο Γιάνης Βαρουφάκης περιγράφει τα κίνητρα των ιδιωτικών γερμανικών, γαλλικών, κλπ., τραπεζών οι οποίες δάνεισαν μαζικά, στα πλαίσια της ευρωζώνης, στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, με την στήριξη των κυβερνήσεών τους. Ιδού ένα μεγάλο απόσπασμα: «Όταν οι αγορές πείστηκαν ότι κανείς δεν θα έφευγε ποτέ από την ευρωζώνη, οι γερμανοί και γάλλοι τραπεζίτες άρχισαν να βλέπουν τον ιρλανδό ή έλληνα δανειολήπτη ως το αντίστοιχο ενός γερμανού πελάτη, σαν να είχε την ίδια φερεγγυότητα. Ήταν λογικό. Αφού οι πορτογάλοι, αυστριακοί και μαλτέζοι δανειολήπτες πληρώνονταν όλοι σε ευρώ, για ποιόν λόγο να τους επιφυλάσσουν διαφορετική μεταχείριση; Κι αν το ρίσκο που συνεπάγονταν ο δανεισμός σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, επιχείρηση ή Κράτος δεν μετρούσε, αφού τα δάνεια – άμα τη υπογραφή τους – θα σκορπίζονταν στο σύνολο του γνωστού κόσμου, γιατί να μην επιφυλάσσεται η ίδια αντιμετώπιση στους εν δυνάμει δανειολήπτες απανταχού της ευρωζώνης;Εφόσον οι Έλληνες και οι Ιταλοί κέρδιζαν πλέον χρήμα σε ένα νόμισμα που δεν θα μπορούσε ποτέ πια να υποτιμηθεί έναντι του γερμανικού νομίσματος, οι γερμανικές και οι γαλλικές τράπεζες θεώρησαν πως το να δανείζουν στις μεσογειακές χώρες ήταν το ίδιο επωφελές με το να δανείζουν στις Κάτω Χώρες ή στην Γερμανία.

Στην πραγματικότητα, αφότου εφευρέθηκε το ευρώ, ήταν πιο επικερδές να δανείζουν στους ιδιώτες, στις επιχειρήσεις και στις τράπεζες των ελλειμματικών Κρατών Μελών παρά στους γερμανούς ή αυστριακούς πελάτες. Γιατί; Διότι, στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Νότια Ιταλία, ο ιδιωτικός δανεισμός ήταν εξαιρετικά χαμηλός. Σίγουρα, οι άνθρωποι ήταν σε γενικές γραμμές πιο φτωχοί απ’ό,τι στη Βόρεια Ευρώπη, κατοικούσαν σε πιο ταπεινές κατοικίες, οδηγούσαν παλιότερα αυτοκίνητα, και ούτω καθεξής, αλλά η κατοικία τους ήταν ιδιοκτησία τους, δεν είχαν το αυτοκίνητό τους επιβαρυμένο με δάνειο και συχνά έτρεφαν έναντι του χρέους την βαθιά απέχθεια που γεννά η ακόμη πρόσφατη ανάμνηση της φτώχειας. Οι τραπεζίτες λατρεύουν τους δανειολήπτες που έχουν λίγα χρέη και μια μικρή εξασφάλιση – ένα αγρόκτημα ή ένα διαμέρισμα στην Νάπολη, την Αθήνα ή την Ανδαλουσία. [7]

Διεθνής τραπεζικός πανικός το 2008, μεγάλες δυσκολίες για τις ελληνικές ιδιωτικές τράπεζες και πρώτη διάσωση των τραπεζών με έξοδα του ελληνικού λαού

Από τον Σεπτέμβριο του 2008, σε συνέχεια της νέας φάσης της διεθνούς τραπεζικής κρίσης που προκάλεσε η πτώχευση της τράπεζας Lehman Brothers στις ΗΠΑ, οι διεθνείς ιδιωτικές τράπεζες σταματούν σχεδόν να δανείζουν η μια την άλλη χρήματα. Οι ελληνικές τράπεζες που δανείζονταν μαζικά από μια δεκαπενταριά τράπεζες του Κέντρου βρίσκονται στο χείλος της πτώχευσης, καθώς δεν είναι σε θέση να αποπληρώσουν τις ξένες τράπεζες. Πράγματι, οι τράπεζες δανείζονται για να μπορέσουν να αποπληρώσουν (δεν είναι οι μόνες που το κάνουν: τα Κράτη το κάνουν επίσης για να αποπληρώσουν το δημόσιο χρέος τους).

Από τον Οκτώβριο του 2008, μέσα σε κλίμα τραπεζικού πανικού στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, οι ελληνικές τράπεζες που ήθελαν να δανειστούν χρειάστηκε να καταβάλλουν πολύ υψηλά ασφάλιστρα κινδύνου (τα ποσοστά για τις ελληνικές τράπεζες αυξήθηκαν κατά 500 μονάδες βάσης, το 2008) στις ξένες ιδιωτικές χρηματοπιστωτικές εταιρείες (μεταξύ των οποίων δεν υπάρχουν τράπεζες, υπάρχουν τα Money Market Funds, επενδυτικά κεφάλαια …). Οι τιμές των μετοχών των ελληνικών τραπεζών κατέρρευσαν: τέλη 2008, είχαν χάσει 80% σε σχέση με την αξία τους στις αρχές του 2007. Τέλη 2008, η ελληνική κυβέρνηση προσέτρεξε σε βοήθεια των ελληνικών τραπεζών, θέτοντας στη διάθεσή τους 20 δις ευρώ, υπό την μορφή εισφοράς σε κεφάλαιο ή παροχής εγγυήσεων.

Επισήμανση: Η ελληνική κρίση δεν ήταν κρίση δημοσίου χρέους αλλά κρίση ιδιωτικού χρέους

Είναι λοιπόν ξεκάθαρο πως η ελληνική κρίση δεν ήταν κρίση δημοσίου χρέους αλλά κρίση ιδιωτικού χρέους και, ειδικότερα, των ιδιωτικών τραπεζών.

Το 2008-2009, η ΕΚΤ σπεύδει σε βοήθεια των ιδιωτικών ελληνικών τραπεζών και του υπολοίπου της ευρωζώνης

Η ΕΚΤ, η οποία άνοιξε έκτακτη γραμμή πίστωσης για τις ιδιωτικές τράπεζες της ευρωζώνης που βρίσκονταν σε δύσκολη θέση, στηρίζει ουσιαστικά την αποδέσμευση των τραπεζιτών των κυρίων χωρών της ευρωζώνης και του Ηνωμένου Βασιλείου από τις ελληνικές τράπεζες των οποίων η επιβίωση εξαρτάται πλέον από αυτήν την πιστωτική γραμμή.

Τον Οκτώβριο του 2009, η ΕΚΤ αφήνει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να θέσει τέλος στην έκτακτη πιστωτική της γραμμή. Αυτό δημιουργεί πανικό στους έλληνες τραπεζίτες και οι ξένοι ιδιώτες πιστωτές ανησυχούν.
Από τον Οκτώβριο του 2009, οι τράπεζες της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Μπενελούξ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας και της Αυστρίας που δάνειζαν ακόμη τον ιδιωτικό τομέα της Ελλάδας (τράπεζες, νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις) περιορίζουν ακόμη περισσότερο την πρόσβαση στις πιστώσεις.

Ο κύριος κίνδυνος προέρχονταν από την υπερχρέωση του ελληνικού ιδιωτικού τομέα και, ειδικότερα, των τραπεζών

Διαπιστώνουμε πως, μεταξύ Σεπτέμβρη 2009 και Μάρτη 2010, αυτό που μειώνεται περισσότερο είναι ο δανεισμός προς τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα.

Αυτό αποδεικνύει πως οι ξένες ιδιωτικές τράπεζες ήταν επιφυλακτικές σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα περισσότερο παρά προς την κυβέρνηση και ότι επιδίωξαν να αποδεσμευτούν ταχύτερα από τον ιδιωτικό παρά από τον δημόσιο τομέα. Κλείνουν προοδευτικά την στρόφιγγα της πίστωσης στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις ενώ, έως τότε, είχαν επιδιώξει να τους δανείζουν άμεσα, χωρίς να περνούν από την μεσολάβηση των ελληνικών τραπεζών.

Είναι λοιπόν σαφές πως οι ξένες ιδιωτικές τράπεζες φοβούνταν αυτό που θα συνέβαινε από πλευράς ιδιωτικού τομέα. Αντίθετα, δεν είχαν πουλήσει μαζικά τους τίτλους του ελληνικού δημοσίου που κατείχαν.

Επισήμανση: Οι ξένες ιδιωτικές τράπεζες ήταν επιφυλακτικές σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα περισσότερο παρά προς την κυβέρνηση

Οι ξένες ιδιωτικές τράπεζες άρχισαν να ξεφορτώνονται μαζικά τους ελληνικούς τίτλους τους μόνον από τον Μάη του 2010, με την ανακοίνωση της δημιουργίας της τρόικας και με το τέλος των διαπραγματεύσεων μιας συμφωνίας stand-by του ΔΝΤ με την Ελλάδα (25 Μαρτίου 2010). Είχαν αρχίσει να θεωρούν τα ελληνικά δημόσια χρέη επίφοβα λίγο νωρίτερα, καθώς πρόβλεπαν πως το Κράτος θα χρειάζονταν να σώσει της ελληνικές τράπεζες και να αντιμετωπίσει το σκάσιμο της πιστωτικής φούσκας. Όμως, μόνον μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου του Μάη του 2010 πούλησαν σε πολύ μεγάλες ποσότητες τους τίτλους ελληνικού δημοσίου που κατείχαν.

Αυτό που μόλις εξηγήσαμε είναι σε ΠΛΗΡΗ αντίθεση με την κυρίαρχη εκδοχή, την εκδοχή που ασταμάτητα επαναλαμβάνουν το ΔΝΤ, οι κυβερνήσεις, η διοίκηση της ΕΚΤ και ο κυρίαρχος Τύπος.

Εν περιλήψει: Τα δάνεια των ξένων τραπεζών προς το Ελληνικό δημόσιο αρχίζουν να μειώνονται σημαντικά μετά τον Μάρτη του 2010, όταν οι τράπεζες αντιλαμβάνονται πως το ελληνικό δημόσιο χρέος θα αυξηθεί σημαντικά λόγω του προγράμματος που η τρόικα αρχίζει να θέτει σε εφαρμογή. Το πρόγραμμα αυτό, όπως η έκθεση της Επιτροπής αλήθειας για το ελληνικό χρέος το απέδειξε (βλ. την έκθεση της Επιτροπής αλήθειας δημόσιου χρέους) είχε ως στόχο την διάσωση των ξένων και ελληνικών ιδιωτικών τραπεζών, γεγονός που οδήγησε σε σημαντική αύξηση του δημόσιου χρέους. Το πρόγραμμα αυτό προέβλεπε ρητά τόσο σκληρά μέτρα λιτότητας που δεν μπορούσε παρά να καταλήξει σε σημαντικότατη ύφεση και σε αξιοσημείωτη αύξηση της σχέσης δημόσιου χρέους/ΑΕΠ.

«Το τραπεζικό σύστημα αποτελεί σημαντικό κίνδυνο»
Απόσπασμα εμπιστευτικού εγγράφου του ΔΝΤ της 25ης Μαρτίου 2010
Η ερμηνεία του αποσπάσματος αυτού ενός εμπιστευτικού εγγράφου του ΔΝΤ της 25ης Μαρτίου 2010 σχετικά με τις ελληνικές ιδιωτικές τράπεζες καθίσταται πιο εύκολη χάρη στην εξήγηση που μόλις εκθέσαμε.«Το τραπεζικό σύστημα αποτελεί σημαντικό κίνδυνο. (…)Οι τράπεζες βρέθηκαν υπό πίεση για να αναζητήσουν χρηματοδοτήσεις, καθώς βρέθηκαν εκτός των διατραπεζικών πιστωτικών γραμμών καθώς και, γενικότερα, χρηματοδότησης και, πρόσφατα, απώλεσαν καταθέσεις. Οι τράπεζες καταφεύγουν στην ΕΚΤ για να παραμείνουν εν ζωή αλλά αυτό δεν αποτελεί βιώσιμη λύση. Περαιτέρω, η αργή οικονομική πτώση που μας περιμένει θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των μη εισπράξιμων πιστώσεων και είναι δυνατόν, ακόμη και πιθανόν, η κυβέρνηση να χρειαστεί να παρέχει κεφάλαια για να σταθεροποιήσει το τραπεζικό σύστημα και να προστατεύσει τις καταθέσεις.

Τα ποσά αυτά θα προστεθούν στις ανάγκες χρηματοδότησης της κυβέρνησης που είναι ήδη αυξημένες.»(βλ. τελευταία σελίδα των εμπιστευτικών εγγράφων – στην αγγλική γλώσσα- του ΔΝΤ που δημοσίευσε το CADTM, πρέπει κανείς να διαβάσει το έγγραφο «Secret. Greece Key Issues. March 25, 2010» σελ. 2)Αυτή η συμπεριφορά του ΔΝΤ αντιστοιχεί πέρα για πέρα σε αυτοεκπληρούμενη προφητεία
(«Self-defeating prophecy»): επειδή το ΔΝΤ και άλλα μέρη της τρόικας επέβαλαν, με την συνενοχή της ελληνικής κυβέρνησης του Παπανδρέου, μια βίαια πολιτική λιτότητας συνδεδεμένη με την διάσωση των ιδιωτών τραπεζιτών στην πλάτη του ελληνικού, όπως το προβλέπει το κείμενο που αναφέραμε: «η αργή οικονομική πτώση που μας περιμένει θα αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των μη εισπράξιμων πιστώσεων και είναι δυνατόν, ακόμη και πιθανόν, η κυβέρνηση να χρειαστεί να παρέχει κεφάλαια για να σταθεροποιήσει το τραπεζικό σύστημα και να προστατεύσει τις καταθέσεις. Τα ποσά αυτά θα προστεθούν στις ανάγκες χρηματοδότησης της κυβέρνησης που είναι ήδη αυξημένες.»Εν είδη απολογισμού της δράσης του ΔΝΤ, και παραφράζοντας το παραπάνω απόσπασμα, μπορούμε να διαπιστώσουμε την αργή οικονομική πτώση που προσέβαλε την Ελλάδα σε συνέχεια την πολιτικών που επέβαλαν το ΔΝΤ κι η υπόλοιπη τρόικα. Οι πολιτικές αυτές οδήγησαν στην σημαντική αύξηση των κόκκινων δανείων των οποίων το ποσοστό πέρασε από το 6% (1 πίστωση στις 16 ήταν ληξιπρόθεσμη για διάστημα μεγαλύτερο των 3 μηνών) στο πρώτο τρίμηνο του 2009 στο 47% το 2016-2017 (1 δάνειο στα δυο ήταν ληξιπρόθεσμο για περισσότερο από 3 μήνες) [8]. Ως συνέπεια των πολιτικών που επέβαλε η τρόικα με την συνενοχή των διαφόρων κυβερνήσεων, δόθηκαν πάνω από 50 δις στο κεφάλαιο των ιδιωτικών τραπεζών χωρίς όμως αυτές να εξυγιανθούν καθώς, όπως μόλις είδαμε, το ποσοστό των κόκκινων δανείων εξερράγη κυριολεκτικά. Τα ποσά που χρηματοδότησαν τις πολιτικές που επέβαλε η τρόικα οδήγησαν σε αύξηση του δημόσιου χρέους που πέρασε από 110% περίπου του ΑΕΠ, το 2009 (126% αν λάβουμε υπόψη τα στοιχεία που παραχαράχθηκαν, βλ. παρακάτω) σε περίπου 180% του ΑΕΠ, το 2018.

Οι ευθύνες της ΕΚΤ και των ευρωπαίων ηγετών στην προετοιμασία της ελληνικής κρίσης του 2010

Οι ευρωπαίοι ηγέτες ευνόησαν με ενθουσιασμό την επέκταση των μεγάλων ιδιωτικών ευρωπαϊκών τραπεζών, χωρίς να προειδοποιήσουν σχετικά με τους τεράστιους κινδύνους που συνεπάγονταν. Ενθάρρυναν τις τράπεζες να επεκταθούν εκτός της συνήθους γεωγραφικής τους περιμέτρου και να προχωρήσουν σε αλόγιστες αγορές/συγχωνεύσεις. Οι ευρωπαϊκές αρχές συνέχαιραν εαυτές πολλές φορές για τις σημαντικές χρηματοπιστωτικές ροές που πήγαιναν με τη μορφή πιστώσεων από τις κυρίαρχες χώρες της ευρωζώνης προς τις χώρες της περιφέρειας. Όμως, αυτές οι μαζικές ροές πιστώσεων ήταν που δημιούργησαν τις κερδοσκοπικές φούσκες, ειδικότερα στον τομέα των ακινήτων, όπως συνέβη στην Ισπανία και στην Ιρλανδία σε πολύ μεγάλη κλίμακα, αλλά και στην Ελλάδα. Οι ροές αυτές οδήγησαν σε κρίση της ιδιωτικής πίστης που κατέληξε να σκάσει σε Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία,Πορτογαλία και Κύπρο. Μια φούσκα που επικρέμαται σήμερα πάνω από τα κεφάλια των Ιταλών, σαν το σπαθί του Δαμοκλή.

Η ελληνική κρίση, ας μην το ξεχνάμε, είναι η έκφραση μια γενικότερης εξέλιξης που έχει να κάνει με την δομή της ευρωζώνης και τις πολιτικές που ακολουθούνται στα πλαίσια των ευρωπαϊκών συνθηκών από τις κυβερνήσεις των διαφόρων χωρών της νομισματικής αυτής ζώνης, η οποία πλήττει τους πιο ανίσχυρους που βρίσκονται στην περιφέρεια, όπως η Ελλάδα.

Επισήμανση: Οι δομικές αιτίες της ελληνικές κρίσης είναι το προϊόν πολιτικών που ακολουθήθηκαν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

Ο στόχος μας δεν περιορίζεται στην κριτική των πολιτικών αποφάσεων που λήφθηκαν από τις ευρωπαϊκές αρχές με την συνέργεια των ελληνικών αρχών μετά το ξέσπασμα της κρίσης διότι, για μας, οι δομικές αιτίες της ελληνικές κρίσης είναι προϊόν των πολιτικών που ακολουθήθηκαν στα πλαίσια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της δημιουργίας της ευρωζώνης και των σχετικών συνθηκών. Αυτό δεν αποτελεί συγχωροχάρτι για τους έλληνες κεφαλαιοκράτες και της ελληνικές κυβερνήσεις που οδήγησαν την χώρα τους σε αυτό το ναυάγιο, αλλά απαλλάσσει τον ελληνικό λαό από τις ευθύνες που τα κυρίαρχα ΜΜΕ και οι ευρωπαίοι ηγέτες του αποδίδουν άδικα.

Ποιοι ήταν οι στόχοι που επεδίωκαν οι ευρωπαίοι ηγέτες με την εγκαθίδρυση των μνημονίων;

Από τον Μάιο του 2018, το χρέος έγινε κεντρικό θέμα στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη ευρωζώνη. Το πρώτο πρόγραμμα των 110 δις ευρώ που επεξεργάστηκε η τρόικα που συστήθηκε ενόψει της επεξεργασίας και εκτέλεσής του, προκάλεσε βίαια αύξηση του ελληνικού δημόσιου χρέους. Η ίδια διαδικασία επαναλήφθηκε στην Ιρλανδία (2010), στην Πορτογαλία (2011), στην Κύπρο (2013) και στην Ισπανία, με ιδιαίτερη μορφή. Τα προγράμματα είχαν πέντε βασικούς στόχους:
1. Να γίνει δυνατόν για τις ιδιωτικές τράπεζες να λάβουν δημόσια στήριξη για να μην πληρώσουν τον λογαριασμό της φούσκας του ιδιωτικού χρέους που είχε σκάσει και που είχαν εκείνες δημιουργήσει και να απογευχθεί μια νέα διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση μεγάλου βεληνεκούς [9].
2. Να δοθεί στους νέους δημόσιους πιστωτές, που υποκατέστησαν τους ιδιώτες πιστωτές, μια νέα τεράστια εξουσία εξαναγκασμού επί των κυβερνήσεων και των θεσμών των περιφερειακών χωρών ώστε να επιβάλλουν μια πολιτική αποτελούμενη από ριζική λιτότητα, απορρυθμίσεις (ενάντια σε μια σειρά κοινωνικών κατακτήσεων), ιδιωτικοποιήσεις και ενίσχυση των αυταρχικών πρακτικών (βλ. σημείο 5).
3. Να διατηρηθεί η περίμετρος της ευρωζώνης (πράγμα που σημαίνει την διατήρηση της Ελλάδας και των άλλων χωρών της περιφέρειας εντός της ευρωζώνης) που αποτελεί δυνατό εργαλείο στα χέρια των μεγάλων ευρωπαϊκών ιδιωτικών επιχειρήσεων και οικονομιών που κυριαρχούν επί της ζώνης αυτής.
4. Να καταστεί η εμβάθυνση των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στην Ελλάδα, ειδικότερα, αλλά και στις άλλες χώρες της περιφέρειας, ένα παράδειγμα και μέσο πίεσης στο σύνολο των λαών της Ευρώπης.

Επισήμανση: Η αυταρχική τάση στο εσωτερικό της ΕΕ και της ευρωζώνης είναι στόχος που επιδιώκεται ηθελημένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το μεγάλο κεφάλαιο

5. Ενίσχυση σε ευρωπαϊκή κλίμακα (τόσο στο επίπεδο της ΕΕ όσο και σε αυτό κάθε Κράτους μέλους) των αυταρχικών μορφών κυβέρνησης χωρίς άμεση προσφυγή σε νέα πειράματα του στυλ φασισμού, ναζί, φρανκισμού, σαλαζαρισμού ή καθεστώτος ελλήνων συνταγματαρχών (1967-1974). Αυτή η διάσταση συχνά ελάχιστα λαμβάνεται υπόψη καθώς τονίζονται οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις. Η αυταρχική τάση στο εσωτερικό της ΕΕ και της ευρωζώνης αποτελεί τόσο κεντρικό διακύβευμα όσο και στόχο που επιδιώκεται ηθελημένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το μεγάλο κεφάλαιο Αυτό έχει να κάνει με την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, την προσφυγή σε ταχείες διαδικασίες ψήφισης, την παραβίαση ή τον περιορισμό μιας σειράς δικαιωμάτων, τον μη σεβασμό των επιλογών των εκλογέων, την αύξηση της καταστολής των κοινωνικών διαμαρτυριών…

Ας επανέλθουμε τώρα στην εξέλιξη της ελληνικής κρίσης

Μεταξύ Σεπτέμβρη 2009 και Μαρτίου 2010, τα δάνεια των ξένων τραπεζών προς τις ελληνικές μειώνονται κατά περισσότερο του 50%.

Οι ελληνικές τράπεζες δεν τα καταφέρνουν παρά μόνο χάρη στο ρευστό που τίθεται στη διάθεσή τους από την Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας, στα πλαίσια της πολιτικής της ΕΚΤ η οποία χορηγούσε μαζικά ρευστότητες στις τράπεζες όλης της ευρωζώνης (πολιτική που ακολουθεί επίσης η Federal Reserve στις ΗΠΑ, η Τράπεζα της Αγγλίας καθώς και η Κεντρική Τράπεζα της Ελβετίας).

Στο παρακάτω γράφημα, μπορούμε να διαπιστώσουμε με σαφήνεια, ακολουθώντας την εξέλιξη της πράσινης γραμμής, ότι από τον Σεπτέμβριο του 2008, οι ελληνικές τράπεζες καταφεύγουν σε σημαντικά αυξημένο βαθμό στην χρηματοδότηση που τους παρέχει η Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας, στα πλαίσια του ευρωσυστήματος, με την σύμφωνη γνώμη της ΕΚΤ

Από τον Οκτώβρη του 2009 ως τις αρχές Μαΐου 2010, πολλές επαφές έλαβαν χώρα μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών, του ΔΝΤ, των τραπεζιτών και της νέας σοσιαλιστικής ελληνικής κυβέρνησης Παπανδρέου που κέρδισε τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009 με 43% των ψήφων, ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό. Ο στόχος ήταν η επεξεργασία ενός νέου προγράμματος διάσωσης των ελληνικών τραπεζών και των πιστωτών τους. Η Ελλάδα δεν είχε αρκετά χρηματοπιστωτικά μέσα για να τους βοηθήσει. Αντίθετα με τον Παπανδρέου, που αποφάσισε να τεθεί στην υπηρεσία των ιδιωτικών τραπεζών που έφεραν την ευθύνη της κρίσης, έπρεπε η ελληνική κυβέρνηση να αρνηθεί να εισφέρει και πάλι δημόσιο χρήμα στις τράπεζες και να μην αυξήσει το δημόσιο χρέος για έναν τέτοιο επιβλαβή σκοπό. Αν ο Παπανδρέου είχε υιοθετήσει μια στάση σύμφωνη με τα συμφέροντα της πλειοψηφίας των Ελλήνων, θα είχε αποφύγει το κοινωνικό και πολιτικό δράμα που ακολούθησε.

Ένα πρώτο πακέτο μέτρων λιτότητας εφαρμόστηκε από την ελληνική κυβέρνηση, σε πλήρη αντίθεση με τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει κατά την προεκλογική εκστρατεία. Ταυτόχρονα, ετοιμάζεται η δημιουργία της τρόικας και επεξεργάζεται μυστικά το πρώτο μνημόνιο που δημοσιεύθηκε τον Μάη του 2010 (βλ. τα σχόλια σχετικά με τα εμπιστευτικά έγγραφα του ΔΝΤ).

Από το 2010, μια εναλλακτική ήταν εφικτή και απαραίτητη

Έπειτα από την εκλογική της νίκη του 2009, βάσει μιας εκστρατείας που κατήγγειλε τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφάρμοζε η Νέα Δημοκρατία, η κυβέρνηση Παπανδρέου έπρεπε να κοινωνικοποιήσει τον τραπεζικό τομέα οργανώνοντας την συντεταγμένη χρεοκοπία τους και προστατεύοντας τους καταθέτες. Πολλά ιστορικά παραδείγματα βεβαιώνουν ότι μια πτώχευση ήταν απόλυτα συμβατή με την ταχεία επανεκκίνηση των οικονομικών δραστηριοτήτων στην υπηρεσία του πληθυσμού. Έπρεπε να εμπνευστεί από αυτά που γίνονταν στην Ισλανδία από το 2008 [11] και όσα είχαν πραγματοποιηθεί στην Σουηδία και στη Νορβηγία κατά την δεκαετία του 1990 [12]. Ο Παπανδρέου προτίμησε να ακολουθήσει το σκανδαλώδες και καταστροφικό παράδειγμα της ιρλανδικής κυβέρνησης που έσωσε τους τραπεζίτες το 2008 και, τον Σεπτέμβρη του 2010, θα βρισκόταν αναγκασμένη να δεχθεί ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα διάσωσης που είχε δραματικές συνέπειες για τον ιρλανδικό λαό. Έπρεπε να πάει πιο μακριά απ’ό,τι η Ισλανδία και η Σουηδία, με πλήρη και οριστική κοινωνικοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, έτσι ώστε τις ζημίες της επίλυσης της τραπεζικής κρίσης αν τις επωμιστούν οι ξένες τράπεζες και οι έλληνες ιδιώτες επενδυτές και οδηγώντας στην δικαιοσύνη τους υπεύθυνους της τραπεζικής καταστροφής. Μια τέτοια αντιμετώπιση θα είχε επιτρέψει στην Ελλάδα να αποφύγει τα διαδοχικά μνημόνια που υπέβαλαν τον ελληνικό λαό σε μια δραματική ανθρωπιστική κρίση και στην ταπείνωση χωρίς να υπάρξει πραγματική εξυγίανση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.

Επισήμανση: Η κυβέρνηση Παπανδρέου έπρεπε να κοινωνικοποιήσει τον τραπεζικό τομέα οργανώνοντας την συντεταγμένη χρεοκοπία τους και προστατεύοντας τους καταθέτες

Ο Παπανδρέου θα έπρεπε επίσης να ξεκινήσει λογιστικό έλεγχο του χρέους με συμμετοχή των πολιτών ώστε να ορισθούν οι υπεύθυνοι της αύξησης του δημόσιου χρέους. Έπρεπε επίσης να θέσει σε αμφισβήτηση την αποπληρωμή του χρέους που θα ορίζονταν ως παράνομο, αθέμιτα, μη βιώσιμο ή/και απεχθές. Αυτό είχε αρχίσει να απαιτεί ένα δυναμικό κίνημα πολιτών από το τέλος του 2010, αρχές 2011.

Έπρεπε να έχει εφαρμόσει ένα ευρύ πρόγραμμα δομικών αλλαγών, ειδικότερα στον τομέα της φορολογίας. Έπρεπε να λάβει πολύ συγκεκριμένα μέτρα για την μείωση των ιδιωτικών χρεών των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα και των μικρών επιχειρήσεων όπου εργάζονταν η πλειοψηφία των εργαζομένων.

Η παραποίηση των στατιστικών βοήθησε να δικαιολογηθεί η επέμβαση της τρόικας

Όταν κατέστη δημόσια στο Ελληνικό κοινοβούλιο, τον Ιούνιο του 2015, η έκθεση της επιτροπής αλήθειας για το δημόσιο χρέος απέδειξε ξεκάθαρα ότι ο Παπανδρέου, τα ανώτερα της ΕΛΣΤΑΤ και οι ευρωπαίοι ηγέτες είχαν κατασκευάσει μια απατηλή εκδοχή της ελληνικής κρίσης για να καταλήξουν στο ότι ευθύνονταν οι δημόσιες δαπάνες και για να κρύψουν την αλήθεια σχετικά με τις πραγματικές ευθύνες: την συμπεριφορά των ξένων και των ελληνικών ιδιωτικών τραπεζών (οι τράπεζες αυτές προσπάθησαν να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους εκμεταλλευόμενες πέρα για πέρα τις δυνατότητες που προσέφερε η είσοδος της Ελλάδας στην ευρωζώνη). Όπως γράφει η εφημερίδα Le Monde με την συνεισφορά του AFP (Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων): «Το 2009, η αποκάλυψη από τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου ότι το ελληνικό δημόσιο έλλειμμα ανέρχονταν στην πραγματικότητα σε 12,7 % του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ) και όχι σε 6 % όπως δήλωνε ο συντηρητικός προκάτοχός του, οδήγησε την χώρα στην χρηματοπιστωτική αναστάτωση».

Οι στατιστικές σχετικά με το δημόσιο χρέος και το μέγεθος του δημόσιου ελλείμματος παραποιήθηκαν έτσι ώστε να δικαιολογηθούν τα μέτρα λιτότητας που ακολούθησαν, η δημιουργία της τρόικας και η υπογραφή του πρώτου μνημονίου (βλ. κεφάλαιο II, σελ. 17 του Rapport préliminaire de la Commission pour la vérité sur la dette publique grecque). Εξ άλλου, στις 9 Ιουνίου 2018, ο Άρειος Πάγος επιβεβαίωσε την καταδίκη του Ανδρέα Γεωργίου, προέδρου της ΕΛΣΤΑΤ από τον Αύγουστο του 2010 ως τον Αύγουστο του 2015, σε δυο χρόνια φυλάκισης με αναστολή για το αδίκημα της μη τήρησης των υποχρεώσεών του στα πλαίσια των καθηκόντων του ως προέδρου της ΕΛΣΤΑΤ, της ελληνικής στατιστικής υπηρεσίας .

Όπως γράφει η εφημερίδα Le Monde σε συνεργασία με το AFP: «Αυτό το πρώην μέλος του Διεθνούς νομισματικού ταμείου ήταν ύποπτος για συνεννόηση με την Eurostat (την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία, η οποία εξαρτάται από την Επιτροπή) με στόχο να φουσκώσει τα στοιχεία του ελλείμματος και του δημόσιου χρέους για το έτος 2009. Ο υποτιθέμενος στόχος: να διευκολυνθεί η θέση της χώρας υπό οικονομική επιτροπεία, με την έναρξη, το 2010, του πρώτου προγράμματος διεθνούς διάσωσης της Ελλάδας (…)» [15]

Η ευθύνη των ευρωπαίων ηγετών στην εφαρμογή των πλαστογραφήσεων αυτών βεβαιώνεται από τις πολλές πιέσεις που άσκησαν στην ελληνική δικαιοσύνη για να πετύχουν την αθώωση του Ανδρέα Γεωργίου. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Le Monde στην οποία ήδη παραπέμψαμε: «Το 2016, τον Ανδρέα Γεωργίου υπερασπίστηκε δημόσια η Marianne Thyssen, ευρωπαία επίτροπος κοινωνικών υποθέσεων, η οποία διαβεβαίωνε πως «τα στοιχεία σχετικά με το ελληνικό χρέος για την περίοδο 2010 – 2015 ήταν αξιόπιστα και διαβιβάστηκαν με ακρίβεια.» Κατά τα 3 τελευταία έτη, υπήρξαν δεκάδες δηλώσεις ευρωπαίων ηγετών και ανώτατων υπαλλήλων στην υπηρεσία τους με στόχο την άσκηση πίεσης στην ελληνική δικαιοσύνη ώστε η υπόθεση να τεθεί στο αρχείο.

Στην πραγματικότητα, ο Γεωργίου υπήρξε άμεσα συνένοχος των ευρωπαίων ηγετών, του Παπανδρέου, του ΔΝΤ, των ξένων τραπεζιτών και των ελλήνων ομολόγων. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς οπαδός θεωριών συνωμοσίας για να διαπιστώσει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, υπήρξε πράγματι συνωμοσία που σχεδιάστηκε με μακιαβελικό τρόπο.

Η πραγματική κρίση του ελληνικού δημοσίου χρέους ξεκινά το 2010

Από τον Μάρτη – Απρίλη 2010, οι ξένοι ιδιώτες δανειστές (ειδικότερα, οι γαλλικές, γερμανικές τράπεζες…) αρχίζουν να απαιτούν από την ελληνική κυβέρνηση όλο και υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου. Εν ολίγοις, οι ξένοι ιδιώτες επενδυτές κλείνουν τη στρόφιγγα της πίστωσης στην ελληνική κυβέρνηση. Όπως, μόνο μετά τον Μάη του 2010 οι ιδιωτικές ξένες τράπεζες αρχίζουν να προσπαθούν να μεταπωλήσουν τους ελληνικούς τίτλους που κατέχουν και, τότε είναι που η ΕΚΤ αρχίζει να αγοράζει τίτλους. Αυτό ήταν ευλογία για τις τράπεζες της ευρωζώνης και θα εξηγήσουμε παρακάτω για ποιον λόγο. Τον Μάη του 2010, η ΕΚΤ θέτει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα με την ονομασία Securities Markets Program (SMP) (βλ. πλαίσιο σχετικά με το SMP).

Μέσω του προγράμματος αυτού, που διήρκεσε από τον Μάη του 2010 ως τον Σεπτέμβρη του 2012, αγόρασε στην δευτερεύουσα αγορά περισσότερα από 210 δις τίτλων που είχαν εκδώσει η Ιταλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικούς τίτλους συνολικής αξίας 56,5 δις ευρώ από τις ιδιωτικές τράπεζες της ευρωζώνης, μεταξύ Μάη 2010 και Φεβρουαρίου 2012. Μόνον κατά το διάστημα των οκτώ πρώτων εβδομάδων του προγράμματος SMP, η ΕΚΤ αγόρασε τίτλους αξίας περίπου 42 δις ευρώ, ήτοι, τα τρία τέταρτα των συνολικών της αγορών ελληνικών τίτλων που παρατάθηκαν ως το 2012 .

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here