Επιτροπή Αλήθειας: Τα «όχι» του μνημονίου σε μισθούς, υγεία -Τα «ναι» σε ανεργία, φτώχεια, «κούρεμα» της δημοκρατίας

Toυ ΝΑΣΟΥ ΧΑΤΖΗΤΣΑΚΟΥ

Συγκλονιστικά στοιχεία περιλαμβάνονται στο προκαταρκτικό Πόρισμα της Επιτροπής Αλήθειας Δημόσιου Χρέους της Βουλής για τα «ΟΧΙ» των μνημονίων στην Εργασία, στην Υγεία, στην Παιδεία, στην Κοινωνική Ασφάλιση, στην Στέγαση, στη Δικαιοσύνη και τα «ΝΑΙ» στην Φτώχεια, στον Κοινωνικό Αποκλεισμό και στην Ελευθερία Λόγου.

Στο πόρισμα περιγράφονται οι επιπτώσεις των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής στα οποία είχαν συμφωνήσει οι κυβερνήσεις ΓΑΠ, Παπαδήμου και Σαμαρά με τους εταίρους – δανειστές, από τα οποία προήλθε η περικοπή μισθών και συντάξεων πάνω από 40%, το τέλος των συλλογικών συμβάσεων και η επιβολή των ατομικών συμβάσεων «α λα καρτ», ο αποκλεισμός 2,5 εκατ. πολιτών από την Υγεία, η δραματική αύξηση των αστέγων στα 500.000 άτομα, η στέρηση υδροδότησης και θέρμανσης σε ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, η διόγκωση της φτώχειας, καθώς και ο περιορισμός της ελευθερίας έκφρασης και των δημοκρατικών δικαιωμάτων.

Το πόρισμα, μεταφρασμένο στα ελληνικά, δόθηκε από την πρόεδρο της Βουλής Ζωή Κωνσταντοπούλου στη δημοσιότητα την Παρασκευή 3 Ιουλίου. Εντός των 9 κεφαλαίων τα οποία περιλαμβάνονται σε αυτό, περιγράφονται και εξετάζονται σε βάθος μια σειρά νομικών, κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων σε σχέση με το χρέος. Μέσα από τα συμπεράσματα του πορίσματος γίνεται ξεκάθαρο ότι τα προγράμματα προσαρμογής στο οποία καθυποτάχθηκε η Ελλάδα, ήταν και παραμένουν μνημόνια με σαφείς πολιτικές στοχεύσεις.

Όλα τα στοιχεία που παρουσιάζονται, καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι σε θέση να πληρώσει το χρέος, αλλά και δεν πρέπει -όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του πορίσματος- «να το πληρώσει, πρωτίστως, διότι το χρέος που προκάλεσαν οι ρυθμίσεις που επέβαλε η Τρόικα παραβιάζει ευθέως τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα δεν πρέπει να πληρώσει αυτό το χρέος διότι είναι παράνομο, αθέμιτο και επονείδιστο».

Ηξεραν από την αρχή την τραγική αλήθεια

Η Επιτροπή αλήθεια διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, ότι η μη βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους ήταν εξαρχής προδήλως γνωστή στους διεθνείς δανειστές, τις ελληνικές αρχές και τα συστημικά μέσα ενημέρωσης. Παρ’ όλα αυτά, σημειώνεται στο πόρισμα, «οι ελληνικές αρχές, μαζί με κάποιες κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνωμότησαν το 2010 ενάντια στην αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, προκειμένου να προστατεύσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Τα συστημικά μέσα μαζικής ενημέρωσης απέκρυψαν την αλήθεια από τους πολίτες, παριστάνοντας ότι δήθεν η διάσωση αφορούσε την Ελλάδα και όχι τις τράπεζες»!

Τα δρεπανηφόρα μέτρα

Επίσης, το πόρισμα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα τα οποία επιβλήθηκαν στο πλαίσιο των λεγόμενων «προγραμμάτων διάσωσης» (μνημονίων) έπληξαν άμεσα τις συνθήκες διαβίωσης του ελληνικού λαού και παραβίασαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία οφείλουν, τόσο η Ελλάδα, όσο και οι εταίροι της να προστατεύουν και να προάγουν, σύμφωνα με το εσωτερικό, το ευρωπαϊκό και το Διεθνές Δίκαιο. Οι δραστικές προσαρμογές που επιβλήθηκαν στην ελληνική οικονομία και σε ολόκληρη την κοινωνία προκάλεσαν ραγδαία υποβάθμιση του επιπέδου ζωής και παραμένουν ασύμβατες προς την κοινωνική δικαιοσύνη, την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αναλυτικά, σύμφωνα με το πόρισμα, προέκυψαν τα εξής:

  1. ΟΧΙ στην εργασία

Οι μεταρρυθμίσεις μετά το 2010 συμπίεσαν το κόστος εργασίας, κατάργησαν επιδόματα και παροχές, διευκόλυναν τις απολύσεις, κατάργησαν ή αποδυνάμωσαν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, ελαστικοποίησαν την απασχόληση και μείωσαν κατακόρυφα τους κατώτατους μισθούς. Η νομοθεσία για τον ιδιωτικό τομέα ελάττωσε την προστασία της εργασίας, διευκόλυνε την παράταση του χρόνου εργασίας και περιέκοψε τις αμοιβές.

Στο δημόσιο τομέα, η νομοθεσία συμπίεσε το μισθολογικό κόστος και τον αριθμό των υπαλλήλων. Η πολιτική επιστράτευση των εργαζομένων (επίταξη εργασίας) έπληξε και τους δύο τομείς.

Συγκεκριμένα, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, τις οποίες επέβαλαν τα Μνημόνια, υπονόμευσαν την πραγμάτωση του δικαιώματος στην εργασία, προξενώντας έτσι σοβαρή βλάβη των θεσμών. Η καταστροφή του συστήματος των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και εργασιακής διαιτησίας νεκρανέστησε την ατομική σύμβαση εργασίας, ως κύριο καθοριστικό παράγοντα των συνθηκών εργασίας.

Οι αλλεπάλληλες περικοπές μισθών και αυξήσεις φόρων έφεραν μαζικές απολύσεις, διάβρωση των συνθηκών εργασίας, αυξημένη εργασιακή ανασφάλεια και γενικευμένη αβεβαιότητα, πολλαπλασιάζοντας τις υπερ-ελαστικές και πενιχρά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στις οποίες οδηγούνται κατά κανόνα γυναίκες και νέοι.

Ο κατώτατος μισθός συμπιέστηκε κάτω από το όριο της φτώχειας. Η ανεργία εκτοξεύθηκε από το 7,3% στο 27,9% (2008 – 2013). Η απασχόληση στον δημόσιο τομέα μειώθηκε από 942.625 υπαλλήλους σε 675.530 στο διάστημα 2009-2013, με συρρίκνωση αποδοχών μεγαλύτερη του 25%.

Οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα μειώθηκαν τουλάχιστον κατά 15% μέχρι το 2013. Η ανεργία των νέων σκαρφάλωσε στο 64,9% τον Μάιο του 2013, αποδεκατίζοντας τις προοπτικές πρόσβασης στην αγορά εργασίας.

  1. ΟΧΙ στην Υγεία

Το πρώτο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής (Μάιος 2010) περιόρισε τις δημόσιες δαπάνες υγείας στο 6% του ΑΕΠ. Το δεύτερο (Μάρτιος 2012) αξίωσε μείωση κατά 8% των λειτουργικών εξόδων των νοσοκομείων μέσα στο 2012, καθώς και συρρίκνωση της μέσης δημόσιας εξωνοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης στο 1% του ΑΕΠ21 περίπου.

Οι δαπάνες υγείας στην Ελλάδα, οι οποίες από το 2010 υστερούν σημαντικά σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, περιόρισαν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Υπονομεύθηκαν η δυνατότητα παροχής ποιοτικής υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η πρόσβαση σε αυτήν, ιδίως για τους φτωχότερους, με περικοπές στις δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, απολύσεις στον τομέα της δημόσιας υγείας, αυξημένο ποσοστό συμμετοχής των ασθενών στο κόστος περίθαλψης, κλείσιμο και συγχωνεύσεις νοσοκομείων και εγκαταστάσεων υγειονομικής περίθαλψης, αποδεκατισμό των νοσοκομειακών κλινών και ολοένα συρρικνούμενη κοινωνική ασφάλιση.

Το 2015, περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το ένα τέταρτο του πληθυσμού, δεν είχαν ασφάλιση υγείας. Τα νοσοκομεία και τα φαρμακεία κατέγραψαν εκτεταμένες ελλείψεις, στην προσπάθεια να μειωθεί η φαρμακευτική δαπάνη, από 4,37 δις ευρώ το 2010, σε 2 δις ευρώ το 2014.

Εξαπλώθηκαν ασθένειες όπως η φυματίωση, η ελονοσία και το AIDS, τα προβλήματα ψυχικής υγείας, καθώς και οι αυτοκτονίες που σε μεγάλο βαθμό αποδίδονται στην ψυχολογική πίεση λόγω της κρίσης.

  1. ΟΧΙ στην Παιδεία

Οι αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες) των Μνημονίων στόχευσαν άμεσα το εκπαιδευτικό σύστημα. Στο πλαίσιό τους διαμορφώθηκαν επιμέρους μέτρα που περιλαμβάνουν μειώσεις στις προσλήψεις εκπαιδευτικών, αναγκαστική ένταξη εκπαιδευτικών σε καθεστώς εργασιακής εφεδρείας ή κινητικότητας, μειώσεις αποδοχών, συγχωνεύσεις ή κλείσιμο σχολείων, αύξηση αριθμού μαθητών ανά τάξη και περισσότερες εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας.

Προκειμένου να πετύχει τους στόχους, ως προς το έλλειμμα για το 2012, το Υπουργείο Παιδείας μείωσε τις προσλήψεις προσωπικού και τις λειτουργικές δαπάνες για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.30 Εξαιτίας των συνδυασμένων μέτρων, οι μισθοί των εκπαιδευτικών μειώθηκαν κατά 40%, κατά μέσον όρο,31 υποχωρώντας στο 60% του μέσου όρου των εικοσιενός πρώτων μελών της ΕΕ.32

Οι κενές θέσεις διδακτικού προσωπικού μένουν ακάλυπτες (12.000 σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το 2014-5). Έκλεισαν 1.053 σχολεία και 1.933 συγχωνεύθηκαν, από το 2008 ως το 2012.34 Η μ είωση στα λειτουργικά έξοδα άφησε πολλά σχολεία χωρίς θέρμανση.

Το ανεπαρκές πλαίσιο για τη δωρεάν μεταφορά των μαθητών δημιουργεί διακρίσεις σε βάρος των παιδιών που ζουν σε απομονωμένες περιοχές, των παιδιών Ρομά και των παιδιών με αναπηρίες. Κάποια παιδιά αποκλείστηκαν εντελώς από την πρόσβαση στην εκπαίδευση.

  1. ΟΧΙ στην κοινωνική ασφάλιση

Οι περικοπές δαπανών που επέβαλαν τα Μνημόνια ελάττωσαν τις κοινωνικές παροχές, μεταξύ των οποίων οι συντάξεις, τα επιδόματα ανεργίας και τα οικογενειακά επιδόματα. Ο χαρακτήρας του συνταξιοδοτικού συστήματος άλλαξε· οι συνέπειες του PSI ήταν ολέθριες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία που έχασαν 14,5 δις ευρώ, οι συντάξεις μειώθηκαν, οι κρατικές χρηματοδοτήσεις και εγγυήσεις περιορίστηκαν, διάφορες οικογενειακές παροχές αντικαταστάθηκαν από ένα ενιαίο οικογενειακό επίδομα, με εισοδηματικά κριτήρια, αυξήθηκαν οι ασφαλιστικές εισφορές και τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Τα επιδόματα ανεργίας τα οποία, πάντως, καταβάλλονται σε ελάχιστο ποσοστό των ανέργων, περικόπηκαν ομοίως. Τα αυστηρά κριτήρια ε πιλογής αποκλείουν την πλειονότητα των μεταναστών και των νέων.

Το πρόγραμμα (μνημόνιο) ακρωτηρίασε τα υφιστάμενα μέτρα κοινωνικής προστασίας, εκθέτοντας πολλούς ανθρώπους σε κίνδυνο φτώχειας. Οι συντάξεις μειώθηκαν, κατά μέσο όρο, σε ποσοστό 40%, ρίχνοντας κάτω από το όριο της φτώχειας το 45% των συνταξιούχων. Το 2015, το 8,14% των εργαζομένων βρέθηκαν να εργάζονται αδήλωτοι και ανασφάλιστοι.

  1. ΟΧΙ στη στέγαση

Οι μνημονιακοί όροι και οι εφαρμοστικοί νόμοι της Κυβέρνησης παραβίασαν το δικαίωμα στη στέγαση. Ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας καταργήθηκε το 2012, ως προαπαιτούμενο για την εκταμίευση, καθώς επίσης καταργήθηκαν η επιδότηση ενοικίου σε 120.000 νοικοκυριά και τα στεγαστικά επιδόματα στους ηλικιωμένους.

Νέοι νόμοι και κανονισμοί διευκολύνουν τις ταχύτατες διαδικασίες έξωσης, εξωδικαστικά. Ο αριθμός των αστέγων στην Αττική, που ήταν παλαιότερα αμελητέος, εκτοξεύτηκε στους 17.700.

Το 2014, περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι ήταν άστεγοι ή στερούνταν ασφαλή ή κατάλληλη στέγαση. Τα μη εξυπηρετούμενα στεγαστικά δάνεια σκαρφάλωσαν στο 26,1% το 2013, οι κατασχέσεις και οι εξώσεις αυξήθηκαν. Παρά τη δραματική πτώση στις τιμές των ακινήτων, οι φορολογικές επιβαρύνσεις κατέστησαν την ιδιόκτητη στέγη ασύμφορη οικονομικά.

Το 2013, τα ποσοστά συνωστισμού έφτασαν το 42% για τα φτωχά νοικοκυριά και το 60%, για τους υπηκόους τρίτων χωρών. Το 2012, 73,3% των νέων ηλικίας 20-29 ετών ζούσαν μαζί με τους γονείς τους, ενώ 18.902 άτομα στερούνταν υδροδότησης και 142.000 δεν είχαν καμία μορφή θέρμανσης.

  1. ΟΧΙ στη Δικαιοσύνη

Τα επιβληθέντα από τους πιστωτές μέτρα ορίζουν δεσμεύσεις για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, στις οποίες περιλαμβάνεται και σημαντική αύξηση στα δικαστικά έξοδα. Η κυβέρνηση απέλυσε με νόμο συμβασιούχους δικαστικούς υπαλλήλους, προκειμένου να εκπληρώσει τους στόχους που όριζαν τα μνημόνια. Οι φορείς νομικής βοήθειας και οι Αρχές δημοσίου ελέγχου λαμβάνουν ανεπαρκή χρηματοδότηση.

Η προσφυγή στη Δικαιοσύνη έγινε οικονομικά δυσβάστακτη για τους πολίτες, μετά τις αλλεπάλληλες δραματικές περικοπές μισθών και συντάξεων. Οι μακρόσυρτες διαδικασίες, σε ολοένα και πιο υπερφορτωμένα αστικά και διοικητικά δικαστήρια, αγγίζουν το όριο της αρνησιδικίας. Οι περικοπές καθιστούν αδύνατη την αντιμετώπιση των εγγενών αδυναμιών του δικαστικού συστήματος, όπως η έλλειψη προσωπικού και υποδομών.

  1. ΝΑΙ στη Φτώχεια και στον Κοινωνικό Αποκλεισμό

Οι αυστηροί όροι (αιρεσιμότητες) του προγράμματος προκάλεσαν εκτεταμένη φτωχοποίηση, ένδεια και κοινωνικό αποκλεισμό. Τα μέτρα που επέβαλαν οι πιστωτές παρέβησαν την αυτοδέσμευσή τους, ότι δήθεν τα Μνημόνια θα προστάτευαν τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τους φτωχούς. Και όμως, μετά από πέντε χρόνια καταστροφικών επιπτώσεων, οι πιστωτές επιμένουν να ληφθούν ακόμη περισσότερα μέτρα.

Σήμερα το 23,1% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, με το ποσοστό σχετικής φτώχειας να διπλασιάζεται σχεδόν, την περίοδο 2009-2012, ενώ το 63,3% έχει φτωχοποιηθεί εξαιτίας των πολιτικών λιτότητας. Η στέρηση αναγκαίων μέσων διαβίωσης αυξήθηκε, από το 11% στο 21,5% του πληθυσμού την περίοδο 2009-2014. Ποσοστό άνω του 34% των παιδιών διέτρεξε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2013. Οι άνισες συνέπειες των μέτρων επιδείνωσαν δραματικά την ανισότητα, με το φτωχότερο δέκατο του πληθυσμού να έχει απολέσει ένα ανησυχητικό ποσοστό του εισοδήματός του, της τάξης του 56,5%.

  1. ΟΧΙ στην ελευθερία έκφρασης και στο δικαίωμα του συνέρχεσθαι

Από το 2010, τα νομοθετικά και διοικητικά μέτρα περιόρισαν την ελευθερία της έκφρασης και το δικαίωμα του συνέρχεσθαι, το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης «αμφισβητήθηκε συστηματικά και κατά κόρον» ενώ η ελευθερία του συνέρχεσθαι παραβιάστηκε. Οι αρχές εμπόδισαν τη θεμιτή διαμαρτυρία κατά των μνημονιακών πολιτικών απαγορεύοντας τις δημόσιες συγκεντρώσεις, καταστέλλοντας με χρήση υπερβολικής βίας ειρηνικές διαδηλώσεις, πραγματοποιώντας προληπτικές συλλήψεις, ανακρίνοντας ανηλίκους και βασανίζοντας αντιφασίστες διαδηλωτές, συχνά σε συνεργασία με τη Χρυσή Αυγή.

Η δυσανάλογη απάντηση των αρχών στη δημόσια διαμαρτυρία κατά της λιτότητας υπέσκαψε σοβαρά την ελευθερία έκφρασης και το δικαίωμα του συνέρχεσθαι. Μεταξύ 2009 και 2015, η Ελλάδα διολίσθησε από την 35η στην 91η θέση στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου. Η καταστολή των αντιμνημονιακών διαδηλώσεων εμπόδισε την ειρηνική άσκηση των συνταγματικών δικαιωμάτων. Ακόμη περισσότερο έπληξε τις ελευθερίες, η ατιμωρησία που απολάμβανε η Χρυσή Αυγή, μέχρι το Σεπτέμβριο του 2013. Αλλά και το βίαιο κλείσιμο της ΕΡΤ, της Δημόσιας Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης, με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου επιβολής «μαύρου» στις 11 Ιουνίου 2013 και με εισβολή των αστυνομικών δυνάμεων στις 7 Νοεμβρίου 2013, υπονόμευσαν δραματικά την ελευθερία ενημέρωσης και πληροφόρησης. Οι εξελίξεις αυτές αποτέλεσαν πραγματική απειλή για τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here