Μετ΄εμποδίων η διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν

 

Tου ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΚΟΤΣΙΡΑ

Έπειτα από μια δεκαετία ανταλλαγής απειλών και συνεχούς επιβολής διεθνών κυρώσεων από την διεθνή κοινότητα σε βάρος του Ιράν, αναφορικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι δύο πλευρές κατόρθωσαν να βρουν έναν κοινό τόπο συνεννόησης, ωστόσο εξακολουθούν να υφίστανται κάποιες διαφωνίες «επί της διαδικασίας» οι οποίες φρέναραν την προοπτική μιας συνολικής συμφωνίας.

Εδώ και δύο μήνες, μέσω της συμφωνίας-πλαίσιο του Ιράν με τις έξι ισχυρότερες χώρες του κόσμου, έχουν τεθεί τα θεμέλια για μια συνολική λύση στο θέμα των πυρηνικών στο Ιράν. Όμως έχουν προκύψει διαφωνίες σε κάποιες τεχνικές παραμέτρους, που θα μπορούσαν να «χαλάσουν» το ενδεχόμενο μιας συνολικής συμφωνίας, δεδομένου ότι είχε οριστεί η 30η Ιουνίου ως προθεσμία για την σύναψη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου συνεργασίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ρωσικού πρακτορείου TASS, δεν προέκυψε σημαντική πρόοδος στον τελευταίο γύρο των διαπραγματεύσεων, ο οποίος διεξήχθη την Παρασκευή στην Βιέννη, αν και η προθεσμία για τη συνολική συμφωνία θα μπορούσε να μετατεθεί πέραν του τέλους Ιουνίου.

Το βασικότερο σημείο της διαφωνίας από τη μεριά της ιρανικής κυβέρνησης είναι το ζήτημα της πρόσβασης επιθεωρητών σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά και σε στρατιωτικές βάσεις της χώρας.

«Το Ιράν δεν πρόκειται να επιτρέψει να πέσουν τα στρατιωτικά του απόρρητα στα χέρια ξένων μέσω του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου ή οποιουδήποτε άλλου μέσου» επισήμανε σε συνέντευξη που παραχώρησε ο Ιρανός Πρόεδρος Χασάν Ρουχανί το Σάββατο στην ιρανική τηλεόραση.

ρουχανι

 

Ωστόσο, σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο επίτευξης μιας συνολικής συμφωνίας ο Πρόεδρος Ρουχανί τόνισε ότι «αν η άλλη πλευρά επιμείνει στο υπάρχον πλαίσιο και δεν θέσει νέα ζητήματα, πιστεύω ότι μπορεί να επιλυθούν οι διαφορές και μπορούμε να καταλήξουμε σε μια συμφωνία. Όμως, αν θελήσουν να πάρουν τον παρακινδυνευμένο δρόμο, οι διαπραγματεύσεις μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο».

Η συμφωνία-πλαίσιο του Απριλίου

Στις αρχές του Απριλίου επετεύχθη στη Λωζάνη της Ελβετίας μια ιστορική συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και την «Ομάδα των 6» (δηλ. ΗΠΑ, Μ.Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Γερμανία, Κίνα), και αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η συμφωνία αυτή, άνοιξε τον δρόμο για μια τελική δεσμευτική συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα, ως προς την αναθεώρηση των σχέσεων Τεχεράνης και Ουάσινγκτον.

Η συμφωνία-πλαίσιο δίνει στο Ιράν την δυνατότητα να εμπλουτίζει ουράνιο σε ποσοστό που δεν θα ξεπερνάει το 3,67%, για τα επόμενα 15 χρόνια. Κατά συνέπεια αυτή η συμφωνία δίνει από την μία την έγκριση της διεθνούς κοινότητας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ωστόσο το Ιράν από την μεριά του, καλείται να μειώσει σε σημαντικό ποσοστό τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που ήδη διαθέτει. Επιπλέον, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είχε σημειώσει ότι «πρόκειται να αρθούν σταδιακά οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί σε βάρος του Ιράν, με την προϋπόθεση βέβαια, ότι η ιρανική κυβέρνηση θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της».

πυρηνικά ιραν

Οι αντιδράσεις του Ισραήλ στη συμφωνία-πλαίσιο

Σύσσωμη η διεθνής κοινότητα χαιρέτησε αυτή τη συμφωνία-πλαίσιο, ως ένα πολύ σημαντικό βήμα για την παγκόσμια ασφάλεια. Υπήρξε ωστόσο και ένα «πνεύμα αντιλογίας» σε αυτήν την εξέλιξη, και αυτός δεν ήταν άλλος από τον Iσραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Ο κύριος Νετανιάχου διατύπωσε τις επιφυλάξεις που έχει σε ό,τι αφορά την αυστηρότητα των ελέγχων που θα γίνονται στο Ιράν. Παράλληλα, δεν δίστασε να χαρακτηρίσει το Ιράν ως το πιο επικίνδυνο τρομοκρατικό κράτος στον κόσμο, καθώς επίσης, σε ομιλία που πραγματοποίησε στις 15 Απριλίου, δηλαδή την παραμονή της ημέρας μνήμης του ολοκαυτώματος, συνέκρινε το Ιράν με την Γερμανία του τρίτου Ράιχ, υποστηρίζοντας ότι «το Ιράν έχει κυριαρχικές βλέψεις για την περιοχή της Μέσης Ανατολής, όπως ακριβώς είχε και η ναζιστική Γερμανία για ολόκληρο τον κόσμο».

Επιπλέον, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε φανεί ιδιαίτερα ανήσυχος έπειτα από την πώληση πυραύλων S-300 από την Ρωσία στο Ιράν. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θεωρεί πως τμήμα αυτού του υλικού, θα μπορούσε να καταλήξει στα χέρια της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters.

Οδεύουν προς αποκατάσταση οι διπλωματικές σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν διακόψει τις διπλωματικές τους σχέσεις, εδώ και 35 περίπου χρόνια. Έπειτα από την ιρανική επανάσταση της περιόδου 1978-79, της οποίας ηγήθηκε ο Αγιατολάχ Χομεϊνί, η Τεχεράνη ήταν για μια μεγάλη χρονική περίοδο μια ταραγμένη πόλη. Στις 4 Νοεμβρίου του 1979, μια ομάδα φοιτητών εισέβαλε στην Αμερικανική πρεσβεία, κρατώντας ως ομήρους 55 υπάλληλους της πρεσβείας, κι έχοντας ως αίτημα την έκδοση του έκπτωτου ηγέτη της χώρας Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί στο Ιράν.  Αν και ο Σάχης δεν γύρισε ποτέ στο Ιράν (σ.σ. απεβίωσε από καρκίνο στις 27/7/1980), ο Αγιατολάχ Χομεϊνί ήρθε σε συμβιβασμό με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, και η κατάσταση ομηρίας έληξε αναίμακτα στις 20 Ιανουαρίου 1981.

Έκτοτε, οι δύο χώρες έχουν διακόψει τις διπλωματικές τους σχέσεις, ωστόσο η τελευταία αλλαγή στην ηγεσία του Ιράν, σηματοδοτεί μια πορεία προς την αποκατάσταση. Από το καλοκαίρι του 2013, ο μετριοπαθής Χασάν Ρουχανί αναδείχθηκε πρόεδρος του Ιράν, παίρνοντας την σκυτάλη από τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Ο Ρουχανί, από τη στιγμή που ανέλαβε τα ηνία της χώρας, έχει επιχειρήσει να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με την Δύση, και η πρόσφατη διακρατική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, μαρτυράει ότι έχει γίνει μια σημαντική πρόοδος σε αυτή την κατεύθυνση. Παρ’ όλα αυτά, μια πλήρης αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων των δύο κρατών φαντάζει ακόμη δύσκολη, κι αυτό διότι ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, κρατάει μια σκληρή στάση απέναντι στις ΗΠΑ και τους συμμάχους της.

Οι διακυμάνσεις στο όλο ζήτημα «πυρηνικό Ιράν» την τελευταία δεκαετία

Το 2003, βάσει έκθεσης της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, η Τεχεράνη συνέχιζε την κατασκευή ενός ερευνητικού αντιδραστήρα, ο οποίος θα μπορούσε να παράγει υλικό, που απαιτείται για την δημιουργία ενός πυρηνικού όπλου. Ακόμη, την ίδια περίοδο το Ιράν εγκαθιστούσε σύγχρονες συσκευές φυγοκέντρησης σε μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου.

Αρχικά, το Ιράν είχε συμφωνήσει με την Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, ως προς την παρουσία επιθεωρητών στις πυρηνικές εγκαταστάσεις, και στη συνέχεια υπεγράφη κι ένας οδικός χάρτης από τον τότε πρόεδρο Μοχάμεντ Χαταμί, που θα οδηγούσε στον τερματισμό εμπλουτισμού ουρανίου.

Τα δεδομένα αυτά ωστόσο, ανατράπηκαν πλήρως από το 2005 κι έπειτα, όταν δηλαδή ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ βρέθηκε στον προεδρικό θώκο. Ο Αχμαντινετζάντ αθέτησε τις δεσμεύσεις της προηγούμενης κυβέρνησης, και έθεσε σε ξανά σε ισχύ τους υπάρχοντες αντιδραστήρες, τονίζοντας μάλιστα ότι «το Ιράν έχει πλήρη δικαιώματα να εμπλουτίζει ουράνιο για ενεργειακούς σκοπούς και δεν θα λογοδοτήσει σε κανέναν». Έτσι λοιπόν, ο Ιρανός πρόεδρος έπραξε κατά τα λεγόμενά του, αγνοώντας τελεσίγραφο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για διακοπή εμπλουτισμού ουρανίου, κι έκτοτε ακολούθησε μια «καταιγίδα» διεθνών κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.

Το 2012, το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου στο Ιράν έφτανε το 20%, με τον Μαχμούντ Αχμεντινετζάντ να δηλώνει τότε στο France 24 ότι «ο εμπλουτισμός ουρανίου κατά 20% είναι δικαίωμα της χώρας, και όχι ένα βήμα προς την ατομική βόμβα». Την ίδια χρονική περίοδο, τα στοιχεία που είχε συγκεντρώσει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, κατέληγαν στο συμπέρασμα πως το Ιράν είχε εμπλουτίσει αρκετό ουράνιο, προκειμένου να είναι σε θέση να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.

Και από τότε, φτάνουμε στο σήμερα που ο Αχμεντινετζάντ αποτελεί παρελθόν, και ο Χασάν Ρουχανί κατάφερε να βρει μια «χρυσή τομή» με την διεθνή κοινότητα, πάνω στο πυρηνικό ζήτημα. Επετεύχθη μια αρχική συμφωνία λοιπόν, σ’ ένα ζήτημα που θα έχει συνέχεια και αναμένεται να κινηθεί επάνω σε «εύθραυστες» ισορροπίες, εφόσον βέβαια ξεπεραστούν και τα «αγκάθια» της διαπραγμάτευσης.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here