Ελένη Σβορώνου: «Μαγειρεύοντας ιστορίες»

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

Είναι Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο WWF και συγγραφέας παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας. Απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας και με Master στη Διαχείριση Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το Πανεπιστήμιο του Birmingham, συνδυάζει στις ιστορίες της την αγάπη για τη φύση και τον πολιτισμό. Με πάνω από 20 βιβλία στο ενεργητικό της και με σημαντική εμπειρία από τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής που συντονίζει, για μικρούς και μεγάλους, έρχεται τώρα με το νέο της βιβλίο Μαγειρεύοντας ιστορίες, εκδόσεις Μεταίχμιο, να μοιραστεί την απόλαυση της γραφής με τα παιδιά.

Ένα βιβλίο, λοιπόν, που θα γράψουν οι ίδιοι αναγνώστες του υπόσχεται καλοκαιρινές ώρες περιπέτειας. Ένα βιβλίο που διαβάζεται με μολύβι και με γόμα και γράφεται ξανά και ξανά! Ένα μοναδικό βιβλίο που θα βγει σε ένα και μόνο συλλεκτικό αντίτυπο! Μιλάμε με την Ελένη Σβορώνου.

– Τι περιλαμβάνει το βιβλίο σας  “Μαγειρεύοντας ιστορίες” ; Σε ποιους απευθύνεται;

Περιλαμβάνει ιδέες για να γράψουν τα παιδιά, ηλικίας 8+, τις δικές τους ιστορίες. Βεβαίως κανένα παιδί και κανένας ενήλικας δεν χρειάζεται να μάθει να λέει ιστορίες. Όλοι αφηγούμαστε ιστορίες καθημερινά. Κάθε λεπτό που περνά. Στους φίλους μας, στους δικούς μας, στον εαυτό μας. Είμαστε καταδικασμένοι να λέμε ιστορίες!

Kαταδικασμένοι να λέμε ιστορίες;

Ας υποθέσουμε ότι σας ζητώ να μείνετε σιωπηλός για λίγο, να κλείσετε τα μάτια σας και να μη σκέφτεστε τίποτα. Αποκλείεται να το πετύχετε έτσι εύκολα εκτός κι αν έχετε ασκηθεί στον διαλογισμό. Το μυαλό διαρκώς σκέφτεται και μάλιστα όχι με σκόρπιες και ασύνδετες μεταξύ τους σκέψεις. Αλλά με αιτιολογικούς συνδέσμους και τελικές προτάσεις! «Επειδή…», «αφού..», «για να …». Ε, εκεί ανθίζουν οι ιστορίες! Στην ανίχνευση της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ καταστάσεων.

Τόσο, που καμιά φορά φτιάχνουμε έναν ολόκληρο κόσμο που δεν υπάρχει! Όπως στο γνωστό ανέκδοτο «κι εσύ και ο γρύλος σου»! Συχνά οδηγούμαστε σε παρεξηγήσεις εξαιτίας αυτής της ιδιότητας του μυαλό μας. «Νόμιζα ότι…». «Κατάλαβα ότι….» Κι ο άλλος μένει άναυδος. Βεβαίως, γιατί εμείς πλέξαμε τη δική μας ιστορία από σπαράγματα πράξεων και λόγων.

-Άρα το βιβλίο είναι άχρηστο!

Εντελώς!

Αστειεύομαι βέβαια.

Το βιβλίο εισάγει τα παιδιά στην περιπέτεια της γραφής. Στο πώς μετατρέπουμε αυτήν ακριβώς τη φυσική μας τάση για ιστορίες, σε κείμενα με αρχή, μέση και τέλος. Σε ιστορίες με λογική, χωρίς αντιφάσεις, με ήρωες, πλοκή, ανατροπές και τελική αίσια (ή απαίσια!) έκβαση!

Κι εκεί αρχίζει η μαγεία. Γιατί από τη στιγμή που γράφεις την ιστορία, δημιουργείται ένας ολόκληρος κόσμος. Σε αντίθεση με τις προφορικές αφηγήσεις και τον εσωτερικό μονόλογο, που έχουν φτερά και πετάνε μακριά, τα κείμενα μένουν. Και σε αναγκάζουν να είσαι συνεπής. Να επιστρέφεις, να ξαναδιαβάζεις την ιστορία σου, να βρίσκεις τις αντιφάσεις και να τις διορθώνεις. Δημιουργείς λοιπόν έναν κόσμο.

Κι αυτό είναι το ωραιότερο παιχνίδι που μπορεί να παίξει ο άνθρωπος!

Αυτό κάνει όλη η Τέχνη. Τη γράφουμε, τη χορεύουμε, την παίζουμε θέατρο, την κάνουμε κινηματογράφο, κόμικς, μουσική…είναι η ιστορία μας.

Όσο υπάρχει άνθρωπος, θα υπάρχουν ιστορίες, θα υπάρχει Τέχνη.

Εμείς, στο βιβλίο αυτό, μαθαίνουμε να πειραματιζόμαστε με ποικίλες τεχνικές για να φτιάξουμε ιστορίες που μας διασκεδάζουν, μας αρέσουν, μας συγκινούν, μας φοβίζουν ή μας ταξιδεύουν.

-Υπάρχουν δηλαδή συνταγές; Γι αυτό και ο τίτλος αναφέρεται στη μαγειρική;

Μακριά από μας οι συνταγές και οι τυφλοσούρτες! Αυτά σκοτώνουν τη διάθεση για τη γραφή. Θυμίζουν τις συνταγές που μαθαίναμε στο σχολείο πώς να γράφουμε καλές εκθέσεις. Όχι. Εδώ πειραματιζόμαστε με διαφορετικές ιδέες, είδη ιστοριών και τρόπους γραφής.

Πώς γράφεται, παραδείγματος χάριν, μια ιστορία σε α’ πρόσωπο και πώς σε γ’ πρόσωπο; Αλλά δε μας ενδιαφέρει να μάθει το παιδί να χρησιμοποιεί τους όρους «πρωτοπρόσωπη γραφή» και «τριτοπρόσωπη». Καθόλου. Το καλούμε όμως να δοκιμάσει να πει την ιστορία του με τον έναν και με τον άλλον τρόπο. Να το διασκεδάσει και να κρίνει ποιος τρόπος ταιριάζει καλύτερα σε αυτό που θέλει να πει. Γι αυτό η μεταφορά από τον χώρο της μαγειρικής: δοκιμάζεις τα υλικά, συνδυάζεις διαφορετικές αναλογίες, διαφορετικά υλικά και αποφασίζεις.

Εκείνο που με ενδιαφέρει πιο πολύ είναι να δοκιμάσει το παιδί τις μεταμορφώσεις του εαυτού του μέσα από τη γραφή.

-Έχει μαγικό ραβδί ο μάγειρας ιστοριών; Μεταμορφώνει;

Θέλω να γράψει το παιδί όπως παίζει. Όταν παίζει γίνεται πειρατής, βασίλισσα, νεράιδα, σούπερ ήρωας, ποδοσφαιριστής, μπαλαρίνα, εφευρέτης και χίλια δυο.

Αν καταφέρουμε να κάνουμε το παιδί να γράψει όπως παίζει, να διατηρήσει τον αυθορμητισμό αλλά και την πειθαρχία που θέλει το παιχνίδι, τότε θα περάσει καλά ο ήρωας- συγγραφέας!

-Και ο παιδαγωγικός στόχος; Υπάρχει;

Εκπαιδευτικοί και γονείς θέλουν να γράφουν τα παιδιά τους για να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους, τη γλώσσα, το λεξιλόγιο, τη γραπτή έκφραση και άλλα τέτοια.

Εγώ αυτά όλα τα θεωρώ δευτερεύοντες στόχους. Το πιο σημαντικό είναι το παιδί να γράψει για να διασκεδάσει με τις μεταμορφώσεις του. Γιατί τελικά, μικροί μεγάλοι, γράφουμε πάντα για τον εαυτό μας. Ακόμη κι αν γράφουμε για ένα τζιτζίκι ή για έναν εξωγήινο! Όλοι οι ήρωες της ιστορίας είμαστε εμείς. Αυτό το έχουν πει μεγάλοι συγγραφείς δεν το λέω εγώ.

Έτσι και τα παιδιά. Μπορούν να μάθουν τον εαυτό τους καθρεφτιζόμενα στα είδωλα, τους ήρωες, που φτιάχνουν. .

-Πρέπει να μπει η δημιουργική γραφή, αυτή η γραφή δηλαδή που στοχεύει στη μυθοπλασία, στο σχολείο;

Ο,τι γίνεται υποχρεωτικό μάθημα, καταλήγει αγγαρεία.

Αν θέλουν οι εκπαιδευτικοί να δοκιμάσουν τις τεχνικές της δημιουργικής γραφής (για χίλιους δυο στόχους), μπορούν φυσικά να το κάνουν και θα το απολαύσουν και οι ίδιοι. Ο κίνδυνος είναι να κολλήσουν κι αυτοί το μικρόβιο της γραφής!

Αλλά να γίνει η δημιουργική γραφή μάθημα, με «ύλη» που πρέπει να βγει υποχρεωτικά, καλύτερα όχι.

Πείτε μας το μυστικό για να φουσκώσει το κέικ.

Το διάβασμα! Στο βιβλίο παραθέτουμε αποσπάσματα βιβλίων ως πηγές έμπνευσης. Και ως κίνητρο για ανάγνωση του βιβλίου. Κανείς δεν μπορεί να γράψει αν δε γίνει πρώτα αναγνώστης.

Καλό καλοκαίρι με βιβλία λοιπόν! Και καλά μαγειρέματα!

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here