Ελ. Σβορώνου: Το βιβλίο της για την ιστορία της μικρής Αϊσέ από το Αφγανιστάν

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

“Με λένε Aisyah και είμαι Παναθηναϊκάρα. Ο Αlauddin, ο αδερφός μου, είναι βάζελος. Όχι, κάτσε. Τα μπέρδεψα. Εγώ είμαι βάζελος και εκείνος γάβρος . Όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω δασκάλα γυμναστικής. Σαν την κυρία Περσεφόνη. Στην αρχή νόμιζα ότι ήταν κακιά. Βγήκαμε στην αυλή και μας είπε να μπούμε σε κύκλο. Με κοιτάει. Κοιτάζει τα παπούτσια μου δηλαδή. Γυρίζουν όλα τα παιδιά και καρφώνονται στα παπούτσια μου. Κι αρχίζουν να γελάνε. Κι εγώ να κλαίω. Και δεν είμαι κανένα κλαψιάρικο εγώ. Ο Alauddin ναι, είναι λίγο χέστης. Γιατί στραβομουτσουνιάζετε; Από τα Εκτάκια το έμαθα. Ξέρω κι άλλα τέτοια: μαλάκας, σκατά…καλά καλά δε συνεχίζω. Λοιπόν τα παπούτσια μου ήταν τα καλά μου τα πέδιλα. Που μου τα είχε πάρει δώρο η γιαγιά μου. Είναι πάρα πολύ ωραία, άσπρα με λουράκια και μια μικρή μαργαρί τα. Η αγκράφα γυαλίζει. Το κουτί τους το έχω ακόμη. Το πήρα μαζί. Έβαλα μέσα και φωτογραφίες της γιαγιάς. Και ένα φυλαχτό που μου χάρισε. Οπότε καταλαβαίνετε, όταν όλοι χαχάνιζαν ήταν σα να κορόϊδευαν τη γιαγιά μου και μου ήρθε να τους βαρέσω όλους και πρώτα από όλα την κυρία Περσεφόνη”.

Aπόσπασμα από το νέο βιβλίο της Ελένης Σβορώνου με τίτλο «Σκληρό καρύδι». Η Ελένη Σβορώνου σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ειδικεύτηκε στη διαχείριση πολιτιστικής κληρονομιάς, στο Πανεπιστήμιο του Birmingham. Εργάζεται ως υπεύθυνη του Προγράμματος Κατάρτισης Ενηλίκων στο Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF Ελλάς). Έχει γράψει βιβλία για παιδιά (Το «Πάντα», «Αρχαία Αθήνα», «Στα ίχνη του Ιάσονα» εκδόσεις «Ερευνητές» και «Ο Τζιτζικο-Περικλής μεγάλος συνθέτης της Ελλάδας!», «Ο Τζιτζικο-Περικλής Υπουργός Φύσης!» «Ο Τζιτζικο-Περικλής και η πέμπτη εποχή του χρόνου» εκδόσεις «Μεταίχμιο») και αρθρογραφεί στην παιδική εφημερίδα «Ερευνητές» της Καθημερινής.

Επίσης έχει γράψει άρθρα και βιβλία για τον οικοτουρισμό, το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά. Έχει διδάξει δημιουργική γραφή για ενήλικες με θέμα το παιδικό βιβλίο στον κύκλο σεμιναρίων του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και γράφει κριτική παιδικής λογοτεχνίας στο www.diavasame.gr. Έχει εμπειρία στη διοργάνωση και το συντονισμό συμμετοχικών εργαστηρίων σε τοπικές κοινωνίες με στόχο τον από κοινού σχεδιασμό του μέλλοντος της κοινότητας.

-Διαβάσαμε  το Σκληρό Καρύδι, το χαρήκαμε, και αναρωτιόμαστε: Είναι ένα βιβλίο για παιδιά, για τους εκπαιδευτικούς, για τους γονείς, για τους πρόσφυγες, για ποιον;

Είναι μια ιστορία για ένα παιδί – πρόσφυγα από το Αφγανιστάν. Απευθύνεται στα παιδιά, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς, νομίζω όλους. Διαβάζεται γρήγορα, όσο διαρκεί μια κουβεντούλα με έναν φίλο. Έτσι φαντάζομαι ότι λειτουργεί. Σα μια κουβεντούλα με ένα κορίτσι που αναγκάστηκε να εκπατρισθεί, να έρθει υπό  πολύ δύσκολες συνθήκες  στην Ελλάδα και να βρεθεί τελικά με ένα μέρος της οικογένειάς της στη χώρα μας.

-Τονίζετε το «με ένα μέρος της οικογένειάς της».

Είναι μεγάλο πρόβλημα η διάσπαση της οικογένεια. Παιδιά βρίσκονται χωρίς γονείς, σε ξένη χώρα, με ζωντανούς ή νεκρούς γονείς, πάντως μόνα. Ή ένα μέλος της οικογένειας μένει πίσω, κι έρχονται οι άλλοι, σκεφτείτε την αγωνία του ενός για τον άλλον. Η ηρωίδα της ιστορίας, η Αϊσέ, έχει αφήσει τον πατέρα της πίσω. Και τη γιαγιά της.

-Η ιστορία θίγει λοιπόν ένα τεράστιο ζήτημα, αυτό που βιώνουμε με τον πιο δραματικό τρόπο. Στα νησιά, στα σύνορα, στις πύλες εισόδου της χώρας μας και της Ιταλίας. Τι μπορεί να καταλάβει ένα «δικό μας» παιδί από όλο αυτό; Χρειάζεται να καταλάβει; Μήπως του μαυρίζουμε την ψυχή μιλώντας για τους ξένους; Αρκετά δεν έχουμε εμείς;

Προσπάθησα ιδιαίτερα να μην μαυρίζει η ψυχή του αναγνώστη. Αντίθετα, νομίζω ότι χαμογελάει ο αναγνώστης. Δεν είναι ο οίκτος που κυριαρχεί ως συναίσθημα. Είναι η συγκίνηση ίσως αλλά όχι ο οίκτος, η λύπη ή αίσθηση του αδιεξόδου. Κι έπειτα, μικροί μεγάλοι, εκτιθέμεθα σε πάρα πολλές ζοφερές ειδήσεις καθημερινά. Το να ακούσεις μια ιστορία ενός προσφυγόπουλου για να κατανοήσεις λίγο ποιος είναι αυτός ο ανώνυμος άλλος, δε βαραίνει την ψυχή σου. Την ανοίγει μάλλον παρά την κλείνει.

Και μόνο να μάθουμε να χρησιμοποιούμε σωστά τις λέξεις «μετανάστης», «πρόσφυγας», «εκπατρισμένος», είναι ένα βήμα κατανόησης. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε ως συνάνθρωποι.

-Πείτε μας για τη συνεργασία σας με την Ύπατη Αρμοστεία  του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες αφού η έκδοση ανήκει στην «εργαλειοθήκη» του εκπαιδευτικού υλικού της;

Θα ήθελα να σας παραπέμψω στην πολύ ωραία ιστοσελίδα, και φυσικά σε όλη τη δουλειά, της Ύπατης Αρμοστείας. Ξεφυλλίστε το εκπαιδευτικό υλικό, όσοι είστε εκπαιδευτικοί. Διαβάστε τις ιστορίες προσφύγων εδώ: http://www.unhcr.gr/refugeestories/

Είναι τόσο δυνατές και αποκαλυπτικές.

Αυτό το πλούσιο υλικό που δημιουργεί και δημοσιοποιεί η Ύπατη Αρμοστεία
συμπληρώνεται από το Σκληρό Καρύδι . Το οποίο είναι «προϊόν μυθοπλασίας» αλλά όχι μόνο! Έχει μεγάλο κουκούτσι αλήθειας. Αληθινής ιστορίας.

-Εσείς ασχολείστε με την προστασία του περιβάλλοντος. Υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα στο περιβαλλοντικό ζήτημα και στο προσφυγικό;

Αν και δεν είναι η περίπτωση της Αϊσέ, ναι υπάρχει. Υπάρχει ο όρος «περιβαλλοντικός πρόσφυγας» που δηλώνει τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους λόγω περιβαλλοντικής καταστροφής. Και αυτές οι καταστροφές πολύ συχνά είναι και (όχι αποκλειστικά) ευθύνη δική μας. Η κλιματική αλλαγή, για την οποία οι επιστήμονες μας βεβαιώνουν ότι είναι ανθρωπογενής, προκαλεί ακραία καιρικά φαινόμενα από τα οποία πλήττονται, συχνότερα και εντονότερα, οι χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου. Όλα τα μεγάλα ζητήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα είναι αλληλένδετα: περιβαλλοντική υποβάθμιση, φτώχεια, λειψυδρία, ξηρασίες, επισιτιστικές κρίσεις, οικονομική μετανάστευση, πόλεμοι, προσφυγιά. Δεν συνδέονται μονοσήμαντα και γραμμικά. Ούτε όλα τα προβλήματα με όλα. Αλλά αν τα αναλύσεις συστημικά, βρίσκεις τις διαδρομές αυτές, τις λογικές συνδέσεις. Που τόσο παράλογα δεν κάνουμε, δεν ακολουθούμε πολιτικές για έναν πιο βιώσιμο κόσμο.

-Η αλληλεγγύη, ο εθελοντισμός, έχουν κάποιο νόημα όταν τα ζητήματα είναι τόσο μεγάλα και τόσο πολύπλοκα;

Βλέποντας μια οργάνωση όπως η Praxis ή «Το χωριό του Όλοι Μαζί’», στη Λέσβο, ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ (Το Χωριό του «Όλοι Μαζί») ) https://www.facebook.com/groups/430137663713730/ και πολλές άλλες οργανώσεις και άτομα που βοηθούν, λες βεβαίως και έχει νόημα. Μπορεί να μην λύσεις εσύ το σύνολο του προβλήματος. Αλλά βοηθάς. Βοηθάς ακόμη κι όταν αντιστέκεσαι σε ρατσιστικά σχόλια, όταν δεν τα αφήνεις να περάσουν έτσι. Ο καθένας στο μέτρο που μπορεί…

-Θα ήθελε η Αϊσέ να επιστρέψει στην πατρίδα της, στο Αφγανιστάν;

Σε μια ειρηνική πατρίδα που υπόσχεται ένα μέλλον για τα παιδιά της, και ποιος δε θέλει να επιστρέψει;

-Θα ήθελε να κάνει φίλους εδώ;

Αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα της ιστορίας. Θα ήθελε ό,τι θέλουν όλα τα παιδιά της ηλικίας της. Μας ενώνουν πολύ περισσότερα πράγματα από αυτά που μας χωρίζουν.

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here