Ελένη Σαραντίτη: «Συνομιλία χαράς με ένα βιβλίο»

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

Συναντώντας την συγγραφέα και κριτικό βιβλίου Ελένη Σαραντίτη ξέρεις- εκ των προτέρων- πως η συζήτηση μετά την αναφορά στα πουλιά της ελληνικής υπαίθρου για τα οποία γράφει εδώ και καιρό,  τα ταξίδια σε τόπους μαγικούς της πατρίδας μας ή και του εξωτερικού, μοιραία θα καταλήξει στο βιβλίο.

Εικοσιοκτώ χρόνια κριτικός στην «Ελευθεροτυπία» και μετά σε περιοδικά ηλεκτρονικά, έχουν γεμίσει την συγγραφέα με απέραντες γνώσεις κι άλλη τόση αγάπη για το βιβλίο.

-Κυρία Σαραντίτη, πώς βλέπετε την κίνηση του βιβλίου αγορά αυτές τις μέρες;

Σε πείσμα της ύφεσης και της καταρράκωσης ψυχών και νοικοκυριών, η παραγωγή του παιδικού λογοτεχνικού βιβλίου εφέτος δεν παρουσίασε εντυπωσιακή κάμψη· εκδίδονται συνεχώς νέοι τίτλοι, ασχέτως αν η αγορά δεν είναι σε θέση να τους απορροφήσει. Ήδη αρκετοί εκδότες, φυσικά και βιβλιοπώλες, αντιμετωπίζουν τον εφιάλτη των επιστροφών· το άγχος αυτό έχει, επίσης, καταλάβει και πολλούς από τους συγγραφείς. Και ας υπάρχουν οι εξαιρέσεις των ευπώλητων και οι ιλιγγιώδεις –για τα ελληνικά δεδομένα- αριθμοί αντιτύπων που οι εκδότες τους ισχυρίζονται ότι αγοράστηκαν.

– Έχετε να μας προτείνετε κάποιο που ξεχωρίσατε για μεγάλα παιδιά;

Από την τελευταία παραγωγή διάβασα πολλά και, ανάμεσά τους, καλά βιβλία. Από αυτά, σε μια πρώτη επικοινωνία, μπορώ να συστήσω τρία, όμως θα επανέλθουμε, ελπίζω. Το βιβλίο είναι πολύτιμη συντροφιά και σύμμαχος στους αγώνες της ζωής, εάν δε τα παιδιά πιάσουν στα χέρια τους ένα βιβλίο συναρπαστικό θα αρχίσουν μια συνομιλία χαράς, γεμάτη αισθήματα, και απεριόριστη φαντασία ή οποία δυνατόν να τα ταξιδέψει μέχρι το πέρας των οριζόντων και έως τις εφτά θάλασσες· κάποτε και στο φεγγάρι. Ή στις πολιτείες και τα ιερά των αρχαίων λαών. Όλα αυτά, κι άλλα ακόμη, υπάρχουν στις σελίδες των βιβλίων καρτερώντας χέρια και μάτια στοργικά και ερευνητικά.

-Τι μας προτείνετε;

Ρόντυ Ντόυλ: «Τέλεια». Εικονογράφηση: Κρις Τζατζ. Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου. Πατάκης. Σελίδες 197, μαλακό εξώφυλλο, € 10.50

Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα από έναν, επίσης, εξαιρετικό συγγραφέα. Τον Ιρλανδό Ρόντυ Ντόιλ (Δουβλίνο, 1958). Άνθρωπος με κοινωνικούς προσανατολισμούς και ευθύνη, έχει γράψει βιβλία στα  οποία αντανακλάται η εργατική, ακμαία αλλά πάντοτε δοκιμαζόμενη εργατική τάξη της πατρίδας του. Έγραψε για εφήβους, μικρά παιδιά μα και για ενηλίκους. Έγραψε και θέατρο και σενάρια ενώ επτά από τα βιβλία του έγιναν επιτυχημένα φιλμ. Για το μυθιστόρημά του «Πάντυ  Κλαρκ χα χα χα», έλαβε το βραβείο BOOKER, 1993.

Το μυθιστόρημα «Τέλεια», Brilliant, διαδραματίζεται στη γενέθλια πόλη του, Δουβλίνο, και αναφέρεται στις δυσκολίες που βιώνουν πάμπολλες οικογένειες στην πρωτεύουσα εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, δυσκολίες απρόσμενες μα εφιαλτικές. Για μικρούς και μεγάλους. Για ορισμένα άτομα ο εφιάλτης αυτός σημαίνει και κατάθλιψη. Γνωστό. Εδώ, στη σκέψη των δοκιμαζόμενων ανθρώπων, η τραχιά κρίση παίρνει τη μορφή μαύρου σκύλου, φιγούρα σκοτεινή και μισητή στην κελτική λαϊκή παράδοση, κι απλώνεται και κατακυριεύει τον ορίζοντα της πόλης· έπειτα φωλιάζει στις ψυχές των μεγάλων…

Στο κέντρο της πόλης μια οικογένεια με δυο παιδιά φιλοξενεί τον θείο Μπεν, άνθρωπο που ζούσε μόνος και που η κρίση τον είχε καταβάλλει οικονομικά και ψυχικά –χρεοκόπησε- και μέσω αυτών των παιδιών, Ρέυμοντ και Γκλόρια τα ονόματά τους, εμείς θα γνωρίσουμε τι ακριβώς συμβαίνει και πώς αντιμετωπίζεται ο μαύρος, στυγερός και δυσοίωνος σκύλος της ύφεσης και της κατάπτωσης. Με τους έξυπνους μα και αθώους διαλόγους τους, το πνεύμα της αλληλοβοήθειας, την πρώιμη αίσθησή τους της δικαιοσύνης, μας κάνουν να αισθανόμαστε πολλά· και, προπαντός, την απόφασή τους να δράσουν ώστε το μαύρο σκυλί να επιστρέψει στα σκότη όπου ανήκε. Φυσικά δεν είναι μόνα στην προσπάθειά τους…

Ιστορία αγάπης και ανθρωπιάς, με συνεπήρε.

-Άλλο;

Χριστίνα Φραγκεσκάκη: «Άμπερ φάμπερ βγε!» Εικονογράφηση: Μάρια Μπαχά. Πατάκης. Σελίδες 79, € 7.11. Η γνωστή συγγραφέας και αφηγήτρια παραμυθιών Χριστίνα Φραγκεσκάκη (Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2012), από τα βιβλία της οποίας, εκτός του ωραίου λόγου, ο αναγνώστης θα αποκομίσει το ήθος και την ευγένεια που ευωδιάζει η κάθε φράση της. Στο «Άμπερ φάμπερ βγε», εικονογραφημένο ωραιότατα από την Μάρια Μπαχά (Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης 2008), περιέχονται τρεις ιστορίες· παράξενες όσο και κατανοητές. Ποιητικές όσο και καθημερινές.«Όσοι αφηγούνται ιστορίες» γράφει ο Galeano, «το κάνουν μόνο όταν χιονίζει. Έτσι λέει η παράδοση» σημειώνει στην εισαγωγή της η συγγραφέας. «Εδώ, πάλι, στη δική μας παράδοση, τις ιστορίες τις λέμε συνήθως τη νύχτα. Τη νύχτα, λένε, οι λέξεις, παρ’ όλο το σκοτάδι, αστράφτουν μέσα στις ιστορίες τους, ξεχωρίζουν. Γίνονται διάττοντες αστέρες, αστροβολίδες…». Ένα ποίημα αφιερωμένο στις λέξεις είναι το σημείωμα της συγγραφέως. Αλλά και στις τρεις ιστορίες της ο λόγος είναι που πρωταγωνιστεί και προσκαλεί να τον ακούσεις με προσοχή και αγάπη. Στην πρώτη «Είμαι μια ιστορία» τιτλοφορείται, ήταν μια ιστορία που δεν είχε κανέναν να την ακούσει. Και μαράζωνε. Έως ότου το αγόρι της ιστορίας φόρεσε τα σιδερένια παπούτσια που σκούριαζαν και ξεκίνησε για τις πολιτείες που περίμεναν… Ο κύριος Παύλος από την άλλη ιστορία πουλά το πιο παράξενο εμπόρευμα: λέξεις. Στην μακρινή πολιτεία που αργούσε να φανεί η άνοιξη, έτρεξαν μεγάλοι στο πυργόσπιτό της να την προσκαλέσουν. Είχαν μαζί τους ωραίες λέξεις. Τις φώναξαν: Έαρ, Μαγιάπριλο… Άφαντη η άνοιξη…

Μόνο στα παιδιά χαρίστηκε… Για τα παιδιά εμφανίστηκε και για χατίρι τους χόρεψε. Ο κορυδαλλός έβαλε τη μουσική.

Η μαγεία των λέξεων στο βιβλίο της Χριστίνας Φραγκεσκάκη. Και η ιερότητα του λόγου. Και για ενηλίκους.

Και Τομ Σόγιερ;

ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ: «Οι περιπέτειες του Τομ Σόγιερ». Εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας. Μετάφραση: Παλμύρα Ισμυρίδου. Μεταίχμιο. Σελίδες 456, € 14.40

Το πλήρες κείμενο. Του παλιού γνώριμου αγαπημένου, συγγραφέα της καρδιάς εκατομμυρίων αναγνωστών, του Μαρκ Τουέιν (1835-1910) από τη Φλόριντα του Μιζούρι, πέμπτο από τα έξι παιδιά του Τζον και της Κλάρας Κλέμενς, το οποίο ήταν γραφτό να κατοικήσει στα όνειρα των παιδιών ολόκληρης σχεδόν της οικουμένης αλλά και –εν ζωή- να τιμηθεί εξαιρετικά από τους συμπατριώτες του· ωστόσο και μετά τον θάνατό του, κορυφαίοι κριτικοί και μυθιστοριογράφοι, όπως ο Έρνεστ Χεμινγουαίη, ο Γουίλιαμ Φώκνερ έγραψαν ότι η επίδραση του Μαρκ Τουέιν στην εξέλιξη του αμερικανικού μυθιστορήματος, υπήρξε ανυπολόγιστη. Δεν είναι θαύμα να καρδιοχτυπάς και σήμερα για έναν ήρωα από τα αναγνώσματα των παιδικών σου χρόνων, και να τον ανασταίνεις όπως τον έζησες: Σκανταλιάρικο και έξυπνο αγοράκι, καλοκάγαθο, ατίθασο, ζωηρότατο, διψασμένο για περιπέτειες, βαριεστημένο απ’ το σχολείο, πολυμήχανο. Ορφανός, ζει με την θεία του κοντά στον ποταμό Μισισιπή (μεγάλο πέρασμα ανθρώπων), ξέρει να αγαπά, να είναι φιλικός (αχ, η φιλία του με τον άλλον, τον μεγαλύτερο ίσως, ήρωα του Τουέιν, τον Χακ Φιν), ονειρεύεται, ερωτεύεται. Η ιστορία του Τομ Σόγιερ, που διαδραματίζεται τον καιρό της δουλείας στις ΗΠΑ, είναι μια ιστορία αγάπης. Ή η ιστορία του ανθρώπου. Συγκινητική, αληθινή. Ύμνος στην παιδική ηλικία· εδώ οι ιδέες του συγγραφέα του, περί ελευθερίας και ισότητας, είναι εμφανέστατες. «Παρ’ όλο που το βιβλίο αυτό σκοπεύει στην ψυχαγωγία αγοριών και κοριτσιών, ελπίζω να μην το αποφύγουν και οι μεγαλύτεροι… για να θυμηθούν αυτό που υπήρξαν κάποτε κι εκείνοι». Χάρηκα τις εικόνες του Βασίλη Γρίβα όπως και την μετάφραση της Παλμύρας Ισμυρίδου. Στην παρούσα σειρά «Κλασική Νεανική Λογοτεχνία» κυκλοφορεί και το έργο του Ιουλίου Βερν «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης».

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here