Ελένη Γραμματικοπούλου: Επικοινωνώντας με Τέχνη την Επιστήμη

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Πρόσφατα το Athens Science Festival την τίμησε με ένα από τα επιστημονικά βραβεία  – ΒΡΑΒΕΙΑ ΕΠΙ  – που για πρώτη φορά καθιέρωσε και συγκεκριμένα για τη συνολική της – συμβολή στην  επικοινωνία της επιστήμης. Μιλάμε με την Ελένη Γραμματικοπούλου

Ύψιστη διάκριση;

Η αναγνώριση της 25ετούς προσφοράς μου στον χώρο  της  επικοινωνίας της επιστήμης είναι  σίγουρα  σημαντικό γεγονός για εμένα. Όμως το μεγαλύτερο βραβείο είναι η ανταπόκριση  του κοινού  σε όλες τις διοργανώσεις μας και το κυριότερο η θερμή υποστήριξη τόσο της επιστημονικής κοινότητας που ανταποκρίνεται σε όποιο ‘καλεσμά’ μου για συμμετοχή όσο  και η συνδρομή των ΜΜΕ που πλέον έχουν κατανοήσει  το πόσο ουσιαστικό είναι η γνώση και η σωστή ενημέρωση σε επιστημονικά θέματα να περνάει στο ευρύ κοινό.  Η άγνοια δημιουργεί φόβο και ως εκ τούτου πολίτες που εύκολα παρασύρονται από  επιπόλαιες και αβάσιμες “θεωρίες”.

Πώς ασχοληθήκατε με την Επικοινωνία της Επιστήμης;

Το 1993 όταν κανείς δεν γνώριζε τι σημαίνει επικοινωνία της επιστήμης,  Ένας από τους πλέον σημαντικούς ανθρώπους της έρευνας, επιστήμης, διανοούμενος  και ανθρωπιστής  ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Σέκερης – τότε Διευθυντής στο Ινστιτούτο Βιολογικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών  και Διευθύνων Σύμβουλος του Δ.Σ. – μου εμπιστεύτηκε το όραμά του:   η γνώση να  βγει  από τα στεγανά ενός ερευνητικού κέντρου και να δοθεί απλόχερα στο ευρύ κοινό. Εγώ τότε εργαζόμουν στο ΕΙΕ και η πρότασή του ήταν εξαιρετικά τιμητική για εμένα. Στα 20 και πλέον χρόνια που μεσολάβησαν δημιουργήσαμε το πρόγραμμα «Επιστήμης Κοινωνία», το οποίο ξεπέρασε την όποια προσδοκία μας. Προσελκύσαμε αξιόλογους  συνεργάτες -με πιο σημαντικό το British Council-  και χορηγούς, διοργανώσαμε κύκλους ομιλιών με τη συμμετοχή των πλέον διακεκριμένων Ελλήνων και ξένων επιστημόνων (περί τους 1200) ,  εργαστήρια και πειράματα για παιδιά, εξαιρετικές επιστημονικές εκδόσεις, ντοκιμαντέρ, αφιερώματα στο έτος Φυσικής, Χημείας και στο Έτος Δαρβίνου, διευρύναμε τη Βραδιά του Ερευνητή και διοργανώσαμε δύο  μεγάλα Φεστιβάλ Επιστήμης και Τεχνολογίας, συνέχεια των οποίων απετέλεσε και το Athens Science Festival , όταν εγώ από το 2013 έφυγα από το ΕΙΕ.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα των «Science reactors»
Η αλήθεια είναι πως ήταν ένα αρκετό «τολμηρό» εγχείρημα. Τρία ήταν όμως τα καθοριστικά γεγονότα:

Η ενασχόληση μου,  όπως ήδη προανέφερα, με τον χώρο της επικοινωνίας της επιστήμης – κάτι τελείως άγνωστο την εποχή εκείνη – ως υπεύθυνη του Προγράμματος «Επιστήμης Κοινωνία» του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών όπου συνειδητοποίησα την ανάγκη «εξωστρέφειας» της γνώσης,
η εμπλοκή μου στη διοργάνωση του Famelab (British Council) διεθνής διαγωνισμός για την ανάδειξη νέων ταλέντων στην επικοινωνία της επιστήμης
και τέλος η αγάπη μου για το Stand up Comedy
Η ομάδα των Science Reactors αποτελείται από νέους και χαρισματικούς  επιστήμονες  με ταλέντο στην  επικοινωνία της επιστήμης. Από το 2014, δουλεύουν συλλογικά ώστε να βγάλουν τη γνώση από το εργαστήριο  και να κεντρίσουν την περιέργεια, αλλά και την αγάπη, του νεανικού κυρίως κοινού για την επιστήμη. Οι επιστήμονες λοιπόν, βγαίνουν από το εργαστήριο και ανεβαίνουν στη σκηνή μετατρέποντας δύσκολα επιστημονικά ζητήματα σε κατανοητές ιστορίες. Και κυρίως, ιστορίες γεμάτες χιούμορ!

Δράσεις της ομάδας:

Science on Stage (Η επιστήμη επί σκηνής): CSI Science: Έγκλημα στο εργαστήριο και Ατομικοί Διάλογοι: από το σταφιδόψωμο στα κουάρκ. Και οι δύο θεατρικές παραστάσεις αντλούν το υλικό τους από φαινόμενα και δεδομένα των θετικών επιστημών που παρουσιάζονται και εξηγούνται με τρόπο πρωτότυπο όσο και ευφάνταστο. Ήδη ολοκληρώνεται το τρίτο θεατρικό έργο με θέμα τον Δαρβίνο και τη θεωρία της εξέλιξης. Τα κείμενα γράφει η φυσικός Άννα Χριστοδούλου.

Stand–up Science (κατά το πρότυπο του Stand–up Comedy) όπου κάθε επιστήμονας επιλέγει να παρουσιάσει με τον ιδιαίτερο χιουμοριστικό του τρόπο ένα επιστημονικό θέμα της αρεσκείας του αναδεικνύοντας και τις δικές του επικοινωνιακές ικανότητες, κυρίως όμως την αγάπη και το πάθος του για την ίδια την επιστήμη.

Πόσο δύσκολο είναι το “γεφύρωμα” επιστήμης και τέχνης;

Ο μύθος πως η επιστήμη και η τέχνη είναι δύο κόσμοι τελείως ξεχωριστοί και αλληλοσυγκρουόμενοι έχει προ πολλού ανατραπεί. Η επιστήμη και η τέχνη συνδέονται με πιο πολλά στοιχεία απ’ όσα φανταζόμαστε! Πρόσφατο παράδειγμα η έκθεση του Van Gogh όπου η σύγχρονη τεχνολογία μπαίνει στην υπηρεσία της Τέχνης για το «άνοιγμά» της στο ευρύ κοινό. Άλλωστε και στο CERN υπάρχει το πρόγραμμα art@CMS που κάνει ακριβώς αυτό ·ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο μεταξύ της επιστήμης και της τέχνης, φέρνοντας σε άμεση επαφή επιστήμονες του πειράματος CMS του CERN με καλλιτέχνες απ’ όλο τον κόσμο.

Στο πλαίσιο αυτό θελήσαμε να δώσουμε και εμείς ένα άλλο στίγμα και να επικοινωνήσουμε την επιστήμη … αλλιώς (με το επιστημονικό θέατρο και το standup) ώστε η γνώση να γίνει αμεσότερη και να πλησιάσει το κοινό με ένα τρόπο ελκυστικό, κατανοητό, αντισυμβατικό και διασκεδαστικό!

Η επιστήμη αντιμετωπίζεται με φόβο;

Δεν θα έλεγα πως αποτελεί “αντικείμενο φόβου” αλλά μάλλον «δέος», απορία και ανάγκη για κατανόηση και ερμηνεία. Ο φόβος είναι πιο πολύ τεχνητό θέμα και έτσι κυρίως  προβάλλεται από τα ΜΜΕ, τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας και το Χόλιγουντ . Η επιστήμη διέπει την καθημερινότητά μας. Επιστήμη και κοινωνία συνδέονται στενά και όποιο μέσο βοηθά προς την

Ποιά είναι τα μελλοντικά σας σχέδια ;

Σχετικά με τους Science Reactors:  Η ομάδα μας έχει δημιουργήσει μια αντίστοιχη ταλαντούχα ομάδα στη Θεσσαλονίκη. Θέλουμε, λοιπόν, οι Science Reactors Θεσσαλονίκης να δώσουν ένα πιο δυναμικό παρόν στην πόλη τους. Πιστεύουμε πως μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ /αφιέρωμα που πραγματοποίησε για εμάς  η ΕΡΤ στο πλαίσιο της σειράς Close up και με το οποίο συμμετείχε επίσημα στο 20ό Φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, αυτό θα είναι ευκολότερο.

Έχουμε όμως και αρκετές προτάσεις για συμμετοχή σε επιστημονικές διοργανώσεις.

Από 14-16 Μαΐου θα συμμετάσχουμε στο Pint of Science μια πρωτότυπη και αντισυμβατική προβολή της επιστήμης που διοργανώνεται διεθνώς από το 2013 σε 21 χώρες και έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα (Αθήνα και Θεσσαλονίκη). Η Επιστήμη λοιπόν βγαίνει και συνομιλεί στα Bar. Ήδη μας κάνατε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον αφιέρωμα για το οποίο και σας ευχαριστούμε.

Επίσης  σκεφτόμαστε να διευρύνουμε τις δράσεις μας και με άλλες  συνεργασίες στον χώρο της τέχνης (μουσική, χορός, εικόνα)! Στα μελλοντικά σχέδιά μας είναι και η δυνατότητα για μια πιο μόνιμη παρουσία με πολλούς πειραματισμούς στον χώρο της επικοινωνίας της επιστήμης. Ελπίζουμε  να μη μέινουμε στις προθέσεις!

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here