Εκθεση-κόλαφος του Συμβουλίου της Ευρώπης για hot-spot, κράτηση ασυνόδευτων παιδιών

Την σοβαρή ανησυχία για την κατάσταση που επικρατεί στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης στα νησιά του Αιγαίου εκφράζει το Συμβούλιο της Ευρώπης με έκθεση της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT), που δημοσιεύεται σήμερα. Ταυτόχρονα η Επιτροπή εκφράζει επικρίσεις για την συνεχιζόμενη κράτηση των ασυνόδευτων παιδιών και απευθύνει συστάσεις και τις συνθήκες κράτησης των ενήλικων μεταναστών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Βέβαια οι παρατηρήσεις αφορούν επισκέψεις στα ελληνικά hot spotτων νησιών του Αιγαίου, που έγιναν τον Ιούλιο του 2016. Ωστόσο, δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει πολλά πράγματα από τότε. Μάλλον χειρότερα έγιναν τα πράγματα, με δεδομένο ότι αυξάνονται αργά αλλά σταθερά, οι πρόσφυγες και μετανάστες που κρατούνται εκεί.

Από την πλευρά τους, τόσο οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής όσο και το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη απαντούν ότι λειτουργούν με γνώμονα το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και τονίζουν ότι οι διαδικασίες που ακολουθούνται είναι εναρμονισμένες με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας.

Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων της αντιπροσωπείας της Επιτροπής,  στη Μόρια της Λέσβου και τη ΒΙΑΛ της Χίου, η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης διαπίστωσε υπερπληθυσμό στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης σε συνδυασμό με υψηλά επίπεδα βίας μεταξύ των διαμενόντων, ανεπαρκή παροχή βασικής υγειονομικής περίθαλψης, προβλήματα στην ποιότητα του πόσιμου νερού και του φαγητού, ανεπαρκή βοήθεια σε ευάλωτες ομάδες και ανεπαρκή νομική υποστήριξη, στοιχεία που έχουν δημιουργήσει εξαιρετικά εκρηκτική κατάσταση. Τα μέλη της Επιτροπής έλαβαν, επίσης, μεμονωμένες καταγγελίες από ασυνόδευτα παιδιά στη Μόρια για κακομεταχείριση και βία από αστυνομικούς.

Επίσης, η έκθεση αναφέρεται στη «συνεχιζόμενη και τακτική» κράτηση εκατοντάδων ασυνόδευτων παιδιών για μεγάλες περιόδους σε κακές συνθήκες διαβίωσης και με ανεπαρκή φροντίδα. Παρόλο που αναγνωρίζει τις προσπάθειες των ελληνικών Αρχών να βρουν πρόσθετα καταλύματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι Αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν την προσέγγισή τους όσον αφορά στην «προστατευτική κράτηση» των ασυνόδευτων παιδιών και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για τον τερματισμό της. Δριμεία κριτική ασκεί η Επιτροπή στις κακές συνθήκες που προσφέρονται στα ασυνόδευτα παιδιά στις ειδικές εγκαταστάσεις στην Αμυγδαλέζα και την Πέτρου Ράλλη. «Η τοποθέτηση των ασυνόδευτων παιδιών, πολλά από τα οποία έχουν βιώσει τραυματικά ταξίδια και εμπειρίες, σε αυτές τις εγκαταστάσεις κράτησης για πολλές εβδομάδες ή μήνες είναι δύσκολο να κατανοηθεί», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Η CPT συστήνει στις Αρχές να σταματήσουν άμεσα να χρησιμοποιούν την Πέτρου Ράλλη για ασυνόδευτα και σημειώνει ότι και η Αμυγδαλέζα δεν θα πρέπει πλέον να χρησιμοποιείται για την κράτησή τους. Επίσης, ζητά να τερματιστεί η κράτηση γονέων με παιδιά σε αστυνομικά τμήματα.

Για τους ενήλικες κρατούμενους αναφέρει ότι έλαβε αξιόπιστες καταγγελίες περί σωματικής κακομεταχείρισης αλλοδαπών από τους αστυνομικούς στους ειδικούς χώρους κράτησης στη Θεσσαλονίκη και την Πέτρου Ράλλη και ζητά να ληφθούν αυστηρά μέτρα για την αντιμετώπιση των πράξεων κακομεταχείρισης. Επιπλέον, εκφράζει την απογοήτευσή της για τις εντελώς ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης και στα περισσότερα αστυνομικά τμήματα που επισκέφθηκε, ενώ παρομοιάζει τις συνθήκες διαβίωσης στο αστυνομικό τμήμα της Δραπετσώνας με «μπουντρούμι», συνθήκες «που μπορούν να θεωρηθούν ως απάνθρωπες και εξευτελιστικές και να παρουσιάσουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία».

Καταγγελίες έλαβε η CPT και για σωματική κακομεταχείριση των ύποπτων για εγκληματικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένων και των ανηλίκων. Επισημαίνει δε ότι απαιτείται αποφασιστική δράση «για την αντιμετώπιση του ευρέως διαδεδομένου και βαθιά ριζωμένου προβλήματος της κακομεταχείρισης από την αστυνομία και για την προώθηση μιας θεμελιωδώς διαφορετικής προσέγγισης στις μεθόδους της αστυνομικής έρευνας». Αυτό απαιτεί, συνεχίζει, αυστηρές διαδικασίες πρόσληψης, βελτιωμένη επαγγελματική κατάρτιση και εισαγωγή ηλεκτρονικής καταγραφής των αστυνομικών συνεντεύξεων. Για τους κρατούμενους ζητά να έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο και σε γιατρό, ενώ οι πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους να παρέχονται σε γλώσσα που κατανοούν.

Η απάντηση των ελληνικών Αρχών

Η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής απέστειλε απάντηση στο Συμβούλιο της Ευρώπης τον Μάρτιο 2017, όπου αναφέρει ότι οι διαδικασίες υποδοχής ακολουθούνται με γνώμονα το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και είναι εναρμονισμένες με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας. Σημειώνει ότι το προσωπικό καλείται να χειριστεί δύσκολες και ευαίσθητες υποθέσεις, σωματεμπορίας, βασανισμών και κάθε είδους ανθρώπινης εκμετάλλευσης, ενώ υπογραμμίζει ότι έχει την ευθύνη εντοπισμού των ευάλωτων και να διασφαλίσει ότι ακολουθείται η κατάλληλη διαδικασία γι’ αυτούς. Για τον υπερπληθυσμό των hot-spots επισημαίνει ότι έχουν γίνει συντονισμένες προσπάθειες όλων των εμπλεκόμενων να μετριάσουν το φαινόμενο, μεταξύ άλλων με τη μεταφορά από τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης των ευάλωτων περιπτώσεων.

Η Υπηρεσία Ασύλου από την πλευρά της διευκρινίζει ότι στα hot-spots κατά την περίοδο από 30 Μαρτίου 2016 μέχρι 31 Ιανουαρίου 2017 ο μέσος χρόνος για την έκδοση πρωτοβάθμιων αποφάσεων είναι 42 ημερολογιακές ημέρες. Η Υπηρεσία παρέχει στους αιτούντες ένα φυλλάδιο σε 19 γλώσσες με όλες τις κύριες πληροφορίες για τη διαδικασία που ακολουθείται, ενώ όσοι βρίσκονται σε κέντρα κράτησης λαμβάνουν πληροφορίες στην κατεύθυνση του δικαιώματος που έχουν να ζητήσουν διεθνή προστασία. Επίσης, αναφέρεται ότι νομική βοήθεια δίνεται δωρεάν στους αιτούντες που προσφεύγουν κατά της απόφασης σε δεύτερο βαθμό.

Σε δύο απαντήσεις που απέστειλε στο τέλος Δεκεμβρίου 2016 και τον Απρίλιο 2017 ο Κλάδος Αλλοδαπών και Προστασίας των Συνόρων της Ελληνικής Αστυνομίας αναφέρει ότι οι ασυνόδευτοι ανήλικοι μεταφέρονται σε ειδικές εγκαταστάσεις στην Αμυγδαλέζα ως έσχατη λύση και εκεί φιλοξενούνται μέχρι να ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες σε ειδικό χώρο στέγασης για ασυνόδευτους. Οι εγκαταστάσεις στην Αμυγδαλέζα εξυπηρετούν τις βασικές ανάγκες τους, αν και γίνεται συνεχώς προσπάθεια για τη βελτίωση των υλικοτεχνικών υποδομών και των δραστηριοτήτων που οργανώνονται για τα παιδιά, καθώς και για την απασχόληση ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών για την ψυχοκοινωνική τους υποστήριξη, καθώς και διερμηνέων για διευκόλυνση της επικοινωνίας τους με τις ελληνικές αρχές. Επίσης, τονίζει ότι στα κέντρα κράτησης τα ασυνόδευτα παιδιά διαμένουν σε ξεχωριστούς χώρους από τους ενήλικες, προσωρινά μέχρι να μεταφερθούν σε κατάλληλες δομές. Επίσης, τίθενται υπό προστατευτική κηδεμονία, ενώ ακολουθούνται οι απαραίτητες διαδικασίες για να προσδιοριστεί η ανηλικότητά τους με τη βοήθεια κρατικών φορέων και συνεργαζόμενων οργανώσεων. Εξάλλου, υπογραμμίζει ότι αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα της Αστυνομίας η συγκρότηση εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση των ασυνόδευτων παιδιών και τη δημιουργία περισσότερων θέσεων φιλοξενίας.

Σχετικά με τη συμπεριφορά των αστυνομικών, στην απάντηση επισημαίνεται ότι το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη έχει ιδιαίτερη ευαισθησία για το ζήτημα της άψογης συμπεριφοράς των αστυνομικών απέναντι στους πολίτες, ιθαγενείς και αλλοδαπούς, και την πιστή εκτέλεση των καθηκόντων τους κυρίως σε ό,τι αφορά τον απόλυτο σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων. Για τις καταγγελίες που αφορούν κακομεταχείριση αλλοδαπών από αστυνομικούς στη Μόρια, τη Χίο και την Πέτρου Ράλλη, οι αρμόδιες αστυνομικές διευθύνσεις διεξάγουν προκαταρκτική διοικητική έρευνα ώστε να αποδειχθεί εάν έχουν διαπραχθεί πειθαρχικά αδικήματα. Αντίστοιχη έρευνα διεξήχθη και για τη Θεσσαλονίκη αλλά εκεί ο γενικός αστυνομικός διευθυντής έκλεισε την υπόθεση, καθώς δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν οποιοδήποτε διοικητικό αδίκημα.

Τέλος, σημειώνεται ότι θα ξεκινήσουν διαδικασίες για την εφαρμογή μιας σειράς δράσεων, όπως η φαρμακευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, η παροχή υπηρεσιών διερμηνείας και νομικής υποστήριξης για τους κρατούμενους στα προαναχωρησιακά κέντρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοπρεπής διαβίωσή τους. Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και η Αστυνομία, τονίζεται, δίνουν μεγάλη σημασία στην προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων που κρατούνται στα αστυνομικά τμήματα, διασφαλίζοντας τους απαραίτητους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας για την παραμονή τους.

Δείτε εδώ περίληση της έκθεσης στα αγγλικά Συνοπτική έκθεση cpt αγγλικα

Print Friendly, PDF & Email

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Χωρίς το ένα να αναιρεί το άλλο, τόσο το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣΕ) και η συγκεκριμένη Επιτροπή του (κατα των ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΊΩΝ), όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και συγκεκριμμένα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Commission), θα έπρεπε, όχι μόνο να μας εγκαλούν, αλλά να κάνουν ένονες συστάσεις σε ορισμένους από τους Ευρωπαίους εταίρους μας,ή και να τους εγκαλούν επίσης και εντονότερα από εμάς, που με το κλεισμο των συνόρων τους κι άλλες πρακτικές που εφαρμόζουν για να μη δεχτουν πρόσφυγες, καταβαραθρώνουν τα μέγιστα την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και μεγαλώνουν τον πόνο (σωματικό και ψυχικό) τόσων ανθρώπων που στοιβάζονται στα σύνορά τους και ξυλοκοπούνται άγρια απο την αστυνομία, συνοριοφύλακες αλλά και τάγματα πολιτών τους, και να μην επικεντρωθούν στις ήσσονος, τουλάχιστον σε σχέση με τις προηγούμενες, δικές μας συμπεριφορές. Τα μέσα υπάχουν και μπορεί να είναι αποτελεσματικά: και η Επιτροπή των Υπουργών ή των Αναπληρωτών τους του ΣΕ, με πρωτοβουλία οποιουδήποτε μέλους της ή και από την ίδα Επιτροπή των Βασανιστηρίων, θα μπορούσαν να πάρουν μέτρα κατα των κρατών αυτών, των οποών η συμπεριφορά είναι κατάφορα αντίθετη και με διθνείς Συμβάσεις (Γενεύης 1948 και Ν. Υόρκης) και τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν κι απ’ αυτές κι από άλλες ακόμη (και του ΣΕ), όσο και η Commission (ή και η Ελλάδα) θα μπορούσε να προσφύγει στο Δικαστήριο της ΕΕ (ΔΕΕ) κατά των κρατών αυτών μελών που παραβιάζουν, τόσο το διεθνες δίκαιο, όσο και το κοινοτικό/ενωσιακό, πρωτογενές (Συνθήκες και προσαρημένα σ’ αυτές κείμενα) , και παράγωγο (Οδηγείες και Κανονισμοί, που όσο κι αν φαινομενικά κι εκ πρώτης ανάγνωσης αν φαίνεται ότι οι Κανονισμοί Δουβλίνο αναιρούν τα προηγούμενα, όμως δεν είναι έτσι, αφού η συγκεκριμέν εφαρμογή τους γίνεται σε συνδυασμό με όλα τα άλλα αναφερθέντα κείμενα. διεθνή και κοινοτικά).
    Αυτά τα λίγα σχετικά, όχι γιατι η επίθεση είναι καλύτερη άμυνα (που δεν ισχύει), αλλά για να μην ξεχνάμε και τα δικαιώματά μας κι από κατηγοροι να γινόμαστε κατηγορούμενοι και να μας δίνουν συμβουλές για το πώς θα κάνουμε καλά τη δουλειά μας αυτοί που δεν την έχουν κάνει καθόλου καλά, αλλά απλώς κουνάνε το χέρι, γιατί έτσι μάθανε κι’ έστι μάλλον…. τους συνηθήσαμε. Αυτά, επίσης, όχι γιατί είμαστε οπαδοί της σύγκρουσης, τ αντίθετο ισχύει, αλλά μερικά πράγματα μπορεί να γίνουν και χωρίς σύγκρουση, με ηρεμία, ευγένεια και πειθώ, που απαιτούν βέβαια κάποια δουλειά και προετοιμασία, εκεί που ίσως να χωλαίνουμε …κάπως και ορισμένες φορές!
    Με κατανόηση, αλλάμάλλον όχι και αποδοχή και
    Με τιμή,
    Ιωάννης Χ. Βούλγαρης (ivoulga@law.duth.gr)

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here