ΕΚΔΙΚΗΣΗ: Ένα μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Ασωνίτη και μια συνέντευξη μαζί του

 

   Της  Φλώρας Σωτηρίου

 

Ένας από τους πιο ενδιαφέροντες σύγχρονους συγγραφείς μας, ο Αλέξανδρος Ασωνίτης, με φανατικούς υποστηρικτές και πολέμιους, οι δεύτεροι είναι μάλλον περισσότεροι, ύστερα από εννιά χρόνια απουσίας, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη τους δυό πρώτους τόμους της τριλογίας του: Πένθος και Έξαρση. Μυθιστορήματα γραμμένα με την λογοτεχνική φλέβα του Αλέξανδρου Ασωνίτη, που δεν αμφισβητούν ούτε οι σκεπτικοί απέναντί του, θα ολοκληρωθεί σε τρείς τόμους. Έχουν ήδη κυκλοφορήσει οι δυό πρώτοι, «Εκτέλεση» και «Εκδίκηση», και φέτος θα κυκλοφορήσει ο τρίτος. Είναι εντυπωσιακό ότι για την «Εκτέλεση» γράφτηκαν σε «Βήμα», «Καθημερινή» και «Εφημερίδα των Συντακτών» δυο κριτικές και μια παρουσίαση (στην «Συντακτών» από τον Βασίλη Κατσικονούρη), καθώς και δυο παρουσιάσεις σε λογοτεχνικά σάιτ, ενώ για την «Εκδίκηση» δεν έχει γραφτεί απολύτως τίποτε! Γνωρίζοντας τον Αλέξανδρο Ασωνίτη από τα μαθήματά του της  Δημιουργικής γραφής που είχα παρακολουθήσει στην Ανοιχτή Τέχνη, είχα μια συζήτηση μαζί του για το τελευταίο του μυθιστόρημα: «Εκδίκηση».

ΦΑ: Πώς  σχολιάζετε αυτήν την  παράξενη σιωπή για την Εκδίκηση,  κύριε Ασωνίτη;

Δεν μου κάνει εντύπωση. Μάλλον φοβήθηκαν ή τρόμαξαν. Δικαιώμά τους κι επιλογή είναι.  

-Πείτε μας δυο λόγια, για να μπούμε στο κλίμα της «Εκδίκησης», παρακαλώ.

-Είναι ο δεύτερος τόμος της μυθιστορηματικής τριλογίας μου «Πένθος και Έξαρση» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, που φιλοξενούν το  εγχείρημα. Θυμίζω εν τάχει την υπόθεση, και του πρώτου τόμου, της «Εκτέλεσης». Στις 15 Ιουλίου 2011 απάγονται στα κατεχόμενα της Κύπρου 94 παιδάκια του ιδιωτικού σχολείου: Οθωμανική αυτοκρατορία. Δυο μέρες αργότερα βρίσκονται κρεμασμένα κι αποκεφαλισμένα στα μπαλκόνια ενός βομβαρδισμένου, κατά την εισβολή, ξενοδοχείου: του Μπλου Βέλβετ. Το ίδιο απόγευμα, ένας Βραζιλιάνος επιχειρηματίας ξενοδοχείων, ο Κάρλος Λόπεζ Εντίνιο Αλβάρο, που δραστηριοποιείται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 στα κατεχόμενα, παραδίδεται με μακάβριο τρόπο: Ματωμένος και φορώντας ένα κόκκινο κουστούμι σαν τούρκικη σημαία. Και αποκαλύπτει στους εμβρόντητους κατοχικούς ανακριτές ότι δεν είναι Βραζιλιάνος, αλλά Έλληνας. Ονομάζεται Διονύσης Ταλλανδιανός  και οι Τούρκοι στην εισβολή  είχαν εξολοθρεύσει,  κατά τους βομβαρδισμούς του Μπλου Βέλβετ, τους γονείς και τα δίδυμα μικρά αδελφάκια του, την Δήμητρα και τον Άγη. Γύρισε λοιπόν με άλλο όνομα, αγόρασε το ξενοδοχείο και εκδικήθηκε.

-Και  αυτοί οι τόσο παράξενοι βοηθοί του, οι Μπουλέντ και η Τανσού, ποιοι είναι, τι είναι;

– Είναι παιδάκια, τουρκάκια, από τα κατεχόμενα, που ο Κάρλος Λόπεζ Εντίνιο Αλβάρο έχει πάρει για να δώσει προς υïοθεσία, σε Βραζιλιάνους άτεκνους γνωστούς του. Δεν τα έδωσε, εννοείται.  Τα φυλάκισε σ’ ένα καταυλισμό έξω από το Ρίο ντε Τζανέιρο και τα κατάντησε ανθρωπόμορφα ζώα που δεν  έζησαν ούτε μια μέρα στον κόσμο. Αντίθετα ο Ταλλανδιανός, ο Πατέρας, όπως τον λένε,  τους έμαθε ότι Έλληνες είναι όσοι μιλάνε τούρκικα και Τούρκοι όσοι μιλάνε βραζιλιάνικα, τους είπε ότι οι Έλληνες είχαν σκοτώσει την μαμά τους και τα δίδυμα αδελφάκια τους κλπ κλπ. Και αυτά τα δυστυχή ανθρωποειδή όταν έγιναν 17-18 χρονών, τα έφερε πίσω στα κατεχόμενα και τα έκανε δολοφόνους. Που σκότωναν τουρκάκια νομίζοντας ότι σκοτώνουν ελληνάκια.

-Πολύ εφιαλτική δεν είναι αυτή η εσκεμμένη  σύγχυση ταυτότητας;

Βέβαια είναι. Αλλά αποτελεί συστατικό στοιχείο της πλοκής και της  υπόστασης του μυθιστορήματος.

-Οι άλλοι νοηματικοί άξονες ποιοι είναι;

Ταυτότητα και τρέλλα, πένθος πάθος πατρίδα. Τον άλλο άξονα ας τον εντοπίσουν οι αναγνώστες.

-Δεν είναι  όμως εξωφρενική και ανατριχιαστική τόση βία; Να σκοτώσουν και να αποκεφαλίσουν τόσα μικρά παιδάκια; Και ο Διονύσης Ταλλανδιανός να κάνει πυραμίδες με τα αποκεφαλισμένα κεφάλια;

Είναι, αλλά η υπερβολή είναι η αλάνθαστη και δοκιμασμένη μέθοδος της μυθιστοριογραφίας να αφηγείται τις ιστορίες που επινοεί. Η υπερβολή δίνει πνοή και υπόσταση στις πράξεις των ηρώων. Που στην κλασική μυθιστοριογραφία είναι διεκδικητικοί και έξω από τα συνηθισμένα όρια. Δεν είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Αυτοί λέγονται πρωταγωνιστές και κυριαρχούν εδώ και δεκαετίες στην παγκόσμια λογοτεχνία. Εξ όσων γνωρίζω. Δεν υπάρχουν ήρωες, ελάχιστοι μόνο. Αλλά αποκεφαλισμούς είχαμε και στην πραγματικότητα πρόσφατα, Αζερμπαϊτζανοί στρατιώτες, δηλαδή Τάταροι του Καυκάσου, αποκεφάλισαν γέροντες Αρμένιους.

– Εσείς έχετε ήρωες;

Αν έχετε διαβάσει τα μυθιστορήματά μου, ξέρετε και πρέπει να το πείτε στους αναγνώστες.

(Γέλια) Νομίζω πως εσείς έχετε, ναι.

Σε όλα μου τα μυθιστορήματα έχω  ήρωες κι είμαι πολύ ευχαριστημένος απ’ τον συγγραφικό εαυτό μου που επινοεί ήρωες που καταφεύγουν στην υπερβολή για να πετύχουν ό,τι έχουν θέσει ως στόχο τους ή για να προστατεύσουν ή να λυτρώσουν τον εαυτό τους.

Πώς η ωμή βία συνδυάζεται με  σκηνές, θεωρώ συγκλονιστικές, όπως οι σκηνές στους περίφημους  καταρράκτες του Ρίο ντε Ιγκουαζού ή με την ανάβαση του Ταλλανδιανού στο δωμάτιο που σκότωσαν τους δικούς του. Πώς συνδυάζεται με τον  Έρωτα του ήρωά σας  προς την γυναίκα του  Κλαούντια.

Το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Ο άνθρωπος είναι πολύπλοκο όν που εκπλήσσει και τον εαυτό του. Οι σκηνές που αναφέρατε στους διάσημους καταρράκτες, είναι αποτέλεσμα, όπως και όλο το μυθιστόρημα, άλλωστε, σκληρής και εξαντλητικής δουλειάς. Η συγγραφή του μυθιστορήματος κράτησε δέκα χρόνια.  Η επινόηση δεν αρκεί: απαιτείται συνεχές πλανάρισμα και λείανση. Τώρα ως προς τον έρωτα του ήρωα, ένας τέτοιος άνθρωπος πέρα από κάθε όριο, δεν σημαίνει ότι  τον έρωτα  τον αποδιώχνει. Τον έχει πιο πολύ ανάγκη από μας. Η Κλαούντια είναι η ισορροπία του κι ένα ακόμη θύμα, το πιο μεγάλο, αν επιτρέπεται τέτοια διαβάθμιση.

-Κατά βάθος θέτετε το θέμα των ελληντουρκικών σχέσεων ή διαβάζω λάθος;

Όχι, σωστά το επισημαίνετε. Και το θέτω και τίθεται. Είναι κάτι που ροκανίζει την  ζωή μας και δεν βλέπω πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από αυτό. Είμαστε Ελλάδα και Κύπρος… ζούμε στην ουσία  εκτός Δύσης και δυτικού πολιτισμού, όσον αφορά τους γείτονές μας. Δεν αναφέρομαι στους Άραβες και το Ισραήλ. Η συμπεριφορά της Τουρκίας αποδεικνύει πόσο ανυπέρβλητο παγκόσμιο επίτευγμα ήταν η επανάσταση του ’21 και πόσο ουτιδανοί και συμπλεγματικοί είναι όσοι προσπαθούν, οι δυστυχείς, να την υποτιμήσουν. Συμφωνώ με τον Σκαρίμπα, ότι είναι η σημαντικότερη επανάσταση παγκοσμίως.

-Τι είναι αυτό που καθορίζει εν τέλει τον άνθρωπο;

Η άποψη που αναπτύσσει για τον κόσμο, η δική του αίσθηση περί δικαιοσύνης, η ανάγκη του να αντισταθεί στην αδικία, η ψυχοσύνθεσή του, η δειλία ή η τόλμη του, η σχέση του με το άλλο φύλο, ο αέρας, τα πάντα. Όλα αυτά διαπλάθουν κάθε φορά  έναν μοναδικό  άνθρωπο, τον καθένα μας. Δισεκατομμύρια ή τρισεκατομμύρια άνθρωποι με ξεχωριστά χαρακτηριστικά και ιδιοσυστασία. Αυτό απαρτίζει την ομορφιά τον κόσμο.

-Η λογοτεχνία σας χαρακτηρίζεται ως δύσκολη, συμφωνείτε;

Όπως λέει κι ο αφηγητής στην «Εκτέλεση»: Δύσκολο είναι να περάσεις και τον δρόμο μπροστά απ’  το σπίτι σου. Η δυσκολία, η μάλλον η απαίτηση συμμετοχής από τον αναγνώστη, ακροατή, θεατή, είναι η ουσία της τέχνης. Η τέχνη μου είναι δύσκολη γιατί είναι απαιτητική, μεταξύ άλλων. Υπάρχουν δεκάδες πιο εύπεπτα, ας διαβάσουν αυτά.

-Ο τρίτος τόμος πώς λέγεται και πότε θα εκδοθεί;

Λέγεται: Καθαρμοί και θα κυκλοφορήσει  μες στο 2021. Δεν ξέρω πότε ακριβώς, θα το καθορίσουμε με την Άννα Πατάκη.

Καλή χρονιά, λοιπόν, με τα λόγια του ήρωά σας Ταλλανδιανού: «Τι θα απομείνει στον κόσμο, αν εκλείψει το ανθρώπινο δράμα».

Σε αυτό καλείται να απαντήσει ο καθένας κι η καθεμιά από μας, αν είναι σωστό ή λάθος. Νομίζω είναι. Καλή χρονιά σας εύχομαι,  και στους αναγνώστες.

-Κι η σχολή σεμιναρίων Ανοιχτή Τέχνη που ιδρύσατε και διευθύνετε, πώς πάει με τις απαγορεύσεις και τις νέες συνθήκες;

Πορεύεται ευκλεώς  με εξ αποστάσεως μαθήματα. Και θέλω να ευχαριστήσω τους εισηγητές μας και κυρίως τους σπουδαστές και σπουδάστριές μας που μας εμπιστεύονται εδώ και οχτώ χρόνια. Το επίπεδό μας το δείχνουν το  κορυφαίο επίπεδο των εισηγητών μας.

-Κάτι τελευταίο: Μπορούμε να δημοσιεύσουμε λίγους στίχους από το ποίημα που έγραψε εμπνεόμενος από την «Εκδίκηση» ο στιχουργός Κώστας Φασουλάς;

Βεβαίως. Είναι εξαιρετικό. Ο Κώστας δίνει την έγκρισή του: Γενναίες και γενναίοι μου, είναι μια συχνή προσφώνηση του αφηγητή.

 Γενναίες και γενναίοι μου

Μέσα στην πλήρη άβυσσο του ίδιου του εαυτού του

Κανείς ποτέ δε βρέθηκε μα χάθηκε επί τούτου

Για τους κακόμοιρους θνητούς μονάχα ο ήλιος ξέρει

Πως παγιδεύεται η ψυχή σαν πέφτει στο μαχαίρι

Μόνο το μάτι του φονιά αυτό δε συγκινείται

Αντάμα με το θάνατο μες στη φωτιά κινείται

Και να προφέρει δε μπορεί μια συλλαβή του πόνου

Λύπες μοιράζει εδώ κι εκεί με χέρι ταχυδρόμου

Μετέωρος ο στεναγμός μετέωρα τα λόγια

Όποιος ξεχάσει τη χαρά σφυρίζει μοιρολόγια

Ο φόβος καθρεφτίζεται στο βλέμμα και στο σώμα

Σαν  προσευχή αδιάβαστη σε δακρυσμένη εικόνα…

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here