Δημήτρης Μπούκουρας: «Μπούλιγκ-Ο στόχος είναι να εξαφανίσει το ακατανόητο»

 

Καταιγιστικός ο Δημήτρης Μπούκουρας δηλώνει για το μπούλιγκ: «Πρόκειται για κύρια πάθηση του φασιστικού, την επιβολή του δυνατού στον αδύνατο… προφανής υποκρισία, γελοιότητα και απόδειξη ευτελισμού των ανθρωπίνων αξιών. Η αντιμετώπιση είναι υποκριτική, είτε γιατί ο καθένας από εμάς πιστεύει ότι δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα ή φοβάται να αναμειχθεί. Ευθυνοφοβία, ανωριμότητα και συνειδητοποίηση των ορίων που έχει ο καθένας. Στην εύκολη λύση να ξεσπάμε την επιθετικότητά μας. Όλα τα άλλα φαίνονται βουνό. Βλέπεις, φωνάζεις, γράφεις, διαμαρτύρεσαι. Η αντίδραση υπεράσπισης των θυμάτων είναι υποκρισία. Έτσι, θα παραμείνει διαχρονικό το πρόβλημα…»

Φαινόμενο διαχρονικό ο κοινωνικός αποκλεισμός, τόσο παλιό όσο και ο κόσμος. Η δημοσιότητα φωτίζει κατά καιρούς πρωτόγονα αποτρόπαιες συμπεριφορές, που διχάζουν ή προκαλούν το δημόσιο αίσθημα. Το θύμα μέχρι θανάτου αυτή την φορά ο Ζακ Κωστόπουλος… «…Η αντίδραση υπήρξε βίαιη και πρωτόγονη, υποδηλώνει ότι υπάρχει ένα μίσος που σιγοκαίει σε όλους τους ανθρώπους και αν θέλει κάποιος να γνωρίσει την πηγή του, θα την βρει στον πρωτογονισμό…»

Συνομιλούμε γύρω από την καρδιά του προβλήματος με τον Δημήτρη Μπούκουρα, διακεκριμένο ψυχοθεραπευτή,  στο Press Publica.

 

  • Θα ήθελα να προσδιορίσουμε την συμπεριφορά του μπούλιγκ, γιατί χρησιμοποιείται ευρέως και σχετίζεται περισσότερο με τον σχολικό εκφοβισμό.

– Το μπούλιγκ είναι μία ξένη λέξη, στα ελληνικά σημαίνει κοινωνικός αποκλεισμός. Αφορά σε όλες τις ηλικίες, την πρώιμη – παιδική, προεφηβεία, εφηβεία – και αφορά και σε ασθένειες ψυχικές και σωματικές των ανθρώπων, που προκαλούν αντιδράσεις από το περιβάλλον τους, οι οποίες εκδηλώνονται ως επιθετικότητα για αυτό που είναι ή έχουν. Ο κοινωνικός αποκλεισμός επίσης αφορά και τις ηλικίες της ωριμότητας 30 – 40 ετών, την μέση ηλικία κ.λ.π.

Διασαφηνίζοντας, τον κοινωνικό αποκλεισμό τον περιγράφουμε ως επιθετικότητα της ομάδας απέναντι σε ένα άτομο που έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, με συνέπεια να μπλοκάρει την κατανόηση των ανθρώπων του περιβάλλοντος απέναντι σε αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό και ως εκ τούτου να εκλύεται θυμός απέναντι σε αυτό που δεν καταλαβαίνουν. Ο στόχος είναι να εξαφανίσει το ακατανόητο. Πιο απλά ό,τι δεν μπορεί να κατανοήσει ή να εξηγήσει ένα άτομο για κάποιο άλλο στην συμπεριφορά ή την εικόνα του, το πολεμάει να το εξαφανίσει έτσι, ώστε να μην συνειδητοποιεί ότι ο ίδιος έχει πρόβλημα που δεν μπορεί να κατανοήσει τον άλλον.

 

  • Ποια είναι η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που ασκούν τον κοινωνικό αποκλεισμό;

– Ο κοινωνικός αποκλεισμός προσδιορίζεται από την συμπεριφορά των μελών της κοινωνίας που είναι με τον εαυτό τους επιεικείς και αντίστοιχα επιθετικοί με τους άλλους, επειδή φοβούνται ότι οι άλλοι, όταν έχουν κάτι ακατανόητο, μια ιδιαίτερη συμπεριφορά, είναι απειλή γι‘ αυτούς. Κατ’ επέκτασιν φοβούνται ότι θα πάθουν κάτι κακό και αμύνονται επιτιθέμενοι.

Σε κάθε ομάδα ψυχοθεραπείας που υπάρχει, όταν προστίθεται ένα νέο μέλος, επειδή η επιθετικότητα είναι χαρακτηριστικό στοιχείο του περιβάλλοντος, ξαπλώνουμε τον ασθενή σε έναν καναπέ ή τραπέζι και πάνε όλα τα μέλη, του φέρονται επιθετικά, ώστε να εκτονώνονται και έτσι να τον αποδεχτούν στην συνέχεια χωρίς επιθετικότητα.

Το φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί στα παιδιά, π.χ. όταν αλλάζουν σχολείο, στους αρρώστους, στους ηλικιωμένους κ.λ.π. Είναι προοίμιο του ρατσισμού. Εκκολάπτει ρατσισμό.

  • Όταν συμβαίνει στην παιδική ηλικία;

– Αυτή η ανάλυση συμπεριφοράς καθίσταται οδυνηρή και επικίνδυνη για την ψυχική ανάπτυξη, όταν συμβαίνει στην παιδική ηλικία. Η αντίδραση των μελών της ομάδας – τάξης, ομάδας ποδοσφαίρου, γειτονιά – δεν είναι κατανοητή ούτε για τους ίδιους τους επιτιθέμενους. Εξηγούμαι: το παιδί των 6, 7 ή 8 χρονών δεν μπορεί να εξηγήσει στον εαυτό του γιατί θυμώνει με την δυσμορφία ή την ιδιαίτερη συμπεριφορά ενός άλλου παιδιού. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η διαφορετικότητα το ωθεί στο να κάνει  σύγκριση μεταξύ του ιδίου και του αποδέκτη της επιθετικής συμπεριφοράς, στην ουσία το κάνει να αμφισβητεί την καταλληλότητά του. Συμβαίνει επειδή στο οικογενειακό του περιβάλλον ο γονέας του ιδίου φύλου δεν είναι δότης ή αναμεταδότης της αυτοπεποίθησης ή της σιγουριάς. Στα παιδιά που επιτίθενται είναι ο γονιός που τους έχει δημιουργήσει αποθέματα μειονεξίας, γιατί ο ίδιος τα έχει και το παιδί κατ’ επέκτασιν αντιδρά επιθετικά με αναφορά σε αυτό που δεν μπορεί να αποδεχθεί. Στις περισσότερες των περιπτώσεων ο θύτης βγαίνει επιτιθέμενος επειδή οι γονείς του πλακώθηκαν στο ξύλο και αν δει κανείς μέσα από την κλειδαρότρυπα υπάρχει βία που αναπαράγει την βία, επιθετικότητα, η οποία ασκείται σε άλλα παιδιά.

Συμπέρασμα: εάν είχαμε γονείς να μεγαλώνουν τα παιδιά τους σωστά δεν θα είχαμε φαινόμενα μπούλιγκ, ρατσισμού, κοινωνικού αποκλεισμού. Αντίστοιχα, ο γονέας που πάει στον διευθυντή του σχολείου να διαμαρτυρηθεί, θέλει να συγκαλύψει το πρόβλημά του. Επομένως, θύματα επιθετικότητας δεν θα υπήρχαν, εάν ο γονέας του θύματος ήταν δυνατός, σίγουρος και αγαπούσε το παιδί του, ώστε να του εμφυσήσει την αυτοπεποίθηση, για να αντιδράσει απέναντι στην επιθετικότητα των άλλων παιδιών.

  • Ως φαινόμενο επομένως δεν είναι σύγχρονο!

– Το ζήτημα είναι διαχρονικό, έχει να κάνει με τον ψυχισμό και την προσωπικότητα. Μια λύση που είχε δοθεί κάποτε απέναντι σε αυτήν την προβληματικότητα ήταν η δημιουργία του Καιάδα, το άκρον άωτον δηλαδή του ψυχικού φασισμού. Είχαν θεσμοθετήσει την εξαφάνιση ‘’προβληματικών’’ ατόμων, ενώ ήδη αυτοί ήταν προβληματικοί. Πρόκειται για κύρια πάθηση του φασιστικού, την επιβολή του δυνατού στον αδύνατο.

  • Μπορεί όντως να αντιμετωπιστεί το μπούλιγκ ή, καλύτερα, υπό ποιες συνθήκες θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί σε βαθμό ικανοποιητικό;

– Η απάντηση του ειδικού: προφανής υποκρισία, γελοιότητα και απόδειξη ευτελισμού των ανθρωπίνων αξιών. Η αντιμετώπιση είναι υποκριτική, είτε γιατί ο καθένας από εμάς πιστεύει ότι δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα ή φοβάται να αναμειχθεί. Ευθυνοφοβία, ανωριμότητα και συνειδητοποίηση των ορίων που έχει ο καθένας. Στην εύκολη λύση να ξεσπάμε την επιθετικότητά μας. Όλα τα άλλα φαίνονται βουνό. Βλέπεις, φωνάζεις, γράφεις, διαμαρτύρεσαι. Η αντίδραση υπεράσπισης των θυμάτων είναι υποκρισία. Έτσι, θα παραμείνει διαχρονικό το πρόβλημα, διότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει από μόνος του.

Μετά την ανακάλυψη και απόδειξη ύπαρξης του ασυνείδητου από τον Φρόυντ άνοιξε μια καινούρια σελίδα στην ψυχή του ανθρώπου, για να μπορεί να βελτιώσει τον εαυτό του. Μετά από 200 χρόνια η πρόοδος της ψυχανάλυσης στον άνθρωπο είχε σαν αποτέλεσμα να βελτιώσει την εικόνα της αυτογνωσίας και της βελτίωσης του εαυτού του.

Επειδή η ψυχοθεραπεία είναι ένα ακριβό σπορ και μακροχρόνιο, το άτομο δυσκολεύεται να εξελιχθεί. Η υποκρισία και η διαχρονικότητα στο θέμα αυτό θα συνεχιστεί με αργή πρόοδο. Αν κάποιος πεφωτισμένος, ικανός, κατορθώσει να βρεί μια μέθοδο αυτογνωσίας ταχύρρυθμη – αυτογνωσίας ακούγεται εύκολη έννοια, αλλά κανείς από εμάς που έχει προβλήματα δεν θέλει να μάθει το πρόβλημα, γιατί το φοβάται – θα βελτιωθεί η ποιότητα ζωής του ανθρώπου και η ανθρωπότητα θα κάνει 10 βήματα μπροστά! Αυτό που ζητάει η ανθρωπότητα σήμερα από τους ψυχολόγους είναι να ανακαλύψουν έναν τρόπο, ώστε ο άνθρωπος να αναγνωρίσει τα προβλήματά του και να μπορέσει να τα λύσει. Αν συμβεί αυτό, τότε θα πετύχουμε το ιδανικό. Όλα τα διαχρονικά προβλήματα της ανθρωπότητας θα λυθούν: μπούλιγκ, εμπόριο λευκής σαρκός, πόλεμοι…

  • Επομένως;

– Είναι φρικτό και οδυνηρό το να συμπεραίνεις ότι ο άνθρωπος μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του, π.χ. αν έχει αϋπνίες να τα βρει με τον εαυτό του, να ηρεμήσει, να κοιμάται καλά, να χαίρεται και την ίδια στιγμή η μέθοδος με την οποία μπορεί να βελτιωθεί, να χρησιμοποιείται από διάφορα κέντρα εξουσίας: κατασκόπους, μαφία, υπόκοσμος, για να αποσπάσουν πληροφορίες, να ασκήσουν βία…

  • Δυό λόγια για τον Ζακ θα θέλατε…;

– Το πρόσφατο γεγονός του λιντσαρίσματος, του ξυλοκοπήματος από τους περιοίκους και της ατυχούς κατάληξης του νεαρού δείχνει ότι εύκολα μπορούν οι άνθρωποι να χάσουν τον έλεγχο όταν νοιώθουν απειλούμενοι ή όταν νομίζουν ότι είναι απειλούμενοι… Η αντίδραση υπήρξε βίαιη και πρωτόγονη, υποδηλώνει ότι υπάρχει ένα μίσος που σιγοκαίει σε όλους τους ανθρώπους και αν θέλει κάποιος να γνωρίσει την πηγή του, θα την βρει στον πρωτογονισμό… Κάθε ένας από μας είναι εν δυνάμει δολοφόνος, γιατί κρύβει μέσα του έναν πρωτογονισμό που δεν μπορεί να ελέγξει. Εν κατακλείδι μια κοινωνία που παίρνει τον νόμο στα χέρια της διαλύεται… Με την αυτοδικία γινόμαστε άξιοι της τύχης μας. Υποδηλώνεται η αθλιότητα της ανθρωπότητας και η αποδιοργάνωση της κοινωνίας, την οποίαν η ίδια η ανθρωπότητα προσπαθούσε να οργανώσει τόσους αιώνες…

  • Φως;

– Φως; Καταλήγουμε στο φιλοσοφικό και υπαρξιακό συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος κυβερνάται από δύο δυνάμεις, όπως και η φύση και το σύμπαν: την δύναμη του καλού και του κακού, της διάλυσης και της ένωσης, του έρωτα και του θανάτου… Το αισιόδοξο είναι ότι η ανθρωπότητα εξακολουθεί να υπάρχει, άρα κερδίζει η δύναμη της ζωής…!

 

Ειρήνη Λίτινα

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here