Διαχρονικοί εκβιασμοί και βιασμοί

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

 

Κι’ όλα αυτά συνέβησαν εν μέσω πανδημίας, οικονομικής ανέχειας των περισσότερων συμπολιτών μας και της συνεχιζόμενης εξ’ ανατολών απειλής της γείτονος χώρας. Αναδύθηκαν τον καιρό που οι περισσότεροι βιώναμε ανεξέλεγκτες καταστάσεις, με την πανδημία ακόμα να μην λέει να κοπάσει σε ικανοποιητικό βαθμό. Άτομα που επί μακρόν ευρίσκονταν υπεράνω κοινωνικής κριτικής από τον χώρο του αθλητισμού, του θεάτρου και του κινηματογράφου,  επικεφαλής καλλιτεχνικών σχολών και άλλων ζηλευτών θεσμών, ευρέθησαν αίφνης στα τάρταρα της κοινωνικής κατακραυγής. Εν προκειμένω, τον καταλυτικό ρόλο μάλλον έπαιξε η δήλωση γνωστής επί μακρόν αθλήτριας με αποτέλεσμα να δρομολογηθεί ο καταρράκτης των αποκαλύψεων ανεξέλεγκτα πιά, κατά τα φαινόμενα. Έτσι θυμηθήκαμε ξανά τον Τζωρτζ Όργουελ να μας λέει πως κάποιες φορές ο  αθλητισμός είναι γεμάτος μίσος, ζήλια, καυχησιολογία, άγνοια όλων των κανόνων και σαδιστική ευχαρίστηση στην παρακολούθηση βίας… Ένας πόλεμος τουτέστιν δίχως  πυροβολισμούς!

Στο στόχαστρο, λοιπόν, βρέθηκαν αναγκαστικά και πολιτικοί με το σκεπτικό της πιθανής συγκάλυψης του παρελθόντος όλων αυτών των εμπλεκομένων με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Όμως, σαν πρώτη φάση αυτής της βραδείας εξιχνίασης των όσων αποκαλύψεων  έγιναν  γνωστές και αφορούσαν όλα εκείνα που έλαβαν χώρα κάποια χρόνια πριν, σε περιόδους ανυποψίαστες όπου μεσουρανούσε η υποκρισία, πολλά φαίνεται πως πήραν το δρόμο της δικαιοσύνης, έστω και τώρα. Δυστυχώς, πέρασαν χρόνια με μια κοινωνία που προτιμούσε να καλύπτει τα διάφορα τεκταινόμενα  κάτω από το χαλί παρά να αντιμετωπίσει πρόσωπο με πρόσωπο αυτά τα διαχρονικά, στην ουσία, αδικήματα. Χωρίς την απαιτούμενη ψυχική υποστήριξη, ακόμη και ισχυρές γυναίκες έπεσαν στη σιωπή που ακολούθησε μια σεξουαλική επίθεση και κακοποίηση. Ο κόσμος σήμερα αλλάζει, όπως πάντοτε άλλωστε, αλλά δυστυχώς, σεξουαλικές επιθέσεις  εξακολουθούν  να συμβαίνουν  κάθε μέρα σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Οι άνθρωποι αρχίζουν, όπως αποδεικνύεται καθημερινά,  να μιλάνε περισσότερο γι’ αυτό, αλλά ακόμα δεν φτάνουν σε σημείο όπου υπάρχει λύση.

Ωστόσο, οι κτηνωδίες και οι φρικαλεότητες, όσα χρόνια κι’ αν περάσουν, αρνούνται να ταφούν! Εξ’ ίσου ισχυρή με την επιθυμία των θυμάτων να αρνηθούν  τις όποιες φρικαλεότητες, είναι και η πεποίθηση ότι η άρνηση των όσων διαδραματίστηκαν  δεν λειτουργεί θεραπευτικά. Οι θρύλοι, οι μύθοι και η  λαϊκή σοφία είναι γεμάτη με φαντάσματα που αρνούνται να ξεκουραστούν στους τάφους τους μέχρι να εκστομίσουν  τις ιστορίες τους, γιατί αυτό κάποτε, αργά ή γρήγορα, θα γίνει πραγματικότητα! Η μνήμη και η αλήθεια για τα φοβερά γεγονότα αποτελούν προϋποθέσεις τόσο για την αποκατάσταση της κοινωνικής τάξης όσο και για τη θεραπεία των μεμονωμένων θυμάτων. Η πάλη μεταξύ της βαθύτερης επιθυμίας του ατόμου  για άρνηση των φρικτών γεγονότων που βίωσε και της θέλησης να τα διακηρύξει δυνατά και δημόσια, αποτελεί τελικά την  κεντρική διαλεκτική του ψυχολογικού τραύματος. Οι άνθρωποι που έχουν επιβιώσει από τις φρικαλεότητες συχνά διηγούνται τις βιωμένες ιστορίες τους με έναν πολύ συναισθηματικό, αντιφατικό και κατακερματισμένο τρόπο που υπονομεύει την αξιοπιστία τους και έτσι εξυπηρετεί τις διπλές επιταγές της αλήθειας και της μυστικότητας. Όταν η αλήθεια αναγνωριστεί τελικά, τα θύματα  μπορούν να ξεκινήσουν την ανάρρωση και αποκατάστασή τους. Αλλά πολύ συχνά επικρατεί η μυστικότητα και η ιστορία του τραυματικού γεγονότος δεν εμφανίζεται ως λεκτική αφήγηση, αλλά μάλλον ως σύμπτωμα.

Τα ψυχολογικά συμπτώματα, η κατάθλιψη, η δυσφορία και η  απελπισία  των κακοποιημένων ανθρώπων έλκουν την προσοχή στην ύπαρξη ενός ανείπωτου μυστικού, αλλά   την ίδια στιγμή  εκτρέπουν την προσοχή απ’  αυτό. Αυτό είναι πιο ευδιάκριτο στον τρόπο με τον οποίο αυτοί οι άνθρωποι εναλλάσσονται μεταξύ μιας περίεργης αίσθησης μουδιάσματος και της αναβίωσης του τραυματικού γεγονότος. Η διαλεκτική του τραύματος προκαλεί περίπλοκες, μερικές φορές ασυνήθιστες αλλοιώσεις της συνείδησης, τις οποίες ο προφητικός Τζωρτζ Όργουελ, ένας από τους προικισμένους και αφοσιωμένους συγγραφείς του προηγούμενου αιώνα, ονόμασε «διπλή σκέψη» (doublethink), ενώ οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας οι οποίοι αναζητούν πιο ήρεμη και συγκεκριμένη  γλώσσα, αποκαλούν  αποσύνδεση και διαχωρισμό. Στα κείμενά του, ο Τζωρτζ Όργουελ, γράφει, ότι ο καθημερινός άνθρωπος  έχει ενστερνισθεί τη «διπλή σκέψη», αποδέχεται, δηλαδή, μια σαφώς ψευδή δήλωση ως αληθινή, ή και δύο  αντιφατικές απόψεις ως σωστές, όσο κι αν αντιτάσσονται στα δικά του πιστεύω και τη δική του αίσθηση πραγματικότητας.

«Οι παραβάτες δεν μπορούν να ζήσουν με την αλήθεια και  οι επιζώντες και διασωθέντες δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς αυτή. Υπάρχουν πάντοτε εκείνοι που εξακολουθούν να είναι έτοιμοι να μας ακυρώσουν και να μας αρνηθούν. Εάν δεν διεκδικούμε την αλήθεια μας, μπορεί να υποβιβαστεί ξανά σε φαντασία. Αλλά η αλήθεια δεν θα φύγει.  Θα συνεχίσει να εμφανίζεται μέχρι να αναγνωριστεί. Η αλήθεια θα επιζήσει και θα ξεπεράσει όλες τις εκστρατείες  που έχουν γίνει   εναντίον της… Είναι μόνο θέμα το οποίο η γενιά μας είναι πρόθυμη να αντιμετωπίσει και, με αυτόν τον τρόπο, να προστατεύσει τις μελλοντικές γενιές από την τελετουργική κακοποίηση…», γράφει η Chrystine Oksana στον οδηγό για αποθεραπεία όσων επιβίωσαν και άντεξαν την τελετουργία της κακοποίησης (Safe Passage to Healing: A Guide for Survivors of Ritual Abuse, 1994).

Στο ογκώδες μυθιστόρημα της Κάριν Σλότερ «Η καλή κόρη» (Εκδόσεις Gutenberg. Αθήνα, 2020, για την ελληνική γλώσσα), ο υπομονετικός αναγνώστης έρχεται σε επαφή συνεχόμενα με μια σειρά δραματικών κοινωνικών προβληματισμών του καιρού μας, όπως είναι η σχολική βία, οι εκφοβισμοί που διαδραματίζονται κρυφίως στις τάξεις, οι πυροβολισμοί και οι φόνοι που επισυμβαίνουν κατά καιρούς μέσα στις τάξεις των  αμερικάνικων σχολείων,  ο τρόπος που λειτουργεί η αμερικανική αστυνομία και η δικαιοσύνη, το πρόβλημα της θανατικής ποινής σε ορισμένες Πολιτείες, οι κοινωνικές ανισότητες και πως αυτές αναδύονται και αναδεικνύονται σε δύστροπες καταστάσεις, οι ενδοοικογενειακές σχέσεις, η ακολουθία των συμπληρωματικών θεραπειών των κακοήθων νοσημάτων μετά τη χειρουργική επέμβαση, όπως χημειοθεραπειών και ακτινοθεραπειών και πως αυτές επηρεάζουν, σε άλλοτε άλλο βαθμό, σωματικά και ψυχικά,  τους ασθενείς και συνοδούς τους, και βεβαίως ένα από τα σπουδαιότερα όλων, εκείνο το θέμα του βιασμού, ειδικά στη μικρή και ευαίσθητη ηλικία. Εκεί, η θέση του   δικηγόρου Ράστι μόλις μαθαίνει πως η μικρή του κόρη έπεσε θύμα άγριου βιασμού, είναι σαφής, αταλάντευτη  και πολλαπλώς τεκμηριωμένη!  «…Ξέρω τι κάνουν οι δικηγόροι στα κορίτσια που έχουν βιαστεί. Δεν πρόκειται να βάλω την κόρη μου να περάσει αυτήν την κόλαση. Δεν πρόκειται ν’ αφήσω τους ανθρώπους να τής συμπεριφερθούν λες και είναι ελαττωματική…»,  δηλώνει ευθαρσώς! Αλλά βέβαια, σε όλο το μήκος του βιβλίου, εν προκειμένω, εμφιλοχωρούν  άφθονα ερωτήματα και ανάλογες αναπάντητες και καλά κρυμμένες υπόνοιες και υποθέσεις. Η θέση, όμως, της σπουδαίας μαύρης φεμινίστριας, ακτιβίστριας και ποιήτριας Οντρ Λορντ (1934-1992), βρισκόταν σε διαφορετικό επίπεδο για πολλά άλλα παρεμφερή θέματα. «Η σιωπή δεν σε προστατεύει» έλεγε δημόσια, ασχέτως αν εδώ αναφερόταν σε κάποια συγκεκριμένα προσωπικά της ζητήματα.

Ο αναγνώστης του προαναφερθέντος βιβλίου, όσο αδιάφορος και να δείχνει  ή να υπαινίσσεται πως είναι, γίνεται αποδέκτης αμείλικτων ερωτημάτων, όπως για παράδειγμα πως είναι να μεγαλώνει, αντιδρά και συμπεριφέρεται ένα μικρό παιδί φέρνοντας το βάρος επαίσχυντων γεγονότων, πως δέχεται και πως αντιμετωπίζει την πραγματικότητα  η κοινωνία, ποιος είναι ο καταλληλότερος τρόπος αντιμετώπισης παρεμφερών πράξεων, και το σπουδαιότερο πως μπορεί κάποιος να συνεχίσει τη ζωή του έχοντας όλα αυτά ζυμωμένα  στο βιογραφικό του σημείωμα, ή σε κάποιο μέλος της οικογένειάς του. Έχει θέση η όποια συγχώρεση μετά από όλα αυτά, ή μήπως υπάρχει άλλος, καλύτερος και πλέον αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης της υφέρπουσας απεχθούς κατάστασης; Δύσκολα ερωτήματα πλημμυρίζουν το κείμενο, έως ότου η συγγραφέας αποφασίσει να δώσει τη δική της γνώμη, έστω απόμακρη, αποστασιοποιημένη σε  μια  προσπάθεια ερμηνείας του συγκεκριμένου κοινωνικού και πολύχρονου δράματος κάποιων χαρακτήρων του βιβλίου της. «Η κοινωνία προετοιμάζει το έγκλημα. Ο εγκληματίας απλώς το διαπράττει», έλεγε σε κάποιες άλλες εποχές  ο Ιταλός δραματουργός Βιττόριο Αλφιέρι   (1749-1803)!

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here