Στη Μπρατισλάβα κρίνεται το μέλλον της ΕΕ- Οικονομία, προσφυγικό, ασφάλεια στην ατζέντα-Η σύνοδος του Νότου και η παρέμβαση Τσίπρα

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ

ΦΩΤΟ: EUROKINISSI(Τ. ΜΠΟΛΑΡΗ)

Μετά τον σοβαρό κλυδωνισμό του Brexit, η Ευρώπη καλείται τώρα να συνέλθει και να πάρει σοβαρές αποφάσεις. Αποφάσεις που θα κρίνουν την ίδια της την ύπαρξη ως ενότητας κρατών με κοινές αρχές, αξίες και δεσμεύσεις. Το μεγάλο ερώτημα, που πρέπει να απαντηθεί λοιπόν στη σύνοδο κορυφής της Μπρατισλάβας δεν είναι αν χρειάζονται αλλαγές, αλλά ποιές αλλαγές.

Η ανάγκη για άμεση διόρθωση πορείας της ΕΕ είναι τεράστια, οι προσδοκίες όμως είναι ακόμη πολύ χαμηλές. Οι συντηρητικοί κύκλοι που έχουν το πάνω χέρι, κινούνται σε κατευθύνσεις αντίρροπες και επικίνδυνες για την ευρωπαική αυταξία. Ξενοφοβικές, ρατσιστικές, ακροδεξιές πολιτικές έχουν παρεισφρύσει για τα καλά στο ευρωπαικό πολιτικό πεδίο, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια το μεγάλο αυτό εγχείρημα ειρήνης και συνεργασίας, μετά τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο, στα βράχια μιάς παταγώδους αποτυχίας.

Μικρόνοοι πολιτικοί ηγέτες, υπονόμευσαν την συλλογική προσπάθεια χρόνων. Η προσφυγική κρίση και οι αυξημένες ροές μεταναστών, η ισλαμική τρομοκρατία και η γενικευμένη ανασφάλεια που προκάλεσαν οι μαζικές δολοφονικές επιθέσεις, ενίσχυσαν τις φυγόκεντρες δυνάμεις και έδωσαν χώρο στο εθνικισμό, τον φόβο και την μισαλλοδοξία. Είχε προηγηθεί βέβαια η επιβολή ένας άλλου εθνικισμού, του γερμανικού οικονομικού εθνικισμού, που ταύτισε πλήρως το ευρώ με την εξυπηρέτηση των γερμανικών συμφερόντων. Το τερατώδες εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας, άνω των 80 δις ευρώ, αποδεικνύει ότι οι Γερμανοί κυριαρχούν στην Ευρώπη, αλλά κάνουν ταυτόχρονα ότι μπορούν για να την διαλύσουν.

Ασυμφωνία χαρακτήρων

Κι ενώ όλοι θεωρητικά συμφωνούν ότι πρέπει το ευρωπαικό όραμα να αναβαπτισθεί σε μια νέα κοινή διακήρυξη ενότητας, συνοχής, αλληλεγγύης και υπέρβασης των προβλημάτων, στη πράξη αρχίζουν τα δύσκολα. Ποια είναι τα κρίσιμα προβλήματα που πρέπει να απαντηθούν άμεσα και ποιά είναι η ενδεδειγμένη πολιτική;

Οπως όλοι κατανοούν οι Γερμανοί πολιτικοί και οικονομικοί επικυρίαρχοι της ΕΕ τα τελευταία 20 χρόνια, τάσσονται υπέρ των αναγκαίων προσαρμογών, δεν θέλουν όμως με τίποτα να ακυρωθούν βασικές επιλογές τους στο οικονομικό επίπεδο. Η συνταγή της λιτότητας, της βελτιστοποίησης της ανταγωνιστικότητας των κρατών μέσω των νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων και η νομισματική πειθαρχία, αποτελούν γι αυτούς θέσφατα που δεν μπορούν να αναιρεθούν. Τουλάχιστον όχι, εν μιά νυκτί στη Μπρατισλάβα.

Η συμφωνία κυρίων πάντως κατέληξε σε τρία θέματα που θα τεθούν επί τάπητος στην άτυπο σύνοδο και πάνω στα οποία θα ανταλλαγούν εποικοδομητικές προτάσεις, καθώς είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρξει εύκολα λύση και κοινή γραμμή σε όλα.

Η οικονομία, που παραπαίει και δημιουργεί την εικόνας μιάς μίζερης, Ευρώπης των τεχνοκρατών σε βάρος των συμφερόντων των πολιτών, αρκεί να ευημερούν οι αριθμοί, είναι στην ατζέντα της συνόδου. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό και η ασφάλεια, είναι τα άλλα δύο θέματα που αποτελούν τις άλλες μεγάλες προκλήσεις για την Ευρώπη.

Το Club Med εκνευρίζει τους Γερμανούς

Στα τρία κορυφαία προβλήματα της Ευρώπης σήμερα, η Γερμανία, έχοντας τη συμμαχία των δορυφόρων της χωρών του Βορρά και του πρώην ανατολικού Μπλοκ, επιθυμεί ήπιες και ανούσιες προσαρμογές. Δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση η αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή παρά τις εξαγγελίες του προέδρου της Κομισιόν Ζ.Κ Γιούνκερ για αύξηση των δαπανών σε επενδύσεις και χαλάρωση του συμφώνου σταθερότητας.

Ο κ. Γιούνκερ ανήκει στην μεγάλη συντηρητική οικογένεια του Λαικού Κόμματος, στην οποία ανήκει και η Μέρκελ, μαζί με όλα τα χριστιανοδημοκρατικά κόμματα. Ομως δεν έχουν όλοι την ίδια αντίληψη για το μέλλον της Ευρώπης.Το χειρότερο για την Μπρατισλάβα θα είναι να μη βγει κανένα αποτέλεσμα, σημείωνε προ δύο ημερών ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σουλτς, στη Le Monde.

Η ασταθής μετακίνηση του Ολάντ και οι νέες ισορροπίες

Το ζήτημα είναι ότι ο πάλαι ποτέ ισχυρός γαλλογερμανικός άξονας που καθόριζε τις εξελίξεις στην ΕΕ έχει επίσης προβλήματα, καθώς ο Γάλλος πρόεδρος,  Φρ. Ολάντ, μετά από μακρά περίοδο ταλάντευσης, αποφάσισε να ορθώσει ανάστημα απέναντι στη Γερμανίδα καγκελάριο και να διεκδικήσει, με προσεκτικό τρόπο, μεγαλύτερα περιθώρια στην ανάπτυξη.

Η συμμετοχή στη σύνοδο της Αθήνας, μαζί με άλλες 6 χώρες της ΕΕ, την οποία διοργάνωσε ο Αλ. Τσίπρας, εξόργισε την κ. Μέρκελ και όλη τη γερμανική πολιτική ελίτ, σύμφωνα με την Ντόιτσε Βέλλε.  Για αυτό και αποκαλείται Club Med.

Γι αυτό και ο Σόιμπλε μίλησε απαξιωτικά για αυτήν, λέγοντας ότι «όπου μαζεύονται σοσιαλιστές δεν προκύπτει κάτι έξυπνο». Μόνο που στη σύνοδο δεν ήταν μόνο σοσιαλιστές αλλά και δεξιοί ηγέτες, όπως ο Κύπριος πρόεδρος και ο εκπρόσωπος του Ισπανού πρωθυπουργού. Προς τι λοιπόν η άστοχη ειρωνεία  του κ. Σόιμπλε; Μα προφανώς ήταν μια προσπάθεια υποβάθμισης και απαξίωσης του γεγονότος. Αυτό όμως το κάνεις μόνο όταν σε ανησυχεί και προβληματίζει το συγκεκριμένο γεγονός. Και ο κ Σόιμπλε καρφώθηκε. Όπως και ο Αδωνις Γεωργιάδης και άλλοι πανέξυπνοι έλληνες συντηρητικοί, που έσπευσαν να ταυτισθούν μαζί του.

Θα τα βάλει ο Ρέντσι με τους Γερμανούς;

Όπως τόνισε και ο ιταλός πρωθυπουργός Μ. Ρέντσι, που επίσης αποφάσισε να σηκώσει ανάστημα απέναντι στους Γερμανούς, είπε πως ο Ολάντ είναι επιτέλους μαζί μας. Κάτι που μπορεί να σημαίνει πολλά, αλλά και τίποτα, δεδομένης της πολιτικής αστάθειας του γάλλου προέδρου, η οποία αντικατροπτίζεται και στα πολύ χαμηλά ποσοστά αποδοχής του στη Γαλλία.

Το θέμα είναι όμως ότι η σύνοδος του Νότου, που ξεκίνησε ο Αλέξης Τσίπρας, ανέλαβε ηγετικό ρόλο, μορφορποίησε την πολιτική συνεργασία των χωρών της ΕΕ που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση και έβαλε επισήμως στην ευρωπαική ατζέντα στο τραπέζι της ΕΕ, την απαίτηση των μισών τουλάχιστον πολιτών της, για μια άλλη, κοινωνική Ευρώπη της αλληλεγγύης και της συνεργασίας.

Η ατζέντα το Αλέξη Τσίπρα

Με την ατζέντα αυτή και την διακήρυξη της Αθήνας προσέρχεται και ο ‘Ελληνας πρωθυπουργός στη σύνοδο. «Η σύνοδος στη Μπρατισλάβα πρέπει να είναι η απάντηση της δημοκρατικής Ευρώπης στον λαϊκισμό, την ξενοφοβία και τον ρατσισμό», είχε υπογραμμίσει στην τοποθέτηση του ο πρωθυπουργός στην τοποθέτησή του στη Σύνοδο.

Η εικόνα που διαθέτει η κυβέρνηση είναι ότι η Διακήρυξη της Αθήνας θα αποτελέσει βάση για τις παρεμβάσεις όλων των χωρών που συμμετείχαν στη Σύνοδο των Μεσογειακών Χωρών της ΕΕ, γεγονός που εκτιμάται ως θετικό διότι «μια κοινή στάση ενισχύει τη συγκεκριμένη ατζέντα εντός της συνόδου της Μπρατισλάβα». Εξίσου θετικά αποτιμάται από την κυβέρνηση και η τοποθέτηση Γιούνκερ, με τις ίδιες πηγές να εκτιμούν ότι συμβάλλει προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της συγκεκριμένης ατζέντας. Άλλωστε, πέραν όλων των άλλων σημείων που εφάπτονται, στη Διακήρυξη των Αθηνών περιλαμβάνεται η πρόταση για διπλασιασμό της διάρκειας και των πόρων του «πακέτου Γιούνκερ», κάτι που ο ίδιος πρότεινε με την ομιλία του την Τετάρτη (620 δισ. έως το 2020) «για να ξεπεράσουμε τις διαιρέσεις και να δείξουμε στην Ευρώπη ότι μπορούμε να δράσουμε από κοινού».

Ειδικότερα, οι θέσεις της Ελλάδας είναι:

   Ασφάλεια-Άμυνα

Σε ό,τι αφορά τον άξονα «Ασφάλεια- Άμυνα», η κυβέρνηση θεωρεί ότι κάθε βήμα ενίσχυσης της άμυνας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και της εσωτερικής ασφάλειας, πρέπει να συνοδεύεται από μια ουσιαστική αναβάθμιση της εξωτερικής πολιτικής και του διεθνούς ρόλου της ΕΕ. Δηλαδή, να λειτουργήσει η ΕΕ ως παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή και ειδικά στην περιοχή της Μεσογείου και να συμβάλλει θετικά στην διευθέτηση των περιφερειακών κρίσεων.

Επισημαίνεται ότι άλλωστε αυτό το θέμα συζητήθηκε εκτενώς στην Αθήνα, με πιο χαρακτηριστική την επισήμανση του Γάλλου Προέδρου Φρανσουά Ολαντ, ότι σε μια περίοδο διεθνών ανακατατάξεων, η αναβάθμιση της Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία και -το πιο σημαντικό- αφορά ιδιαίτερα τον χώρο της Μεσογείου.

   Προσφυγικό-Μεταναστευτικό

Επιδίωξη της ελληνικής κυβέρνησης είναι να ενισχυθεί η άποψη που υποστηρίζει την επίλυση του προσφυγικού στην βάση της αλληλεγγύης ανάμεσα στα κράτη-μέλη και της δίκαιη κατανομή των βαρών της προσφυγικής κρίσης.

Την ίδια ώρα βέβαια οι χώρες της κεντρικής Ευρώπης υψώνουν τείχη, κλείνουν διαδρόμους και αρνούνται τις αποφάσεις της ΕΕ για αναλογική μετεγκατάσταση προσφύγων από την Ελλάδα. Μάλιστα η Ουγγαρία διενεργεί ειδικό δημοψήφισμα για αυτό, απειλώντας να βάλει βόμβα στα θεμέλια της ευρωπαικής συνεργασίας. Εάν με το δημοψήφισμα καταργούνται ευρωπαικές υποχρεώσεις σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα, τότε δεν υπάρχει πλέον κανένα κοινό ευρωπαίκό οικοδόμημα. Θα έχει πανηγυρικά καταργηθεί.

Την Τετάρτη και ο Ζ.Κ. Γιούνκερ μίλησε για αλληλεγγύη και δίκαιη κατανομή των βαρών της προσφυγικής κρίσης ανάμεσα στα κράτη-μέλη, προώθηση της μετεγκατάστασης και επανεγκατάστασης προσφύγων, καθώς και τη σύσταση ευρωπαϊκής ακτοφυλακής και συνοριοφυλακής για τον έλεγχο των συνόρων της ΕΕ, συνεργασία με τρίτες χώρες προέλευσης ή διέλευσης μεταναστών για την αντιμετώπιση των αιτιών της μετανάστευσης.

Επίσης, η Γερμανίδα καγκελάριος παραμένει σταθερή προς αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, στην 45λεπτη επικοινωνία που είχε ο πρωθυπουργός με την κ. Μέρκελ, και η οποία έγινε σε πολύ καλό κλίμα, υπήρξε εκτενής συζήτηση και για το προσφυγικό, για το οποίο, επίσης, υπήρξε σύγκλιση απόψεων και εκτιμήσεων. Υπήρξε, ειδικότερα, σύγκλιση απόψεων για την ανάγκη ενίσχυσης της παρουσίας της ΕΑSΟ (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης Ασύλου) με επιπλέον προσωπικό και στην ανάγκη επιτάχυνσης της διαδικασίας μετεγκατάστασης.

  Οικονομία

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι τι είναι διατεθειμένη να δώσει η Γερμανία, στην διαπιστωμένη ανάγκη για τερματισμό των πολιτικών αυστηρής λιτότητας στην Ευρώπη. Εάν παραμείνει δογματικά κολλημένη στη λογική Σόιμπλε, τότε πολύ λίγα πράγματα θα αλλάξουν και η ΕΕ θα συνεχίσει την πορεία της προς την καταστροφή.

Ο Ζ.Κ. Γιούνκερ πάντως, σε κοινή γραμμή με την διακήρυξη της Αθήνας, ζήτησε  διπλασιασμό επενδύσεων και χαλάρωση στα ελλείμματα. Ο πιστός όμως υπηρέτης των Γερμανών, Γερούν Ντάισελμπλουμ,  σοσιαλδημοκράτης κατά τα άλλα, έσπευσε να διαφωνήσει μαζί του.

Ο κ. Γιούνκερ ζήτησε κι άλλα μέτρα, όπως η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού ανάμεσα στα κράτη-μέλη, η σύνδεση της ανάπτυξης με την κοινωνική συνοχή, η διέξοδος προς μια πιο κοινωνική Ευρώπη, με μέτρα για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων.

Η σύγχυση που επικρατεί σε πολιτικό επίπεδο, έχει θολώσει πλήρως τις ιδεολογικές διαφορές, δείχνοντας και το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει το project Ευρώπη. Ο Γιούνκερ τουλάχιστον απέδειξε ότι μπορεί να ξεπεράσει τις παλιές διαχωριστικές γραμμές, να διαβάσει τις πραγματικές αιτίες των προβλημάτων και αναζητήσει τρόπους πρακτικής επίλυσης τους, αποδεικνύοντας πως πρέπει να είναι και να συμπεριφέρεται ένα ευρωπαίος πολιτικός που αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα των στιγμών. Οι άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες, αντιλαμβάνονται άραγε, ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με την ιστορία και είναι έτοιμοι να χάσουν οριστικά το στοίχημα;

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here