Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΔΟΥΚΑ              

Ξαναγυρίζουμε στη φθινοπωρινή περίσκεψη μετά τις θερινές περιπλανήσεις. Επισκεφτήκαμε σημαίνον στέλεχος του Υπουργείου Παιδείας για το επίμαχο θέμα της αξιολόγησης-κοινωνικής λογοδοσίας, δηλωμένη προτεραιότητα της νέας διακυβέρνησης. Μας είπε: «Πρώτα θα γίνει αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μονάδων από τους φορείς της εκπαιδευτικής κοινότητας και θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Η αξιολόγηση είναι βασικό μέσο για τη βελτίωση, την αριστεία και την αξιοκρατία απέναντι στην ισοπέδωση, τη στασιμότητα και το λαικισμό…».

Φύγαμε από το Υπουργείο περισσότερο ανήσυχοι από πριν. Αποκομίσαμε  την εντύπωση μιας επιχείρησης για εδραίωση ενός δικτύου αξιολόγησης που θα καλύπτει τα πάντα. Όλοι θα αξιολογούν όλους σε όλα, με κίνδυνο στο τέλος να ξεχάσουμε τί αξιολογούμε, τι μαθαίνουμε, τί είναι μάθηση τελικά. Διασφάλιση άραγε της  εκπαιδευτικής-κοινωνικής ιεραρχίας, ώστε να ξεχωρίζουν οι λίγοι που θα οδηγήσουν; Αντί να αναπτύσσονται τα ταλέντα του συνόλου του πληθυσμού με πολλαπλούς τρόπους; Τονίσαμε στο Στέλεχος του Υπουργείου ότι η Αξιολόγηση ως αποκλειστικό εργαλείο άσκησης πολιτικής, δεν είναι μια σώφρων επιλογή, όπως έδειξε η εμμονή της προηγούμενης διακυβέρνησης στις εξετάσεις, με τα γνωστά αποτελέσματα. Του είπαμε ακόμα αν θα παρουσιασθεί ένα σχέδιο για την αλληλοσύνδεση  αξιολόγησης-προγράμματος σπουδών-παιδαγωγικής, όπως σκέφτηκε ο Bernstein, σε συνθήκες τεχνολογικής παγκόσμιας δικτύωσης, διαφορετικά θα πρόκειται για την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος όπως και πριν.

Συζητήσαμε τα θέματα αυτά με εκπρόσωπο της  αναθεωρητικής σχολής της Αξιολόγησης, έναν γκουρού του «Νέου Κύματος» σχετικά με την προώθηση των λεγόμενων «εναλλακτικών» μορφών αξιολόγησης (αξιολόγηση μέσω projects, portfolio, περιγραφικές αξιολογήσεις, διαμορφωτικές, διαγνωστικές,  αυτοαξιολόγηση κ.α.).  Μας παρουσίασε ένα πλαίσιο εξελίξεων από τις θεωρίες της  μάθησης, τις εξελίξεις στις γνωστικές επιστήμες-νευροεπιστήμες μέχρι τη ρομποτική και την 4η βιομηχανική επανάσταση για να καταλήξει στην αδήριτη ανάγκη αξιολόγησης «ανώτερης τάξης ικανοτήτων»,  κατανόησης-κριτικής-δημιουργικής εκμάθησης των περιεχομένων. «Το σημείο καμπής», επισήμανε, «είναι ότι οι μαθητές/τριες οικοδομούν  οι ίδιοι τη γνώση, σημασία έχει να   παράγουν αντί να επιλέγουν προκαθορισμένες απαντήσεις..».  «Ο μπιχεβιορισμός (συμπεριφορισμός)», κατέληξε, «είναι ολοφάνερα εσφαλμένος». Προς επίρρωση των απόψεών του, μας παρέδωσε μια μακρά λίστα σχετικών κειμένων.    Ευχαριστώντας, υποσχεθήκαμε να τα μελετήσουμε επισταμένως, προσδοκώντας ενδόμυχα, μήπως λάβουμε μια απάντησή στο ερώτημα που εγείρεται: Αφού  η εναλλακτική αξιολόγηση κυριαρχεί στην κειμενογραφία, θριαμβεύει σε όλα τα συνέδρια και τις ημερίδες, γιατί δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να καθιερωθεί  σε ένα θεσμό γενικευμένης εφαρμογής; Η αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου μορφοποιήθηκε ως εκπαιδευτική πρόταση από τα μέσα της δεκαετίας του 80, οι εναλλακτικές αξιολογήσεις των μαθητών θεσμοθετήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του 90, όλα ως απόηχος αντίστοιχων ευρωπαικών τάσεων. Έκτοτε παραμένουν περιορισμένης κλίμακας αλλαγές, άλλοτε υποβαθμίζονται, άλλοτε αναδεικνύονται, αλλά δεν εδραιώνονται.

Θέσαμε το ίδιο ερώτημα σε εκπαιδευτικούς-ακτιβιστές εκείνης της «ηρωικής» προσπάθειας να εφαρμοσθούν στην πράξη νέες μορφές  μάθησης. «Σε χώρες όπως η Ελλάδα», μας είπαν, «το κράτος υπο την πίεση αναγκών που δεν εκπληρώνει, νομοθετεί προχωρημένες καινοτομίες χωρίς να διαθέτει τους απαραίτητους πόρους-δομές και τις αναγκαίες πολιτικο-τεχνοκρατικές δυνατότητες. Οι καινοτομίες μένουν στην περιφέρεια του συστήματος, οι παραδοσιακές απομνημονευτικές μέθοδοι ελέγχων-βαθμολόγησης  κυριαρχούν».

Κάποιος εκπαιδευτικός της «Κριτικής Πραγματιστικής» προσέγγισης όπως συστήθηκε, προχώρησε περισσότερο.  Υποστήριξε ότι «δεν υπάρχει μια  μονοδιάστατη άποψη για την αξιολόγηση, αλλά μάλλον ένα Συνεχές Σύστημα Αξιολόγησης με πολλαπλές αξιολογήσεις σε πολλαπλά επίπεδα, σχεδιασμένα για διαφορετικές χρήσεις και διαφορετικούς σκοπούς, από την  ανάκληση σε πιο σύνθετα καθήκοντα  σχεδιασμού-εφαρμογής ιδεών σε διαφορετικά περιβάλλοντα… Αξιολόγηση όχι μόνο για τεκμηρίωση-βαθμολόγηση για το τί ξέρουν και τί μπορούν να κάνουν, αλλά και για το πώς σκέπτονται, πώς  ή γιατί έχει συντελεστεί η μάθηση, το βαθμό στον οποίο το κοινωνικό-οικονομικό περιβάλλον έχει επηρεάσει τη μάθηση κ.α.».

Η τοποθέτηση αυτή άνοιξε καινούργιο κύκλο ερωτημάτων: Πώς θα συγκερασθούν στο ίδιο σύστημα αξιολόγησης διαφορετικές στοχεύσεις; Η αξιοπιστία με την εγκυρότητα, η ταξινόμηση με τη βελτίωση, η διαμορφωτική με την τελική (διαπιστωτική), η επικεντρωμένη στο μικρόκοσμο των τάξεων αξιολόγηση με εκείνη σε εθνικό επίπεδο.   Εγχείρημα τόσο πολύπλοκο όσο μια μεγάλη ενοποίηση των θεωριών του μικροκόσμου με τον μακρόκοσμο στο φυσικό κόσμο που αναλύεται θεωρητικά σε πολλές μη ορατές-«συμπιεσμένες» διαστάσεις, αλλά δεν επιβεβαιώνεται πειραματικά στην πράξη.

Σκεφτήκαμε μήπως χρειάζεται μια διαφορετική αντίληψη, κουλτούρα, διαφορετική φιλοσοφία για την εκπαίδευση. Φιλοσοφία; Ζητήσαμε τη γνώμη  γνωστού φιλοσόφου της εκπαίδευσης, της λεγόμενης μετα-νεωτερικής σχολής:  «Η αξιολόγηση  είναι τεχνολογία-ρύθμιση των σχέσεων  εξουσίας στην εκπαίδευση και τη ζωή»,  υποστήριξε. « Όσο πιο   εξελιγμένες  οι μορφές αξιολόγησης-επιτήρησης-πειθάρχησης, τόσο πιο  άπλετο  το φως, στο οποίο ο επιτηρητής συλλαμβάνει περισσότερα από ό,τι στο σκοτάδι. Ο Φουκώ είχε δίκιο: Η ορατότητα είναι παγίδα»

Είμασταν έτοιμοι να εκφράσουμε τις αντιρρήσεις μας σε αυτά τα  μοντέλα πανοπτικής- εξουσίας  χωρίς υποκείμενα δράσης-αλλαγής, χωρίς στρατηγική ανατροπής. Αντιλήφθηκε τις αντιρρήσεις,   γιατί αντέδρασε αμέσως: «Ξέρω, ξέρω τις ενστάσεις. Αλλά η εξουσία δεν είναι κάτι οπωσδήποτε αρνητικό, είναι παραγωγική, γνώση-εξουσία. Παράγει πειθαρχίες-κανόνες-ρυθμίσεις-τρόπους ζωής…»

Μας αποχαιρέτησε με μια αποφθεγματική άποψη  σαν χαριστική βολή: «Μην ξεχνάς ότι η εκπαιδευτική πολιτική είναι μια-αναγκαία-προσπάθεια επίλυσης αναπαραγόμενων (ανεπίλυτων) προβλημάτων. Κάθε βήμα προόδου φέρνει άλλα προβλήματα στην επιφάνεια, έτσι προχωρά το σύστημα. Ο Σίσυφος θα συνεχίσει την ελπιδοφόρα, απελπισμένη αναζήτηση».

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here