Αυγουστιάτικο Φεγγάρι

του ΔΙΟΝΥΣΗ Π. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΥ 

Διευθυντή Ευγενιδείου Πλανηταρίου

Αιώνες τώρα επικρατεί η λανθασμένη εντύπωση ότι το Αυγουστιάτικο Φεγγάρι είναι λαμπρότερο και μεγαλύτερο απ’ οποιαδήποτε άλλη Πανσέληνο του χρόνου, κάτι που φυσικά δεν είναι σωστό αφού πρόκειται απλά για μια οπτική απάτη. Αυτό που συμβαίνει δηλαδή είναι ότι στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών ο Ήλιος βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της ετήσιας φαινόμενης τροχιάς του στον ουρανό ενώ αντίθετα η Σελήνη βρίσκεται σχετικά πιο κοντά στον ορίζοντα. Σ’ αυτή τη θέση η Πανσέληνος μπορεί να συγκριθεί με διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που βρίσκονται εκεί, όπως δέντρα, κεραίες και διάφορα κτίσματα. Μ’ αυτόν τον τρόπο ο εγκέφαλος του παρατηρητή παρασύρεται να πιστέψει ότι η Πανσέληνος είναι μεγαλύτερη ενώ επανειλημμένες μετρήσεις έχουν αποδείξει ότι το μέγεθος της Πανσελήνου δεν διαφέρει καθόλου από ώρα σε ώρα. Υπάρχει φυσικά μετρήσιμη διαφορά του μεγέθους της Σελήνης ανάλογα με το αν βρίσκεται στο περίγειό της ή στο απόγειό της, κάτι που συμβαίνει μια φορά κάθε μήνα. Αυτό όμως δεν έχει σχέση με το πόσο μεγάλη φαίνεται όταν βρίσκεται κοντά στον ορίζοντα, που οφείλεται όπως είπαμε αποκλειστικά και μόνο σε οπτική απάτη.

rsz_full-moon-over-sounio-1593x877

Υπάρχουν όμως κι άλλοι παρόμοιοι μύθοι που έχουν καλλιεργηθεί στους διάφορους λαούς μεταξύ των οποίων και η σύνδεση της έξαρσης της «τρέλας» την ημέρα της Πανσελήνου. Απ’ αυτόν τον μύθο άλλωστε προέρχεται και η λέξη «σεληνιασμός» και η σύνδεσή της με την επιληψία. Στατιστικές μελέτες που έγιναν επανειλημμένα και έχουν δημοσιευθεί σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά (όπως το Annals of Emergency Medicine, το Journal of Emergency Nursing, και το Journal of Toxicology and Psychological Report) αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει καμιά απολύτως σχέση με την συμπεριφορά του ανθρώπου και την Πανσέληνο. Μύθος είναι επίσης και αυτό που ακούγεται ότι την ημέρα της Πανσελήνου γεννιόνται περισσότερα παιδιά ή ότι υπάρχουν περισσότερα ατυχήματα και άλλα παρόμοια. Παρ’ όλα αυτά οι μύθοι αυτοί συνεχίζουν να υπάρχουν και να μπερδεύουν τον κάθε πολίτη χωρίς καμιά απολύτως απόδειξη.

Παρ’ όλους όμως τους διάφορους μύθους η Σελήνη, όπως φαίνεται από τη Γη, είναι ένας αρκετά αξιόπιστος προάγγελος του καιρού. Πολλές παροιμίες και ρητά αποδείχθηκε ότι είναι περισσότερο γεγονότα παρά φαντασία. Το φθινοπωρινό καθάριο φεγγάρι είναι συχνά προάγγελος κρύου: «Καθαρό φεγγάρι γρήγορα κρύο» μας λέει μια παροιμία. Άλλες προβλέψεις βασίζονται στον τονισμό των χρωμάτων της Σελήνης: «Χλομό φεγγάρι φέρνει βροχή». «Κόκκινο φεγγάρι φέρνει μπόρα». Και πραγματικά η Σελήνη αλλάζει το φαινόμενο χρώμα της ανάλογα με τον τύπο των νεφών που βρίσκονται στα ψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Ο φωτοστέφανος γύρω από τη Σελήνη είναι ένας ακόμη μετεωρολογικός δείκτης και εμφανίζεται όταν το σεληνόφως περνά μέσα από στρώματα νεφών που βρίσκονται σε ύψος 6 έως 10 χιλιομέτρων. Στο ύψος αυτό τα σύννεφα αποτελούνται από κρυστάλλους πάγου. Οι κρύσταλλοι ενεργούν σαν πρίσματα που παραμορφώνουν το φως και το κάνουν να φαίνεται σαν στεφάνι γύρω από τη Σελήνη. Επειδή τα σύννεφα αυτά προηγούνται κατά 24-48 ώρες από κάποια καταιγίδα, το φωτοστέφανο της Σελήνης είναι ένας πολύ καλός προάγγελος κακοκαιρίας.

Η Σελήνη στη μυθολογία

Είναι πάντως γεγονός ότι η παρουσία της Σελήνης στον νυχτερινό ουρανό πραγματικά δεν έχει αντίζηλο, γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο που η μυθολογία είναι γεμάτη με τις ιστορίες της που πολλές την ταύτιζαν με την θεά Άρτεμη. Όταν πρόβαλλε στον ουρανό το χαριτωμένο της πρόσωπο με την ασημένια ανταύγεια, η ομορφιά της έκανε τα άστρα να ωχριούν, ενώ η φαντασία των αρχαίων παρομοίαζε τις ακτίνες της Σελήνης με τα γρήγορα και μυτερά βέλη της Αρτέμιδος. Η αγνή πανέμορφη παρθένα, η κυνηγός θεά, ήταν για τον Όμηρο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Στη Σελήνη απέδιδαν επίσης τη νυχτερινή δροσιά και τις βροχές, γι’ αυτό ονόμαζαν την Άρτεμη «Ποτάμια» και την λάτρευαν κοντά σε πηγές και λίμνες όπου πίστευαν ότι λούζονταν μαζί με τις Νύμφες μακριά από τα βέβηλα βλέμματα των ανδρών.

Σύμφωνα επίσης με την ελληνική μυθολογία η Σελήνη ήταν κόρη των Τιτάνων Υπερίωνα και Θείας, αδελφή του Ήλιου και της Ιούς, και μητέρα του Ωρίωνα με πατέρα τον Ήλιο. Όπως ο Ήλιος έτσι και η Σελήνη είχε το δικό της άρμα που το έσερναν βόδια ή άλογα ή και ελάφια, ενώ αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στην Κλασική κυρίως εποχή η λατρεία της Σελήνης είχε ατονήσει γιατί πίστευαν ότι η λατρεία των ουράνιων σωμάτων ήταν γνώρισμα των βαρβάρων.

αυγουστιατικο φεγγαρι2

Από την αρχαιότητα ακόμη στο ορατό αυτό πρόσωπο της Σελήνης διακρίνονταν διάφορες μορφές και σχήματα που κυριολεκτικά γοήτευαν τους ανθρώπους της Γης επί χιλιάδες χρόνια. Μερικοί πίστευαν ότι ήταν ένα κουνέλι. Άλλοι πάλι ότι ήταν βάτραχος. Ενώ οι περισσότεροι έλεγαν ότι μπορούσαν να διακρίνουν ένα ανθρώπινο πρόσωπο: έναν άνθρωπο στη Σελήνη. Στις σκανδιναβικές χώρες έβλεπαν δύο παιδιά να μεταφέρουν ανάμεσά τους έναν κουβά νερό, ενώ στη Γροιλανδία απαγόρευαν στις νέες κοπέλες να κοιτάζουν την Πανσέληνο γιατί πίστευαν ότι θα έμεναν έγκυοι.

Το φεγγάρι στην κλασσική αρχαιότητα

Φυσικά πολλοί από τους κλασικούς Έλληνες φιλοσόφους είχαν αντιληφθεί από νωρίς ότι ο διαφορετικός φωτισμός των περιοχών της Σελήνης οφειλόταν στις ανωμαλίες του εδάφους της. Ο Θαλής ο Μιλήσιος, για παράδειγμα, πίστευε ότι ο δορυφόρος μας ήταν φτιαγμένος από τα ίδια υλικά που είναι φτιαγμένη και η Γη, ενώ ο Δημόκριτος υποστήριζε ότι οι διαφορές του φωτισμού της οφείλονταν στην ύπαρξη βουνών και κοιλάδων. Κι έτσι από την κλασική ακόμη εποχή, οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι μπόρεσαν να διαλευκάνουν αρκετά από τα μυστήρια της Σελήνης, ανάμεσα στα οποία ήταν και ο μηχανισμός των φάσεών της.

Οι αρχαίοι φιλόσοφοι είχαν κατανοήσει δηλαδή ότι το φως της Σελήνης δεν ήταν παρά η αντανάκλαση των ακτίνων του Ήλιου στην επιφάνειά της. Επειδή όμως το φως του Ήλιου φωτίζει καθημερινά διαφορετικές περιοχές της πλευράς της που είναι στραμμένη προς τη Γη, βλέπουμε τη Σελήνη να αλλάζει μορφή συνεχώς ανάλογα με το πώς φαίνεται από τη Γη. Έτσι όταν η Σελήνη βρίσκεται στην ίδια κατεύθυνση με τον Ήλιο στρέφει προς εμάς το μη φωτιζόμενο ημισφαίριό της, οπότε λέμε ότι έχουμε Νέα Σελήνη ή Νουμηνία. Με την πάροδο των ημερών η Σελήνη μετατοπίζεται στην τροχιά της και έτσι από τη Γη αρχίζουμε να βλέπουμε όλο και μεγαλύτερο μέρος του φωτιζόμενου ημισφαιρίου της.

Όταν η αποχή της από τον Ήλιο είναι 90 μοίρες, φαίνεται να είναι φωτισμένη κατά το 1/2, και η φάση αυτή ονομάζεται πρώτο τέταρτο. Η κίνηση της Σελήνης γύρω από τη Γη συνεχίζεται μέχρις ότου βρίσκεται σε αντίθεση προς τη θέση του Ήλιου, βρίσκεται δηλαδή απέναντι από τον Ήλιο με την Γη στη μέση, οπότε εμείς βλέπουμε από τη Γη ολόκληρο το φωτιζόμενο ημισφαίριό της και λέμε ότι έχουμε Πανσέληνο. Τότε η Σελήνη ανατέλλει όταν ο Ήλιος δύει. Ο χρόνος όμως κυλάει και η Σελήνη συνεχίζει την κίνησή της μέχρις ότου βρεθεί στη φάση του τελευταίου τέταρτου. Τέλος, η Σελήνη ξανάρχεται σε σύνοδο με τον Ήλιο, οπότε έχουμε και πάλι Νουμηνία ή Νέα Σελήνη.

αυγουστιατικο φεγγαρι

Από τη μια σύνοδο ως την επομένη, για τη συμπλήρωση δηλαδή όλων των φάσεων της Σελήνης, χρειάζονται περίπου 29,5 ημέρες, και για την ακρίβεια 29 ημέρες 12 ώρες, 44 λεπτά και 2,86 δευτερόλεπτα. Ο χρόνος αυτός ονομάζεται συνοδικός μήνας και είναι η χρονική περίοδος μεταξύ δύο διαδοχικών πανσελήνων ή δύο διαδοχικών φάσεων Νέας Σελήνης, από την οποία γεννήθηκε ο ημερολογιακός μας μήνας. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που τα πρώτα ημερολόγια βασίζονταν σε έναν κύκλο σεληνιακών μηνών.

Η Σελήνη της επιστήμης

Υπάρχει όμως και ένας άλλος «μήνας» που ονομάζεται «αστρικός μήνας», και είναι ο πραγματικός χρόνος μιας πλήρους περιφοράς της Σελήνης γύρω από τη Γη αφού μετράει την χρονική περίοδο μεταξύ δύο διαδοχικών περασμάτων της Σελήνης μπροστά από ένα δεδομένο άστρο. Η κίνηση αυτή γίνεται εμφανής καθώς η θέση της Σελήνης ανάμεσα στα άστρα αλλάζει από νύχτα σε νύχτα. Ο χρόνος αυτός είναι περίπου 27 ημέρες, και για την ακρίβεια 27 ημέρες 7 ώρες, 43 λεπτά και 11,5 δευτερόλεπτα.

Η αιτία της μεγαλύτερης διάρκειας του συνοδικού μήνα σε σχέση με τον αστρικό μήνα είναι αρκετά απλή: Κατά τη διάρκεια ενός μήνα, το ντουέτο Γη και Σελήνη έχει διασχίσει μια αρκετά μεγάλη απόσταση γύρω από τον Ήλιο. Έτσι όταν η Σελήνη έχει ολοκληρώσει μία πλήρη περιφορά της γύρω από τη Γη, πρέπει να ταξιδέψει επιπλέον πάνω από δύο ακόμη ημέρες για να ξαναγυρίσει στην ίδια γραμμική σχέση που είχε με την Γη και τον Ήλιο ώστε να δημιουργηθούν οι ίδιες πάλι προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για να έχει την ίδια φάση με αυτή με την οποία άρχισε την τροχιά της γύρω από τη Γη.

Με βάση το συγκριτικό μέγεθος της Γης και της Σελήνης, πολλοί ερευνητές σήμερα αντιμετωπίζουν το διαστημικό αυτό ζευγάρι ως έναν διπλό πλανήτη. Και πράγματι ένας οποιοσδήποτε εξωγήινος επισκέπτης του Ηλιακού μας Συστήματος θα έβλεπε το σύμπλεγμα αυτό σαν ένα «διαστημικό ντουέτο». Ένα ντουέτο που δισεκατομμύρια χρόνια τώρα στροβιλίζεται ενωμένο από τις βαρυτικές και παλιρροιακές δυνάμεις που επιδρούν πάνω του. Ένα ντουέτο αγκιστρωμένο με τέτοιον τρόπο ώστε η Σελήνη να δείχνει πάντοτε το ίδιο σχεδόν πρόσωπο προς τη Γη.

Σε μέση απόσταση 385.000 χιλιομέτρων περίπου, ο στείρος και άγονος κόσμος της Σελήνης είναι τελείως διαφορετικός από την Γη μας. Την ημέρα η θερμοκρασία στην επιφάνειά της ξεπερνάει τους 100 βαθμούς Κελσίου ενώ τη νύχτα πέφτει στους 150 βαθμούς κάτω από το μηδέν. Με διάμετρο το 1/4 της διαμέτρου της Γης, η Σελήνη είναι πραγματικά ένας πολύ διαφορετικός κόσμος. Δεν υπάρχει ατμόσφαιρα στη Σελήνη, και επομένως ούτε άνεμοι, ούτε σύννεφα, ούτε βροχή, ούτε γραφικά ηλιοβασιλέματα, ούτε οποιοδήποτε άλλο καιρικό φαινόμενο.

Οι «θάλασσες» δηλαδή της Σελήνης δεν περιλαμβάνουν νερό αλλά σχηματίστηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια από μεγάλες ποσότητες λάβας που κάλυψαν το 16% της σεληνιακής επιφάνειας. Το πάχος τους είναι μερικές δεκάδες μέτρα αλλά είναι τόσο ογκώδεις που συχνά διαστρεβλώνουν τον φλοιό από κάτω δημιουργώντας ρήγματα. Τα πετρώματα στις περιοχές αυτές είναι βασαλτικής προέλευσης και ηλικίας 3,8 έως 3,1 δισεκατομμυρίων ετών.

Στις περιοχές γύρω από τις θάλασσες της Σελήνης υπάρχουν κρατήρες οι οποίοι είναι πλημμυρισμένοι από υλικά που προέρχονται από την ρέουσα λάβα που σχημάτισε τις θάλασσες και ξαπλώθηκε πάνω τους πριν από τον σχηματισμό του σεληνιακού φλοιού και ορισμένων κρατήρων. Τα πετρώματα της περιοχής αυτής αποτελούνται από ορυκτά πλούσια σε ασβέστιο και αλουμίνιο και η ηλικία τους υπολογίζεται από 3,8 έως 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ πρόσφατες μελέτες μας απεκάλυψαν και την πιθανή ύπαρξη παγωμένου νερού σε κάποιους κρατήρες των πόλων.

Η πτώση των μετεωριτών στην επιφάνεια της Σελήνης είναι τόσο βίαιη ώστε να σχηματίζονται χιλιάδες κρατήρες. Καθώς οι μετεωρίτες συγκρούονται με την επιφάνεια, τεράστια κομμάτια από το εσωτερικό της Σελήνης εκσφενδονίζονται προς όλες τις κατευθύνσεις και τα εκσφενδονιζόμενα υλικά ταξιδεύουν σε αποστάσεις δεκάδων χιλιομέτρων επειδή η βαρύτητα της Σελήνης είναι μόνο το ένα έκτο της γήινης. Με αυτό το τρόπο σχηματίζονται οι χαρακτηριστικές ακτινωτές μορφές μερικών κρατήρων, καθώς και πολυάριθμοι δευτερεύοντες κρατήρες.

Με κιάλια ή με κάποιο μικρό τηλεσκόπιο μπορούμε άνετα να θαυμάσουμε μερικά από τα πιο όμορφα χαρακτηριστικά της σεληνιακής επιφάνειας. Οι τηλεσκοπικές αυτές παρατηρήσεις και η φωτογράφηση της Σελήνης από τη Γη έγιναν ένα μεγάλης σημασίας βασικό σκαλοπάτι στην προσπάθειά του ανθρώπου να κατανοήσει καλύτερα το φυσικό μας δορυφόρο πολύ πριν τον επισκεφτεί αυτοπροσώπως το 1969.

Η Σελήνη της τέχνης

Εκτός, όμως, από τις μυθολογικές ιστορίες της αρχαίας Ελλάδας και τις ανακαλύψεις των σύγχρονων επιστημόνων και αστροναυτών, το Φεγγάρι έχει και μιαν άλλη διάσταση, εκείνη της τέχνης. Πάρτε για παράδειγμα ένα μικρό κείμενο που διάβασα προ ημερών στο Διαδίκτυο για την «μαγεία» του Φεγγαριού όπου ο ανώνυμος συγγραφέας έγραφε: «Εκτός από το Φεγγάρι των επιστημόνων, υπάρχει κι ένα άλλο Φεγγάρι που σε πείσμα των επιστημονικών αποκαλύψεων εμπνέει ακόμα τους ποιητές, προκαλεί για βόλτα στη φεγγαράδα και διατηρεί στη συνείδηση των ανθρώπων απόκρυφα μυστικά… Η  φημισμένη μάλιστα πανσέληνος του Αυγούστου έχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό, που την κάνει να ξεχωρίζει. Είναι, συνήθως, λίγο «έγχρωμη». Ειδικά λίγο μετά την ανατολή της, αλλά και προς τη δύση της, όταν αρχίζει να παίρνει κάτι από το χρώμα της πορφύρας. Απομυθοποιημένη ή όχι, η Σελήνη εξακολουθεί να κρατά τον άνθρωπο αιχμάλωτο της σαγήνης της. Όταν ο φωτεινός δίσκος της στολίζει το στερέωμα, η ομορφιά ανταμώνει με την τέχνη, τον μύθο, τις παραδόσεις και την πραγματικότητα και γίνονται λογοτεχνία, ποίηση, μουσική, ταινίες, πεποιθήσεις».

αυγουστιτικο φεγγαρι4

Είναι αδιαφιλονίκητο επίσης ότι το Φεγγάρι έχει μιαν ιδιαίτερη θέση και στη σύγχρονη ποίηση, όπως και στους ποιητικούς στίχους πολλών σύγχρονων τραγουδιών. Η ελληνική δισκογραφία είναι, άλλωστε, γεμάτη με αναφορές στον γειτονικό μας δορυφόρο. Όπως γράφει χαρακτηριστικά η Γιώτα Συκκά: «Από το ‘Φεγγαράκι μου λαμπρό’, το τραγουδάκι που λέγαμε παιδιά, μέχρι το δημώδες ‘Το φεγγάρι κάνει βόλτα στης αγάπης μου την πόρτα’ και τις σημερινές αναφορές στο ίδιο θέμα, το ελληνικό τραγούδι έχει αποδείξει πολλές φορές ότι ξέρει να… σεληνιάζεται πολύ μελωδικά, άλλοτε γιατί ταίριαζε και αποτελούσε τη λέξη-κλειδί που έλειπε από το στίχο, κι άλλοτε καταγράφοντας τη διάθεση της στιγμής του δημιουργού που το έγραψε». Κάνοντας μνεία ορισμένων μόνο τραγουδιών για το Φεγγάρι αναφέρεται επίσης και στις πιο γνωστές μελωδίες στις οποίες περιλαμβάνονται το «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι» του Μάνου Χατζιδάκι και το «Χάρτινο το φεγγαράκι» του Νίκου Γκάτσου.

Στη «Μικρή Ραλλού», ο Μάνος Χατζιδάκις μας τραγουδάει προειδοποιώντας μας ότι:

«Ζηλεύει το φεγγάρι και στέλνει απ’ τα βουνά

το μαύρο καβαλάρη που μας κυβερνά»,

ενώ στα «Παιδιά κάτω στον κάμπο» απευθύνεται στο Φεγγάρι καλώντας το:

«Έλα κόρη της Σελήνης

κόρη του Αυγερινού

να χαρίσεις στα παιδιά μας

λίγα χάδια του ουρανού».

Ακόμη και οι Κατσιμιχαίοι στο «Νύχτωσε νύχτα νύχτωσε», που με τόσο λυρικό τρόπο τραγουδούν, αναφέρονται στην «μαργαριταρένια μου φεγγαρολουσμένη», προσωποποίηση βγαλμένη λες από ποίημα του Ουράνη.

Άλλες πάλι φορές η Σελήνη αναφέρεται παρεμπιπτόντως στους στίχους του τραγουδιού, όπως σ’ εκείνο του Γιάννη Θεοδωράκη, που μελοποίησε ο αδελφός του Μίκης Θεοδωράκης:

«το φεγγάρι αρμενίζει

στων ματιών σου την πηγή».

Ενώ με τον ίδιο τρόπο αναφέρεται και ο Νίκος Γκάτσος στο:

«Φύτεψα στην πόρτα σου χορτάρι

να χεις ίσκιο και δροσιά

κι ήρθα πριν αλλάξει το φεγγάρι

να σου φέρω ζεστασιά».

Μια άλλη συλλογή τραγουδιών του Νίκου Γκάτσου που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης έχει τίτλο «Θαλασσινά Φεγγάρια» και κυκλοφόρησε με ερμηνευτές την Βίκυ Μοσχολιού και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση για πρώτη φορά την ίδια ημέρα που επιβλήθηκε η δικτατορία των συνταγματαρχών στις 21 Απριλίου 1967. Φυσικά, ένα μήνα αργότερα απαγορεύτηκε κι αυτό μαζί με όλο το άλλο έργο του δημοφιλούς συνθέτη. Μελοποιημένο, επίσης, από τον Θεοδωράκη είναι και το ποίημα του Μάνου Ελευθερίου «Έχεις μάτια το φεγγάρι» ερμηνευμένο από τον αξέχαστο Μπιθικώτση:

«Έχεις μάτια το φεγγάρι
κι είναι η νύχτα σπιτικό σου
απ’ αυτά που μου ‘χεις πάρει
τίποτα δεν είν’ δικό σου»

Πολλές είναι επίσης και οι πανέμορφες Κρητικές μαντινάδες που αναφέρονται, με τον δικό τους απαράμιλλο τρόπο, στο Φεγγάρι:

Απόψε αργά φεγγάρι μου σ έχω αγγαρεμένο

φίλε πιστέ του έρωτα και κοσμογυρισμένο.

Φεγγάρι μου χαμήλωσε δε θέλω να μας δούνε

ματιά που μας ζηλεύουνε κι όλα στη φόρα βγούνε.

Με το φεγγάρι σου ‘πεψα παραγγελιά κερά μου

όσο το συντομότερο να ξαναρθείς κοντά μου.

Φεγγάρι σύρε φέρε τη την πρώτη μου αγάπη

και πέστης πως της συγχωρώ τα πρωτινά τση λάθη.

Φεγγάρι άστρα κι ουρανοί απού συχνά θωρείτε

ήντα τραβώ για πάρτη τση σύρετε να τση πείτε.

Γιάντα φεγγάρι μου αργείς να βγεις να σεργιανίσεις

μπας δεις και την αγάπη μου πίσω να τη γυρίσεις!

Στη γέμιση  του φεγγαριού θα ‘ρθώ να σ ανταμώσω

γιατί με τρώει η έγνοια σου και δεν θα ξημερώσω.

Μέσα στον κύκλο το λαμπρό του φεγγαριού το βράδυ

τη μέρα που εσμίξαμε θα γράψω για σημάδι.

Τη νύχτα έχω μάρτυρα τ’ άστρα και το φεγγάρι

που είπες απ τα χέρια μου άλλος δεν θα σε πάρει.

Θα μου επιτρέψετε, όμως, εδώ να παραθέσω επίσης και τα πρώτα «στιχάκια», όπως τα αποκαλούσε ο ίδιος, ενός χασάπικου που έγραψε ο Μάρκος Βαμβακάρης για το Φεγγάρι:

«Χιλιάδες χρόνια στα ψηλά
συντρόφους έχεις τ’ άστρα
απόφευγε τηνε τη γη γιατ’
είναι ξελογιάστρα.

Ποτέ µη θες, φεγγάρι µου,
ανθρώπους να γνωρίσεις
γιατί τα βάσανα της γης
κι εσύ θα τ’ αποχτήσεις.

Ανθρώπου µάτι µη σε δει
φεγγάρι µου να ζήσεις
γιατί αν είσαι λαµπερό
χωρίς να θες θα σβήσεις…»

Θα ‘θελα, όμως, να κλείσω αυτό το σύντομο σημείωμα με δύο αγαπημένα μου τραγούδια. Το πρώτο από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, που αν κι έχει γράψει εκατοντάδες πανέμορφα μελοποιημένα ποιήματα, για μένα τουλάχιστον ένα κρατάει γερά τα σκήπτρα της «Οδού Αριστοτέλους»:

«… βγάζανε τα δίκοχα οι παλιοί φαντάροι

γέμιζ’ η πλατεία από παιδιά

κι ήταν ένα πράσινο, πράσινο φεγγάρι

να σου μαχαιρώνει την καρδιά».

Ενώ το δεύτερο, από τον Μάνο Λοΐζο, δίνει στο Φεγγάρι έναν άλλο, πιο ρεαλιστικό, χρωματισμό:

«…και θαν’ το ωραίο πρόσωπό σου

κι απ’ το φεγγάρι πιο χλωμό».

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here