Ασκητική Προσώπου – Τριλογία Άρθρων Επανάγνωσης του Hagakure/B Μέρος

Του Νικόλαου Τουλαντά

 

Μπούσι-ντο, Ιαπωνία, Σαμουράι, Γιαμαμότο Τσουνετόμο (1659 – 1719), Βουδισμός, Χαγκάκουρε (σημ: κρυμμένο πίσω από τις φυλλωσιές)

 

 

Το κέντρο κάθε υπαρξιακής άσκησης – φιλοσοφίας ή μεταφυσικής θεωρίας (ή απλά και μόνο μίας ιατρικής θεραπείας που προσπαθεί να ακολουθήσει κάποιος σκεπτόμενος διαφορετικά) –  είναι ο νους. Αυτός «σε κουράζει και ξεκουράζει αναλόγως με το πώς εσύ βλέπεις τα πράγματα». «Κυριάρχησε στην ύλη» με τον τελευταίο.

Δέξου πόνους στη ζωή (και κατάφερνε και «κρύβε τους») γιατί «χωρίς δυσκολίες δε διαμορφώνεις αξιόπιστο και δυνατό χαρακτήρα» ενώ «αν δεν σκληραγωγηθείς νέος, αργότερα, θα βρεθείς σε μεγαλύτερο αγώνα».

Αρχικά – όχι όπως τα νήπια – ως άνθρωπος ενσυνείδητος και Σαμουράι «μη σκέφτεσαι πως είσαι καλός – δε στέκει». Απεκδύσου (αν φοράς) ή αρνήσου κάθε αυτοκαλλωπισμό κι αυτή θα είναι πράξη αληθινού αυτοσεβασμού. Κάνε υπομονή με τη δυσκολία της ζωής και την προσωπική σου αδυναμία. Πέρνα μία-μία της 5 βαθμίδες γνώσης στη ζωή και μη σταματήσεις έως την πέμπτη.

Στην πρώτη ίσως εξασκηθείς κι επειδή δε θα τα καταφέρνεις άμεσα να έχεις τον πειρασμό να υποτιμήσεις τον εαυτό σου και τους άλλους. Θυμήσου πως είναι εύκολο να είσαι υπερόπτης και συναντάται συχνά σε αυτούς που εργάζονται σκληρά (κατά το νου τους). Στη δεύτερη βαθμίδα, μη μένοντας στην ηττοπάθεια και στις δουλειές των άλλων, αποφασισμένος για αγώνα, συνεχίζεις τον τελευταίο έχοντας «επίγνωση ανεπάρκειας». Στην τρίτη, η αντίληψή σου κι ευχαρίστηση για τα προτερήματά σου – όπως και των μειονεκτημάτων σου και των άλλων – σε καθιστά πολύτιμο υπηρέτη. Πνεύματα που έφθασαν στη τέταρτη βαθμίδα γνώσης θα τα δεις να παρουσιάζονται «ως αγνοούντες» και «διακριτικοί με τις ικανότητες των άλλων». Στο τέλος – πέμπτη βαθμίδα – θα έχεις σωματοποιήσει πλέον τη «συνείδηση της ατελεύτητης προόδου» και θα έχεις πετύχει  την «παύση της αίσθησης της πληρότητας». Θα έχεις μία ακούραστη «ανικανοποίηση για τα προσωπικά σου επιτεύματα» και ταπεινότητα χωρίς να είσαι είτε «ματαιόδοξος» είτε «αυτοταπείνωτος» (το εκλαμβάνω ως αυτευνουχισμό ή μηδενισμό).

Όχι πολλά λόγια βεβαίως αλλά πρώτα «προσωπική επαφή με την αληθινή σοφία και όχι με ή μέσω γνώσεων». Αυτό θα κάνει τη μεγάλη δουλειά κι αλλοίωση στη ζωή σου. «Αξιοπρέπεια έχει η ταπεινότητα και ο αυτοέλεγχος. Η ήρεμη αυτοκυριαρχία, οι λίγες κουβέντες, η τήρηση της εθιμοτυπίας, η σοβαρή συμπεριφορά, η αποφασιστικότητα, η οξυδέρκεια. Οι αρετές αυτές στιγματίζουν την εξωτερική εμφάνιση και βασίζονται στη πνευματική εγγρήγορση και την προσήλωση στον σκοπό σου». Μη φύγεις ποτέ από τον τελευταίο, μη μετεωρίζεσαι παροντικά περισπώμενος «από το πριν και το μετά […] σφίξε δόντια και μείνε προσηλωμένος στο στόχο σου». Ο στόχος σου, που αφορά στην «κατάληξη των πραγμάτων», που είναι και «η μόνη σημαντική».

«Αποφάσισε, δεσμεύσου, μείνε ακλόνητος. Αν δεν το πιστεύεις, δεν θα το πετύχεις. Αν δουλέψεις, σίγουρα. Μην αναβάλλεις – άμεση δράση, άμεση υπέρβαση».

Θυμήσου τα «τρία δηλητήρια κατά (αυτόν – Ζεν) τον Βουδισμό: απληστία, θυμός, ανοησία».  Επί του κεντρικού: «εύκολα χαραμίζεις μία ζωή εν βρασμώ ψυχής […] πιο αξιοθαύμαστο από το να πεθάνεις έτσι είναι να λες τα σωστά λόγια τη σωστή στιγμή». Έπειτα, μόνο «όταν είσαι ήρεμος οι ικανότητες αναδεικνύονται». Στη συνέχεια «φρόντισε την εμφάνισή σου» (να σέβεται τον εαυτό σου και τους άλλους), «τον τρόπο ομιλίας σου και την καλλιγραφία σου». «Μετά μάθε ιστορία. Μετά τέχνες».

 

Καλλιγραφία του Ιαπωνικού ιδεογράμματος της «Ορθότητας» (μία από τις 7 Αρετές στο Μπούσιντο)

 

Εφόσον, με την «ανιδιοτέλεια στον λογισμό σου», έχεις φθάσει ή και απλώς είσαι στο δρόμο της σοφίας και έχεις προστατευτεί από τα να κάνεις ανεπανόρθωτα και «σοβαρά λάθη», για τα τυχόν μικρά που κάνεις να «μετανοείς αμέσως […] ώστε να εξαφανίζονται μονομιάς». Κι αυτά ακριβώς, τα μικρά της ζωής, που συνέβησαν επειδή ήταν «ανυπολόγιστα έως τώρα […]να αντιμετωπίζονται με σοβαρότητα» κι όχι όπως τα «μεγάλα γεγονότα» που «δε συμβαίνουν πάνω από 2 ή 3 φορές» και «μέσω προετοιμασίας […]αντιμετωπίζονται αβίαστα».

Είναι δώρο το μυαλό. Μπορεί να κάνει πολλά. Έχει εργαλεία, έχει φαντασία, μπορεί να σκηνοθετήσει, να προδεί, προετοιμάσει και προκαθορίσει ιστορία. Το μυαλό έχει βάθος στρατηγικής κι αυτή αναπτύσσει μία (ή διάφορες στην πραγματικότητα – με όσες προβληματικές ασχολήθηκε) «ετοιμότητα» η οποία εμπλουτίζεται και «χτίζεται» (μαζί με όλη την προσωπικότητα και τις ικανότητές της) με «την προνοητικότητα». Με τη «σχολαστική μελέτη οποιασδήποτε καταστάσεως πριν αυτή συμβεί κι όχι με την προσωπική εμπειρία» μόνο.

Όλα κάνουν καλό, ακόμα κι αν μοιάζουν να αντιφάσκουν ως δραστηριότητες. Όλα σε δοκιμάζουν κι ανακρίνουν με την ύπαρξή τους. Κι εφόσον η ζωή είναι γεμάτη από τέτοιες δοκιμασίες, να μπεις σε δρόμο – αντί αποφυγής – αγάπησης κι εκτίμησής τους. Πριν σε «ανακρίνουν» και τεσταριστεί η ορθολογικότητα και ετοιμότητά σου, πάρε πρωτοβουλία φιλοσοφική (νηπτική θα το λέγαμε στην παράδοση της ορθοδοξίας) και «γίνε ανακριτής του εαυτού σου […]βρίσκοντας την καρδιά που δε ντρέπεται για τίποτα συναντώντας τον ανακριτή της».

«Ο Σαμουράι οφείλει να έχει διαρκή εγγρήγορση». Να αποκτά και κατέχει γνώσεις όπου, ο λόγος ύπαρξής τους και η χρήση τους να ενέχουν και μαρτυρούν τις τρεις βασικές αρετές  του Βουδισμου: «σοφία, καλοσύνη, θάρρος». Η βάση είναι η λογισμική ανιδιοτέλεια (η ξενία του εξεταστή θα έλεγα) η οποία σε οδηγεί στο καλό και το κάλλος. «Εξέταζε τους διάφορους δρόμους που συναντάς και διέκρινε τον ορθό σε όλα». Η καλότητα κι ορθότητα πίσω από και μέσα στις δραστηριότητες είναι τόσο οφέλειμες ακόμα κι απομονωμένες σε πολύ λίγα ενδιαφέροντα και κλίσεις ενός ανθρώπου, ο οποίος, «μέσα απ’ την καλή γνώση ενός πράγματος μπορεί να γνωρίσει όλα τα πράγματα».

Ασχολήσου με τους άλλους αρχικά και μάθε από τα βιώματα και τα έργα τους. «Ένας τρόπος να σκέφτεσαι και να πράττεις είναι η μελέτη της σοφίας των άλλων», σίγουρα αρχικά τουλάχιστον. Εντόπισε την ειλικρίνεια και θρέψου εκ των καρπών της. Τα πρόσωπα που τη φέρουν είναι «κατασταλαγμένα, απλόχειρα, ήπια […]έχουν υψηλό φρόνημα». Ενώ «οι τιποτένιοι βρίσκονται σε σύγχυση και χωρίς εσωτερική ηρεμία».

Όλα εξαρτώνται από σένα και την αυτοδιαχείρισή σου. Μετά έρχεται το φιλικό και το εχθρικό περιβάλλον ως αναγκαίες παρατηρήσεις κι αναπόφευκτα «μέτωπα». Η στρατηγική, θα δεις, σε μικρά και μεγάλα γεγονότα της ζωής, σου επιτρέπει συχνά «πρώτα να νικάς κι έπειτα να πηγαίνεις στη μάχη». Η σειρά των νικών που έχεις να εκπληρώσεις, αρχίζοντας από την τελευταία (αν βέβαια παρουσιασθεί): «Νικάς τον εχθρό επικρατώντας επί των συμμάχων σου. Επικρατείς επί των συμμάχων σου νικώντας τον εαυτό σου. Νικάς τον εαυτό σου κυριαρχώντας στο σώμα σου με το πνεύμα σου. Αλλιώς δεν έχει σημασία ο αριθμός των συμμάχων σου».

 

Λεπτομέρεια φωτογραφίας του 1869 με Σαμουράι (σε πολεμική περίοδο) από τον Ιταλοβρετανό Felix Beato

 

Η άσκηση είναι το κλειδί της ανώτερης ζωής και φώτισης ή τουλάχιστον ο τρόπος της όποιας εφικτής ανάβασης. Δεν είναι ούτε η αυτοκολακεία ούτε η εμμονή των όποιων φυσικών κωλυμάτων του πολεμιστή φτερά για να εκπληρώσει την υψιπετή αποστολή του εν κόσμω. Σε έναν αληθινό από αυτούς και δάσκαλο «ζητήθηκε να καταγράψει την τεχνική του στην ξιφομαχία και είπε: Αυτό που σκέφτεσαι ως καλό ή ως κακό, είναι κακό. Αυτό που δε σκέφτεσαι είναι το καλό».

 

*Ο Νίκος Τουλαντάς είναι αυτοδίδακτος λογοτέχνης και δημιουργεί ερασιτεχνικά τα τελευταία 12 χρόνια. Το 2018 έλαβε μέρος στον 9ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Λογοτεχνίας του Ελληνικού Πολιτιστικού Ομίλου Κυπρίων (Ε.Π.Ο.Κ) όπου και απέσπασε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία του Δοκιμίου. Έχει ασχοληθεί με την ποίηση, την στιχουργική και τα τελευταία 5 χρόνια με την δοκιμιογραφία.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here