Του ΒΑΣΙΛΗ ΖΕΡΒΟΥ[1]

Είμαστε έθνος εξερευνητών και ναυτοσύνης, αποδεχόμενοι τις προκλήσεις της ζωής εύθυμα και με υψηλό ηθικό. Εδώ και χρόνια η εξερεύνηση του διαστήματος χαρακτηρίζεται από την κόντρα μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων και πιο πρόσφατα συμμετοχή Κινέζων, Ευρωπαίων (πρωταρχικά Γάλλων) και άλλων με κοινό το όνομα του «ναύτη» (ταϋκοναύτης για τους Κινέζους, αστροναύτης για τους δυτικούς και κοσμοναύτης για τους Ρώσους). Όχι, αυτό δεν είναι ένα άρθρο για το πνευματικό μεγαλείο της κληρονομιάς μας, ούτε για το ότι οι Δυτικοί δίνουν ονόματα Ελληνικά σε πολλές αποστολές τους και οι Ρώσοι κοσμοναύτες κοσμούν με Εικόνες της Μεγαλόχαρης τα λίγα κυβικά χώρου τους μέσα στην απεραντοσύνη του διαστήματος· ίσως ενδόμυχα να μην είναι καν ένα άρθρο για το διάστημα, αλλά ένα άρθρο περί γέλιου, με αφορμή το ρητό που διάβαζα σαν μικρό παιδί στο κατάστημα ενός καλού μου φίλου «η πιο χαμένη μας ημέρα είναι αυτή που δεν γελάσαμε», όπου το χιούμορ αναδεικνύεται ως συστατικό στοιχείο της αντιμετώπισης των προκλήσεων, μεγάλων και μικρών από το χαμόγελο στο πρόσωπο του Σπαρτιάτη πολεμιστή μέχρι του φοιτητή που διαβάζει Αρκά και συμμετέχει σε φόρουμ για τα εγχώρια ούφο.

Έτσι η ανακοίνωση της δημιουργίας του εθνικού κέντρου διαστημικών εφαρμογών (ΕΚΔΕ) αντιμετωπίστηκε με χιούμορ από μεγάλο κομμάτι της νεολαίας μας και μη. Αυτό είναι μια καλή αρχή, διότι αυτές οι γενιές θα πρέπει ξεκινώντας με χιούμορ να κάνουν εύκολο αυτό που φαντάζει δύσκολο, να επιτύχουν εκεί που απλά προσπαθούμε και να ονειρευτούν ξεγελώντας τον φόβο. Περί ναυτοσύνης δεν μπορούν να γραφτούν πολλά εδώ και δεν χρειάζεται. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων δια των συγκλινουσών συνιστωσών όπου η κάθε μία είναι ξεχωριστή και απαραίτητη για το σύνολο, είναι προϋπόθεση για την μετατροπή του χαμόγελου της πρόκλησης σε χαμόγελο της επιτυχίας. Το βλέπουμε καθημερινά στον αθλητισμό, στο επίπεδο της ναυτιλίας και η πρόκληση είναι να το δούμε και στο επίπεδο της δημιουργίας στο διαστημικό γίγνεσθαι. Ο συντονισμός είναι βασικό στοιχείο επιτυχίας και ένα εθνικό κέντρο μπορεί δυνητικά να υποβοηθήσει ως πρός αυτή την κατεύθυνση και σε σχέση με τις υπάρχουσες και διαμορφούμενες τάσεις στον τομέα των εφαρμογών και επιστημών, εξερευνήσεως, εκπαίδευσης, των τεχνών και των γραμμάτων, και εν γένει πολιτισμού και δημιουργίας (ως φανατικός αναγνώστης του Αρκά θα χαιρόμουν ιδιαίτερα μια διαστημική θεματική ιστορία…).

Άνω θωρώντας μπορούμε να επιτύχουμε πολλά ξεκινώντας με ένα χαμόγελο και αφήνοντας πίσω φοβίες και στενο-χώριες. Η συγκέντρωση και συντονισμός πόρων και ενεργειών βρισκόταν πίσω από την δημιουργία της ΝΑΣΑ στην Αμερική, αλλά και πίσω από το Σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα, όπου έριδες και αντιγραφή προγραμμάτων λειτουργούσαν αναποτελεσματικά. Άλλες χώρες όπως η Αγγλία πρόσφατα αναβάθμισαν τον συντονισμό σε εθνικό επίπεδο του διαστημικού τομέα και της σχετικής βιομηχανικής πολιτικής. «Μικρές» χώρες όπως το Βέλγιο, το Ισραήλ, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, τα ΗΑΕ, έχουν ηχηρή παρουσία στο διαστημικό γίγνεσθαι και πρωτοστατούν σε συγκεκριμένους τομείς απολαμβάνοντας τους καρπούς συνεργασιών σε παγκόσμιο επίπεδο και με φιλοδοξίες και στόχους δυσανάλογους της εκτάσεως τους (όπου μερικές το χρησιμοποιούν και ως σλόγκαν). Η Ελλάδα παραδοσιακά είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα διεθνούς ανάπτυξης στηριζόμενης στο δαιμόνιο της δημιουργίας του πολίτη πρωτίστως, συχνά υποβοηθούμενη από την αρωγή και τον συντονισμό του κράτους.

Όσο το διάστημα θα μετατρέπεται σε πεδίο όπου θα δημιουργούνται σταδιακά ευκαιρίες ανάπτυξης εκτός των παραδοσιακών γεωπολιτικών πλαισίων, η πρόκληση θα γίνεται πιο διαφανής για ένα νέο πεδίο δόξης λαμπρό. Ο πολυμήχανος Οδυσσέας θα συνεχίσει στην Οδύσσεια του διαστήματος σε νέες περιπέτειες, όπου η βιομηχανία και οι εφαρμογές θα αλλάξουν και πάλι τον κόσμο γύρω μας αλλά και εμάς, με υπερβάσεις και ευκαιρίες για συμμετοχή σε επιτυχίες σε όλους τους τομείς. Το διάστημα θα παραμείνει ένας χώρος στρατηγικού ενδιαφέροντος και από πολιτικο-οικονομικής αλλά και στρατιωτικής πλευράς. Διεθνή θεσμικά και εξερευνητικά fora αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις από τον εποικισμό και την εξαγωγή πρώτων υλών από το διάστημα μέχρι την ουδετερότητα του ίντερνετ και την χρήση του φάσματος συχνοτήτων. Αντίστοιχα η επιστήμη και η τεχνολογία αντιμετωπίζουν τεράστιες προκλήσεις δημιουργώντας προϋποθέσεις συμμετοχής μας και ευκαιρίες αξιοποίησης μέσω εφαρμογών προστιθέμενης αξίας που με την σειρά τους τροφοδοτούν την έρευνα και οδηγούν σε κύκλους βιώσιμης προόδου. Κάποιες προσπάθειες θα επιτύχουν, άλλες θα αποτύχουν, αλλά το ταξίδι πάντα αποδεικνύεται πιο σημαντικό από τα σχέδια του αρχικού προορισμού. Το ποτήρι είναι μισογεμάτο επιτρέποντας έστω μισό χαμόγελο προοπτικής και δυνητικά επιτυχίας.

 

[1] Οικονομολόγος, αν. καθηγητής, οικονομία και πολιτική, Διεθνές Διαστημικό Πανεπιστήμιο και μέλος τμήματος οικονομικών επιστημών, Πανεπιστήμιο Στρασβούργου, Γαλλία.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here