Αρχαία σύνδρομα και σύγχρονοι ηγέτες

 

 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Κάθε φορά που η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κίνδυνο ο πολίτης στρέφει το νου στην ηγεσία του την ώρα που η δύστροπη κατάσταση  υπομένεται. Όταν αργότερα περάσει,  τη σκυτάλη αναλαμβάνει η ιστορία  και κατατάσσει εκείνους που ηγήθηκαν με όποιο τρόπο,  είτε στις κορυφαίες μορφές και ζηλευτές προσωπικότητες, είτε τους αποστέλλει στις υποσημειώσεις των σελίδων της, με εμφανή ή υποσημαινόμενη φυσικά απαξίωση.  Η πρόσφατη κρίση που ενέσκηψε σε ολόκληρο τον πλανήτη με την επέλαση ετούτου του πρωτοεμφανιζόμενου κορονοϊού, φέρνει πάλι στο προσκήνιο τη στάση των πολιτικών των διαφόρων χωρών απέναντι σε αυτή την πρωτόγνωρη απειλή. Τότε έρχεται μπροστά αμείλικτο το «salus rei publicae suprema lex» των Λατίνων. Οι πολίτες, για να το παραφράσουμε,  πρέπει να είναι η κύρια μέριμνα του  κράτους και πριν απ’ όλες τις άλλες υποχρεώσεις του επικεφαλής ηγέτη. Και μαζί με αυτή, η μέριμνα του κράτους και, να μην λησμονούμε ακόμα, των επόμενων γενεών,  με ότι φυσικά συνεπάγεται αυτό!

Όμως οι τελευταίες μέρες μάς χορηγούν και μάς προμηθεύουν απλόχερα  με στοιχεία και αφορμές για να δούμε κάποιες παραμέτρους και ορισμένες ιδιότητες ηγετών μεγάλων χωρών που, μάλλον,  δεν συνάδουν με τα απαραίτητα προσόντα που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπισή της κρίσης αυτής, σε πολιτικό, φυσικά, επίπεδο και ουχί ιατρικό! Αναφέρομαι στον πρωθυπουργό της Αγγλίας Μπόρις Τζόνσον (1964- ) και στον πέραν του Ατλαντικού  πλανητάρχη, σύμφωνα με μια δημοφιλή έκφραση, Ντόναλντ Τραμπ (1946- ). Ο πρώτος υπήρξε για μεγάλο χρονικό διάστημα, τηρουμένων φυσικά των περίεργων  αναλογιών, αρνητής της εφαρμογής του μέτρου του περιορισμού της άσκοπης κυκλοφορίας των πολιτών στους δρόμους των Βρεττανικών πόλεων. Όταν όμως είδε τα κρούσματα να πληθαίνουν και μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο, αποφάσισε να ενστερνισθεί τα στοιχεία και τις κατευθυντήριες οδηγίες που του έδωσαν οι επιδημιολόγοι της χώρας του και αποφάσισε να αλλάξει άρδην στάση απέναντι στη λαίλαπα. Όμως ήδη είχε περάσει καιρός και μάλιστα πολύτιμος με αποτελέσματα καθόλου ευχάριστα για τον ίδιο και βεβαίως τους Βρεττανούς πολίτες. Σε κάπως  ανάλογο μήκος κύματος κυμάνθηκε και η συμπεριφορά του Αμερικανού Προέδρου.

O λόρδος Ντέιβιντ Όουεν, (David  Owen, 1938- ) υπήρξε, και σε μικρή ηλικία μάλιστα,   υπουργός Εξωτερικών της Βρεττανίας, αλλά ταυτόχρονα και διακεκριμένος νευρολόγος γιατρός. Στα τέλη της πολιτικής του καριέρας έχοντας πίσω γνώσεις τόσο από το πολιτικό πεδίο όσο και από την ιατρική επιστήμη, αφοσιώθηκε σε ένα ενδιαφέρον θέμα που δεν είχε θιχτεί έως τότε, εκείνο της ασθένειας των ηγετών και το αποτέλεσμα που ενέχει πάνω στις κρίσιμες αποφάσεις που αναγκάζονται κάποια στιγμή να λάβουν. Είναι κλασσικό σε αυτό το πολλαπλώς χρήσιμο θέμα,  το σύγγραμμά του “In sickness and in Power: Illness in heads of government during the last 100 years”, που κυκλοφόρησε και στα ελληνικά κάτω από τον τίτλο «Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία» (2008). Εκεί λοιπόν μάς εκμυστηρεύεται ότι ένα μεγάλο ποσοστό προέδρων των ΗΠΑ υπέφεραν από κάποια ψυχική νόσο, η οποία τους είχε επηρεάσει δυσμενώς στην άσκηση των καθηκόντων τους. Υποστήριξε επίσης ότι πολλοί από τους πολιτικούς ηγέτες υπέφεραν από το «Σύνδρομο της Ύβρεως» (Hubris Syndrome), με σαφείς και ευθείες αναφορές στην ελληνική αρχαιότητα και αναλύοντας κάποιες περίεργες συμπεριφορές που απορρέουν από την «μέθη» της εξουσίας. Την ίδια στιγμή δεν παύει να τονίζει ότι η συχνότητα του συνδρόμου αυτού βαίνει αυξανόμενη με την ηλικία του πολιτικού.  Να υπενθυμίσουμε,  με την ευκαιρία, ότι το ουσιαστικό  «ύβρις» στην αρχαία ελληνική γλώσσα  σημαίνει προσβολή, αυθάδεια, αλαζονεία, με το  ρήμα   «υβρίζω» να υπονοεί ότι «περιφρονώ», γενικώς, «προσβάλω»,  «είμαι αλαζόνας».  Στα συμπεράσματα λοιπόν του πολύτιμου αυτού βιβλίου, γράφει ο έμπειρος Βρεττανός πολιτικός και νευρολόγος, ότι η εξουσία  είναι ένα δυνατό ναρκωτικό και πως δεν έχουν όλοι τις απαραίτητες αντιστάσεις που απαιτούνται εν προκειμένω, τουτέστιν έναν συνδυασμό λογικής, χιούμορ, σεμνότητας, σκεπτικισμού και κάποιων άλλων ιδιοτήτων,  έτσι ώστε να δουν τις πραγματικές διαστάσεις των γεγονότων, να καθορίσουν και να δρομολογήσουν καταλλήλως την ενδεδειγμένη πορεία των γεγονότων. Το σύνδρομο αυτό, ίσως τελικά να είναι υπεύθυνο για πολλές από τις σημερινές συμπεριφορές μερικών πολιτικών. Άλλωστε μια από τις κύριες εκδηλώσεις του συνδρόμου αυτού είναι η εμμονή του πολιτικού στις θέσεις του, η προσήλωση στο «ευρύτερο όραμά» του, η πεποίθηση ότι η στάση του είναι η ορθότερη παραβλέποντας άλλες πτυχές, όπως για παράδειγμα, το κόστος της και οι ανεπιθύμητες συνέπειες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος σήμερα είναι εβδομήντα τριών και ο Βρεττανός πρωθυπουργός μόλις πενήντα πέντε  ετών. Πόσο εύκολο ήταν τελικά η περίφημη έκφραση «ανοσία της αγέλης» (herd immunity) να μετατραπεί σε «ανοησία» κάποιου, για μερικούς σχολιαστές, ή σε ανικανότητα να προβλέψει τα μελλούμενα, για κάποιους άλλους;

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here