Από Την Πόλη Έρχομαι (κι ας μη μου φαίνεται)

Του ΝΙΚΟΥ ΤΟΥΛΑΝΤΑ*

«Η Αμερική ανακαλύφθηκε επειδή έπεσε η Πόλη», λέει κάπου η ιστορικός Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ. Καθώς και το μεγαλύτερο κομμάτι της Αφρικής που έως τότε οι Ευρωπαίοι δεν έδειχναν ενδιαφέρον στο να το εξερευνήσουν (πρώτος περίπλους – Βάσκο Ντα Γκάμα, 15ος αι.).

Με την πτώση της Πόλεως, οι δρόμοι εμπορίου προς την ανατολή έκλεισαν απ’ τους Οθωμανούς και τα πιάτα των Ευρωπαίων έγιναν ξαφνικά πολύ πιο άνοστα. Τα όνειρά τους άλλαξαν και ο καθένας με τον τρόπο του, για να ξεχαστεί η «ωμότητα» της ζωής, έκανε το ανάλογο με τους Σκανδιναβούς που προσπαθούσαν να ξεπεράσουν τη μονοτονία της κουζίνας τους ρίχνοντάς το στην πολυφαγία.

Τα όνειρα, σχετίζονταν πλέον με τα παραδείσια Νησιά των Μπαχαρικών και τις «εξορύξεις» πιπεριού, με το οποίο και ως συναλλασσόμενο πολύτιμο είδος (άξιζε όσο το ασήμι), κατά τον Μεσαίωνα, χτίστηκαν παλάτια στην Ευρώπη.

Η γη ήτανε σφαίρα και μάλιστα μικρή λέγαν τα γραπτά των αρχαίων που άρχισαν να μελετούνται συστηματικά μετά την κλοπή τους από τον βυζαντινό χώρο. Τολμηρές προσωπικότητες ρίχνονται στην περιπέτεια της ανακάλυψης νέων κόσμων.

Έμπορος μπαχαρικών σε Μεσαιωνικό χειρόγραφο του 1388 (Νυρεμβέργη)

 

Οι «Ινδίες» φάνηκαν αλλά οι «Ινδιάνοι» ήταν στις παλιές και τα νησιά με τα ποθητά καρυκεύματα κάπου προς τα κει, επίσης. Όμως οι Ευρωπαίοι, έδειξαν «ικανοί» να επωφεληθούν από αυτά τα μέρη που τους έλαχαν κι έτσι ιδιοσυμβούλως τα ονόμασαν και φιλετοποίησαν.

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως ένα ωραίο πρωί, ο Πάπας, με μία υπογραφή μοίρασε πάνω από τη μισή γη στις δύο πιο προκομμένες θυγατέρες του – όσον αφορά στα ρωμαιοκαθολικά πρωτόκολλα – την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Ίσως οι άνθρωποι δεν ήταν έτοιμοι για μια συναναστροφή με τέτοια πολιτισμικά «ύψη», με τα οποία αρχικά συνδιαλέγονταν και στη συνέχεια συνδιαλέγονταν με πιο υπόλογο ύφος, θα λέγαμε.

Υπόλογοι, οι από δω κι από κει αιωνόβιοι αυτόχθονες λαοί της οικουμένης, σ’ ανθρώπους που το μάτι τους γυαλίζει και η καρδιά τους έχει σταματήσει. Είναι απούσα κι αυτό βοηθά στις στάσεις και δραστηριότητές μας να ανταπεξέλθουν στην αγορά και τον ανταγωνισμό.

Καλά ένας-δύο πεινασμένοι, ο ένας στη βόρεια και άλλος στη νότια Αμερική… Γιατί μαζεύτηκαν στην Αφρική π.χ. σχεδόν όλα τα κοράκια της ευρωπαΐκής αφρόκρεμας; Για πολλούς λόγους αλλά κυρίως , όπως πάντα, ενεργειακής αύξησης (προσωπικής και μόνο άσχετα που οι Εγγλέζοι διπλωμάτες της Ινδίας π.χ. παρουσίαζαν τις εκεί Βρετανικές δυνάμεις ως παράγουσες έργο και πρόοδο για τον τόπο όπως ακριβώς, ακόμα, μερικοί μπερδεμένοι φιλοπαπαδοπουλικοί νοσταλγούν μια τέτοιου τύπου πρόοδο). Αλλά και γιατί έτσι στην τελική! Γιατί μπορούν! Γιατί μπορεί ο «δίπλα», με τις ανακαλύψεις του να γίνει ισχυρότερος από εμένα και να το εκμεταλλευτεί. Άρα γίνομαι αυτός που φοβάμαι και μάλιστα προσπαθώ να μοιάζω όσο πιο τρομακτικότερός του γίνεται. Κι αφού το σηκώνει η τσέπη μου – αφού σε πολλά μέρη δείχνει να φτάνει αυτή – αιτούμαι παρακαλώ επίσης την Κρήτη, την Κούβα και το Τέξας, πληρώνοντας τα «απαιτούμενα» (;), να προστεθούν στην ταπεινή μου περιουσία με έκταση  2,5 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων. Και λοιπόν, όταν φθάσω εκεί στην αραπιά και δεν θα μπορώ να δικαιολογήσω την ύπαρξή μου θα το ρίξω στα «κυρελέησο» κι ο παντοδύναμος θα δείξει τον δρόμο στους εκλεκτούς του:

Ντέσμοντ Τούτου (Αρχιεπίσκοπος Ν. Αφρικής): «Όταν ήρθαν οι ιεραπόστολοι είχανε την Βίβλο και είχαμε την γη. Είπαν: Ας προσευχηθούμε. Κλείσαμε τα μάτια μας και όταν τα ανοίξαμε είχαμε την Βίβλο και είχανε τη γη…»

Κι ενώ το τοπίο γινόταν γραφικότερο με ένα εκκλησάκι παραπάνω, με 100-150 ευγνώμονες ενορίτες, ένα «πρωί στον όρθρο», δίπλα στο εκκλησάκι του τοπίου εμφανίστηκε μια «φρεγάτα» που έκρυψε την προσδοκώμενη ανατολή του ήλιου…

Κάπως έτσι πολιτεύτηκε ο Λεοπόλδος ο Α’ και ο Β’ (γιος του και διάδοχος), επίσης. Υπολογίζεται ότι μεταξύ 1885 και 1908 πέντε έως οκτώ εκατομμύρια Αφρικανοί που ήταν υποχρεωμένοι να συλλέγουν καουτσούκ για λογαριασμό του βασιλιά Λεοπόλδου Β’ πέθαναν από τις επιδημίες, την πείνα και τη βία της δικτατορίας.

 

Ένα χεράκι κι ένα ποδαράκι, ενός παιδιού, ακόμα. Ο πατέρας… Κονγκό, 1904.

 

Προτού αφιχθούν οι των Βέλγων δικτατόρων εταιρείες, ο πληθυσμός του Κονγκό είχε υπολογισθεί σε είκοσι εκατομμύρια. Η επίσημη απογραφή αποκάλυψε ότι το 1911 στην αποικία του βρίσκονταν πλέον μόλις 8.5 εκατομμύρια άνθρωποι εφόσον όλοι οι άλλοι έδωσαν τα κόκαλά τους στις υπηρεσίες των «ξύπνιων» κατακτητών. Τα εγκλήματα των Βέλγων συγκεκριμένα αποκαλύφθηκαν μέσω του Ιρλανδού διπλωμάτη Ρότζερ Κέισμεντ, του Πολωνού συγγραφέα Γιόσεφ Κόνραντ και του Γάλλου (επιθεωρητή φορτίων πλοίων) Έντμουντ Μορέλ σε συνεργασία με τους Βρετανούς ιεραπόστολους.

Ξέρουμε με τι έμοιαζε η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου τους αιώνες που ακολούθησαν την κατάκτησή της από Αλεξάνδρου του Μεγάλου. Η πόλη έφερε τον πολιτισμό – εκθετικώς αναπτυγμένο – αυτών που είχαν κατακτήσει την καρδιά αυτού που την είχε κατακτήσει. Η πρώτη ανοικτή βάση δεδομένων της οικουμένης εγκαινιάζεται. Το «διαδίκτυο» ξεκινάει σαν μία βιβλιοθήκη που στεγάζει οτιδήποτε μπορεί να εξυπηρετεί την ανθρωπότητα και την παιδεία της.

Ξέρουμε και με τι έμοιαζε η Μοζαμβίκη και η Αγκόλα, επίσης, μετά από μισή χιλιετία πορτογαλικής παρουσίας. Έμοιαζε με χώρες με ποσοστό αναλφαβητισμού 97,8% και 96,97% αντίστοιχα (έρευνα του 1959). Με ρημαγμένο τόπο από την αδηφαγία του επεκτατισμού και τη σκληρότητα του ισχυρότερου.

Ποια σκληρότητα; Λέγεται Γενοκτονία. Αν π.χ. το Ράιχ μας μοιάζει «θρασύ», είναι γιατί δε ξέρουμε τις επιδόσεις της Γερμανικής Αυτοκρατορίας – μιάς γενιάς πριν – στην Αφρική αλλά και πόσων άλλων Γενοκτόνων.

 

*Ο Νίκος Τουλαντάς είναι αυτοδίδακτος λογοτέχνης και δημιουργεί ερασιτεχνικά τα τελευταία 12 χρόνια. Έχει ασχοληθεί με την ποίηση, την στιχουργική και τα τελευταία 5 χρόνια με την δοκιμιογραφία. Το 2018 έλαβε μέρος στον 9ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Λογοτεχνίας του Ελληνικού Πολιτιστικού Ομίλου Κυπρίων (Ε.Π.Ο.Κ) όπου και απέσπασε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία του Δοκιμίου.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here