Ανεγέρσεις και αποκαθηλώσεις αγαλμάτων και μνημείων στον απόηχο της ισπανικής αποικιοκρατίας

Τις τελευταίες μέρες, έγινε γνωστό, ότι στην Ισπανία η κυβέρνηση των σοσιαλιστών σκέφτεται να προχωρήσει σε εκταφή του πρώην δικτάτορα Φράνκο από το μαυσωλείο που τον φιλοξενεί και να μεταφέρει τα οστά του κάπου αλλού. Βεβαίως αν ανατρέξουμε στο παρελθόν και παρατηρήσουμε λίγο πίσω την ιστορία της, αυτή σε κάποια χρονικά σημεία είναι γεμάτη από παρεμφερείς εκδηλώσεις, κυρίως αποκαθήλωσης αγαλμάτων και μνημείων ιστορικών προσωπικοτήτων που άφησαν το στίγμα τους με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στη διαδρομή της χώρας με την έννοια περισσότερο του διχασμού των πολιτών της. Η περίπτωση του AntonioLópezyLópez, μία από τις πολλές είναι αρκούντως χαρακτηριστική.


Ο AntonioLópezyLópez (1817-1883), ήταν Ισπανός επιχειρηματίας, μεγιστάνας ναυτικός, και ο ιδρυτής πολλών σημαντικών ισπανικών εταιρειών.Μετά το θάνατό του, ο γιος του ClaudioLópezBru ανέλαβε την ευθύνη της λειτουργίας όλων των εταιρειών που ίδρυσε ο πατέρας του.Ο AntonioLópez μετανάστευσε στην αποικιακή Κούβα το 1831, ενώ ήταν ακόμα έφηβος, και έζησε στο Σαντιάγο της Κούβας. Γρήγορα ενδιαφέρθηκε για τη ναυτιλία και το 1850 ίδρυσε την εταιρεία ‘CompañiadeVaporesCorreosA.López’ η οποία και ξεκίνησε αμέσως τις δραστηριότητές της με έναν υβριδικό ατμόπλοιο τετρακοσίων τόνων. Αυτή η εταιρεία τελικά θα εξελισσόταν στην ωκεάνια γραμμή ‘CompañíaTransatlánticaEspañola’ το 1881. Ο AntonioLópez, ανήσυχο εμπορικό πνεύμα εκ γενετής, δεν περιόρισε τις επιχειρήσεις του εκεί, αλλά το 1876 έγινε συνιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της ‘ColcoialBancoHispano’, με έδρα τη Βαρκελώνη, ενώ ενεπλάκη ενεργά και στην ίδρυση της ‘BancodeCréditoMercantil’.

Λίγο πριν από την αποκαθήλωση του αγάλματος του AntonioLópez.

Την εποχή εκείνη ο AntonioLópez μετέφερε την κατοικία του στη Βαρκελώνη και παντρεύτηκε την Καταλανή γυναίκα LluïsaBruLassús, με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας μετακόμισε στην Ισπανία, για να βρίσκεται κοντά στα κεντρικά γραφεία κάποιων σημαντικών εταιρειών του. Τελικά τα παιδιά του έγιναν γρήγορα τμήμα της υψηλής κοινωνίας στη Βαρκελώνη και ο AntonioLópez έγινε ο πεθερός του Εουσέμπι Γκουέλ ι Βασιγκαλούπι(EusebiGüell, 1846-1918), ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη του, IsabelLópezBru. Με παρακίνηση του Ιησουίτη TomásGómezCarral, ο AntonioLópez δέχτηκε να χρηματοδοτήσει την κατασκευή του Πανεπιστημίου PontificalComillas, αλλά πέθανε το 1883 στη Βαρκελώνη, την ίδια χρονιά της εναρκτήριας τελετής. Ταυτόχρονα, βέβαια, ακόμα και μετά την επιστροφή του στη Βαρκελώνη, συμμετείχε επίσης ενεργά στη συνέχιση της ανθρώπινης δουλείας και στη μείωση ή και επιβράδυνση των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων στις ισπανικές αποικίες, όπως η Κούβα και το Πουέρτο Ρίκο.

Το ιδιωτικό καθολικό πανεπιστήμιο Comillas στη Μαδρίτη της Ισπανίας.

Υπήρξε ιδρυτής αρκετών εταιρειών και είχε έντονες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Προς τιμήν του, ο συγγραφέας JacintVerdaguer έγραψε, στην Καταλανική γλώσσα, το ποίημα ‘L’Atlàntida’. Του απονεμήθηκαν αρκετοί τίτλοι, ενώ ο βασιλιάς Αλφόνσος XII, μετά τον θάνατό του, δήλωσε πως η Ισπανία έχασε έναν από τους άνδρες που της πρόσφεραν πραγματικά μεγάλες υπηρεσίες.

Στη Βαρκελώνη υπήρχε ένα μνημείο αφιερωμένο σε αυτόν και τις εταιρείες που ίδρυσε. Λίγο μετά το θάνατό του(1883), μια μικρή ομάδα αξιωματούχων της πόλης πρότεινε την αλλαγή της ονομασίας τηςπλατείαςPlaçadeSantSebastià σε AntonioLópez, καθώς και την τοποθέτηση ενός αγάλματος εκεί, το οποίο θα πλήρωναν οι θαυμαστές του και το οποίο τελικά αποκαλύφθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1884.

Βρισκόταν κοντά στα κεντρικά γραφεία της CompañíaTransatlánticaEspañola, ανεγέρθηκε το 1884 και σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα JosepOriolMestres και τον γλύπτη VenanciVallmitjana.  Κατά τις πρώτες ημέρες του εμφυλίου πολέμου,το 1936, το άγαλμα γκρεμίστηκε,  και το μέταλλο με το οποίο αρχικά κατασκευάστηκε,  χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή πολεμικού υλικού. Ωστόσο, στα πρώτα χρόνια της εποχής του Φράνκο, ανατέθηκε η δημιουργία ενός νέου αγάλματος στον γλύπτη FredericMarès και το μνημείο μεταφέρθηκε λίγα μέτρα μακρυά από την αρχική του θέση (1944).

Μετά το τέλος της δικτατορίας του Φρανθίσκο Φράνκο, η κριτική του μνημείου απέκτησε και πάλι νέα δυναμική, και τελικά, το μνημείο αφαιρέθηκε, μέσα σε μια εορταστική ατμόσφαιρα, στις 4 Μαρτίου 2018, μετά από μια νέα  καμπάνια που κατάγγειλε την ενεργό  συμμετοχή τουμεγαλοβιομηχάνου του 19ου αιώνα AntonioLópez στο εμπόριο των σκλάβων ανάμεσα στη δυτική Αφρική και το Νέο Κόσμο.

Και το τέλος της παρουσίας του αγάλματος στην ομώνυμη πλατεία (4 Μαρτίου 2018).

Η ιστορία ισχυρίζεται ότι τα κακά λόγια εναντίον του είχαν την απαρχή τους από το ενεργό μίσος του αδελφού της γυναίκας του, ο οποίος για κάποιο άγνωστο λόγο, προσπάθησε να τον δυσφημήσει κατηγορώντας τον ότι στην πραγματικότητα εκείνος ήταν που οργάνωνε δαιμόνιακαι διηύθυνε το δουλεμπόριο στην περιοχής της Καραϊβικής. Βεβαίως σε αυτές τις περιπτώσεις η ιστορία πάντοτε μπλέκεται με το μύθο, ή τουλάχιστον κάποιες ίνες του, αλλά η πραγματικότητα εδώ ήταν μάλλον δεδομένη.

Η απομάκρυνση του μνημείου του επιχειρηματία και   δουλεμπόρου του 19ου αιώνα, από την ομώνυμη πλατεία της Βαρκελώνης(Plaçad’AntoniLópez), ο οποίος  έκανε την τύχη του με την παράνομη διακίνηση ανθρώπων από την αφρικανική ακτή προς την Κούβα, ήταν μια μακροχρόνια απαίτηση από πολλές ομάδες πολιτών, η οποία ανάγκασε το  δημοτικό συμβούλιο της Βαρκελώνης να πάρει την απόφαση αυτή, ενώ έγιναν και ενέργειες για τη  μετονομασία της πλατείας.

Τέτοιες ενέργειες δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις αυτές τις μέρες, και μάλιστα σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη μας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες αφαιρούνται από τη θέση τους αγάλματα διαφόρων στρατηγών που κάποτε ανήκαν στις Συνομόσπονδες Πολιτείες της Αμερικής, και, σε κάθε περίπτωση, προκαλούν διαμάχες, συζητήσεις, εκνευρισμούς, επανεξέταση της ιστορίας  και τελικά οδηγούν σε συγκεκριμένες λύσεις. Την ίδια στιγμή όμως επαναφέρουν τη συζήτηση για άλλα εθνικά μνημεία της χώρας που χτίστηκαν από σκλάβους άλλων εποχών στις οποίες είχε άμεση εμπλοκή η χώρα. Το συγκεκριμένο άγαλμα του AntonioLópez, πάντως, απ’ ότι ειπώθηκε, δεν θα καταστραφεί αλλά  θα κρατηθεί στο  Μουσείο Ιστορίας της Βαρκελώνης. Τελικά ξεθάβοντας τάφους και γκρεμίζοντας μνημεία, δεν παύουμε να σκαλίζουμε το παρελθόν, δεν σταματάμε να ενοχλούμε κακοφορμισμένες πληγές, κατά τα λεγόμενα των ποιητών, αλλά κατά τα λεγόμενα των χειρουργών, τώρα, είναι μια διαδικασία άκρως απαραίτητη για την τελική και οριστική επούλωση των προβληματικών τραυμάτων και πληγών.

 

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here