Ανασκαφή στην Θηρεσία δίνει νέα δεδομένα για την χρονολόγηση της μινωικής έκρηξης

 

Η ανασκαφή του προϊστορικού οικισμού στην θέση «Κοίμηση Θηρασίας» δίνει σημαντικά στοιχεία για το σύμπλεγμα Θήρας – Θηρασίας κατά τις πρωιμότερες φάσεις της Εποχής του Χαλκού. Η ανασκαφική έρευνα επικεντρώθηκε σε σημείο όπου κατά την γεωφυσική έρευνα είχαν εντοπιστεί πιθανά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα εγκιβωτισμένα στα στρώματα της μινωικής έκρηξης.

Κατασκευές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στον μυχό των ηφαιστειακών βράχων

Από την πρώτη ώρα της ανασκαφής μέσα στην τέφρα και την ελαφρόπετρα φάνηκαν ισχυρότατοι τοίχοι, ευθύγραμμοι, επιμελημένης κατασκευής εκ των οποίων ο ένας ήταν μήκους περίπου 7 μέτρων. Σημαντική επιτυχία της έρευνας στην Θηρασία είναι επίσης η ανεύρεση και χρονολόγηση ξύλου ελιάς από την τελευταία στρωματογραφική φάση πριν την έκρηξη. Η ραδιοχρονολόγηση και δενδροχρονολόγηση υποδεικνύει την απόλυτη χρονολόγηση του ξύλου της Θηρασίας στον πρώιμο 16ο αι. π.Χ.  και κατά συνέπεια μία χρονολόγηση της μινωικής έκρηξης μερικές δεκαετίες μετά από ό,τι οι υποστηρικτές της υψηλής χρονολόγησης θεωρούσαν έως τώρα.

Ισχυροί ευθύγραμμοι τοίχοι της φετινής ανασκαφικής περιόδου

Ο προϊστορικός οικισμός στην θέση «Κοίμηση Θηρασίας», που καταλαμβάνει την κορυφή και τα ανώτερα πρανή επιβλητικού λόφου στο νότιο άκρο της σημερινής Θηρασίας, στο φρύδι της προεκρηξιακής καλδέρας, χρονολογείται στην Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκού. Οι ανασκαφικές τομές διανοίχθηκαν φέτος στη νότια πλευρά του λόφου της Κοίμησης, στην ίδια ισοϋψή με άλλα κτίρια του οικισμού που εντοπίστηκαν τις προηγούμενες περιόδους, δηλαδή το μεγάλο ελλειψοειδές κτίσμα και τις μικρότερες κατασκευές, φωλιασμένες στον μυχό των ηφαιστειακών βράχων.  Πέραν των ισχυρότατων τοίχων και σε καθοδική ανασκαφή σε βάθος δύο μέτρων η εύρεση θρανίου, που διατρέχει όλο το μήκος του νότιου τοίχου, δίνει ενδιαφέροντα στοιχεία για τη χρήση του χώρου. Η γενική όψη της κατασκευής αυτής και των ευρημάτων της είναι σημαντικά διαφορετική από τις γνωστές έως τώρα του οικισμού. Οι μεγάλοι ευθύγραμμοι τοίχοι και η σχετικά έντονη παρουσία της μεσοκυκλαδικής κεραμικής σε αδιατάρακτα στρώματα υποδεικνύουν ότι πιθανότατα βρισκόμαστε σε ευρύ μεσοκυκλαδικό ορίζοντα (2000-1700 π.Χ. περίπου), που ίσως ενσωματώνει προγενέστερες ισχυρές κατασκευές της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου. Ακόμη είναι νωρίς για εικασίες ως προς τον χαρακτήρα των τοίχων, αν αποτελούσαν δηλαδή τμήμα αμυντικού περιβόλου ή τμήμα οικιών

Ένα άλλο σημαντικό έργο ήταν ο διασαφηνισμός των στρωμάτων και των δαπέδων σε άνδηρο στο κέντρο περίπου του ανασκαμμένου οικισμού. Η παρουσία της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου ΙΙ είναι σαφής ενώ η κύρια φάση του οικισμού φαίνεται ότι είναι η φάση Καστρί του τέλους της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ και ΙΙΙ.  Υπάρχει κατόπιν μία συρρικνωμένη χωρικά, αλλά αρκετά μνημειώδης ως προς την αρχιτεκτονική φάση της, μεσοκυκλαδική περίοδος, η οποία αναδείχθηκε με ενάργεια στις ανασκαφές της φετινής περιόδου. Ο οικισμός χρονολογικά και οικιστικά εντάσσεται έτσι στους αντίστοιχους αιγαιακούς, όπως κυρίως του Ακρωτηρίου αλλά και του Σκάρκου Ίου, καθώς και του Δασκαλειού Κέρου, ενώ αποδεικνύει με επάρκεια την παρουσία αυτών των πολιτισμικών κύκλων και στην Θηρασία, ενωμένη με την Θήρα την περίοδο που μελετούμε.

Το «Archaeology» αναφέρει ότι το κομμάτι ξύλου βρέθηκε στο στρωματογραφικό στρώμα ακριβώς κάτω από αυτό που περιείχε την τέφρα, που άφησε η ηφαιστειακή έκρηξη που χώριζε τη Θηρασία από το μεγαλύτερο νησί της Θήρας και κατέστρεψε τον μινωικό οικισμό στο χώρο του Ακρωτηρίου. Η δε χρονολόγηση του ξύλου ελιάς, που ανευρέθη από την τελευταία στρωματογραφική φάση πριν την έκρηξη, στον πρώιμο 16ο αι. π.Χ. έγινε με ραδιοχρονολόγηση και δενδροχρονολόγηση από τους R. Hodgins και Ch. Pearson (Πανεπιστήμιο Αριζόνας, Τucson) και υποδεικνύει  κατά συνέπεια μία χρονολόγηση της μινωικής έκρηξης μερικές δεκαετίες μετά από ό,τι οι υποστηρικτές της υψηλής χρονολόγησης θεωρούσαν έως τώρα.

Η ανασκαφή διεξάγεται  υπό την ευθύνη των Κ. Σμπόνια (Ιόνιο Πανεπιστήμιο), Ι. Τζαχίλη (Πανεπιστήμιο Κρήτης) και Μ. Ευσταθίου (Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων), με τη συνεργασία διεπιστημονικής ομάδας ερευνητών και την υποστήριξη του Δήμου Θήρας, του INSTAP και της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.​

Ειρήνη Λίτινα.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here