Ανάπτυξη του τζόγου: Εισαγόμενο φαινόμενο οικονομικής και ηθικής κατάπτωσης

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΤΖΟΓΟΥ: ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΤΑΠΤΩΣΗΣ

Του

Ιωάννη Χ .Βούλγαρη, Ομότιμου Καθηγητή Νομικής ΔΠΘ (ivoulga@law.duth.gr)

 

I.-   Δυστυχώς το είδαμε και αυτό και ακόμη το χειρότερα θα το υποστούμε: έτσι, στο τελευταίο πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε στις 15/1/2018 στην Βουλή με 154 ψήφους και υλοποιεί τις απαιτήσεις των «θεσμών», ή συγκεκριμμένα των «δανειστών»,  υπάρχουν διατάξεις,  που όχι μόνο δημιουργούν κι άλλα πρόσθετα «Καζίνο» σε τουριστικές περιοχές (Σαντορίνη, Μύκονο. Κρήτη), αλλά επιπλέον επιτρέπουν σε όλα τα Καζίνο, λειτουργούντα ήδη και υπό σύσταση, να δανείζουν άνετα, απλά και χωρίς εγγυήσεις τους παίκτες, που χάνουν βέβαια, ποσά πενήντα χιλιάδων (50.000.-) ευρώ, για να μπορέσουν να συνεχίσουν να παίζουν και να «ρεφάρουν», ή μάλλον να καταστραφούν οικονομικά, ψυχολογικά ή και φυσικά, με την αιτιολογία ότι κάτι τέτοιο θα βοηθήσει …στην ανάπτυξη, τουριστική και οικονομική, ας ευχηθούμε όχι κι άλλων (π.χ. Γραφεία Τελετών ). Βεβαίως το πρώτο που σκέφτηκαν οι «οικονομολόγοι» που το εμπνεύστηκαν ήταν ότι έτσι τα αυξηθεί η δραστηριότητα των Καζίνο, ιδίως με τη συμμετοχή κροίσων από τις γειτονικές μας χώρες, από την Ανατολή κυρίως, αλλά και την Δύση, με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι αντίστοιχοι φόροι και τέλη που εισπράττονται (αν και αντίστοιχοι συντελεστές  φορολόγησής τους μειώνονται επίσης από  το πολυνομοσχέδιο) και να εξασφαλιστεί έτσι καλύτερα η σύντομη αποπληρωμή του χρέους μας προς αυτούς (δανειστές). Ίσως, μάλλον να συνυπολόγισαν και την αύξηση του τσίρου… των Γραφείων Τελετών και των αναλογούντων φόρων και τελών  (οι συντελεστές των οποίων δεν μειώνονται βέβαια), στην περίπτωση που αυτό παρασύρει, ως συνήθως, κάποιους λιγότερο κροίσους ή και μεροκαματιάρηδες από την ημεδαπή!! Βεβαίως, δεν είναι η πρώτη φορά που «άσσοι της οικονομίας» βρίσκουν τρόπους για ν’ αυξήσουν τις οικονομικές δραστηριότητες  και το ΑΕΠ , για να ξεπεράσουν λογιστικά τα προβλήματα που τους απασχολούν, άσχετα αν αυτοί οι τρόποι είναι όχι μόνο αντίθετοι με την γενική ηθική, αλλά και τον νόμο, ακόμα και αντίθετοι με τους ίδιους τους νόμους της οικονομίας. Και για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: Έλληνας  Υπουργός Οικονομικών παρελθούσης χρήσεως, για να αυξήσει το ΑΕΠ και να μειώσει τα ελλείμματα, συνυπολόγιζε (μάλλον φανταστικά) και τις δραστηριότητες … «πορνείας», όπως γίνεται και σε ορισμένα ξένα κράτη, όπου όμως εκεί οι δραστηριότητες αυτές  φορολογούνται άμεσα κατά μεγάλο μέρος και είναι γνωστές! Δυστυχώς όμως, όλοι αυτοί οι «μεγάλοι οικονομολόγοι», τότε και σήμερα, ξένοι και δικοί μας, μάλλον αγνοούν βασικές αρχές του Νομικού μας Πολιτισμού (ΙΙ), αλλά και ίσως, ακόμη χειρότερα, και θεμελιώδεις αρχές της Οικονομικής θεωρίας (ΙΙΙ), κάτι που θα προσπαθήσουμε να καταδείξουμε στην συνέχεια, σύντομα μεν αλλά με πλήρη σαφήνεια, πριν καταλήξουμε συμπερασματικά (IV), ως προς τις συνέπειες και την τύχη αυτών των μέτρων, τόσο για την Πατρίδα μας και την Οικονομία της, όσο αναμφίβολα για όλους άλλα και γι αυτούς τους ίδιους .

 

ΙΙ.- Ως προς τις βασικές αρχές του Νομικού μας Πολιτισμού, όπως αυτές διαμορφώθηκαν διαχρονικά και περιέχονται σε νομικά κείμενα και ιδίως στον Αστικό μας Κώδικα (Α.Κ.), που κατάρτισαν Έλληνες νομικοί  (Γεώργιος Σ. Μαριδάκης,  Γεώργιος Μπαλής,  Πέτρος Βάλληνδας κ.ά.) διεθνούς κύρους και με βάση επίσης ξένα πρότυπα (Γερμανικό και Γαλλικό Α.Κ.), αυτές στηρίζονται στα «χρηστά ήθη» και δεν ευνοούν την κατάρτιση δικαιοπραξιών και συμβάσεων αντίθετων προς αυτά, ανεξάρτητα των όποιων οικονομικών διαστάσεων και ωφελειών που μπορεί να προκύπτουν από τις αντίθετες προς αυτά δικαιοπραξίες και συμβάσεις: έτσι, ήδη κατά  άρθρο 178 του ΑΚ. «Δικαιοπραξία  που αντιβαίνει στα χρηστά ήθη είναι άκυρη.» , ενώ το επόμενο 179 άρθρο ΑΚ, διευκρινίζει, ενδεικτικά:  «Άκυρη ως αντίθετη προς τα χρηστά ήθη είναι ιδίως η δικαιοπραξία με την οποία δεσμεύεται υπερβολικά η ελευθερία του προσώπου, ή η δικαιοπραξία με την οποία εκμεταλλεύεται κάποιος την ανάγκη, την κουφότητα ή την απειρία του άλλου και πετυχαίνει έτσι να συνομολογήσει ή να πάρει για τον εαυτό του ή τρίτο, για κάποια παροχή, περιουσιακά ωφελήματα, που, κατά τις περιστάσεις, βρίσκονται σε φανερή δυσαναλογία προς την παροχή.».Με απλά λόγια οι διατάξεις αυτές απαγορεύουν να εκμεταλλεύεται κάποιος την ανάγκη ή τα ένστικτα αντισυμβαλλόμενου για να τον παρασύρει να καταρτίσει δικαιοπραξία, από την οποία μικρή ή και ελάχιστη είναι η πιθανότητα να ωφεληθεί ο αντισυμβαλλόμενος  αυτός, ο οποίος παρασύρεται έτσι σε «αισχροκερδή δικαιοπραξία», όπως ορθά ονομάζεται η δικαιοπραξία αυτή, αφού είναι σίγουρο, ότι δεν καταρτίσθηκε ελεύθερα από την βούληση του αντισυμβαλλόμενου και με ίσους όρους και για τα δύο μέρη. Τέτοιες συγκεκριμένες περιπτώσεις είναι όταν κάποιος παρασύρεται από το σεξουαλικό πάθος του (πορνεία), ή από άλλο ανάλογο πάθος του (τζόγος). Βεβαίως τα τυχερά παιγνίδια και τα λαχεία δεν αποτελούσαν κατ’ αρχήν  απαγορευμένες συναλλαγές, ήδη από την εποχή του Ρωμαϊκού Δικαίου, όπου θεωρούνταν  ως emptio spei (=αγοραπωλησία ελπίδας), αλλά ειδικά ρυθμιζόμενες τέτοιες συναλλαγές και έτσι ακριβώς παραμένουν και μέχρι σήμερα σύμφωνα με τα άρθρα 844-846 ΑΚ ( Παίγνιο και στοίχημα) και σωρεία άλλων νόμων που τα εξειδικεύουν και προσπαθούν να προστατεύσουν τον πιο αδύναμο των συναλλασσόμενων που είναι ο παίκτης, ιδίως όταν παρασύρεται από το πάθος του. Γι αυτό και ο δανεισμός των παικτών από επιτήδειους που προσπαθούσαν με διάφορους καταστρατηγηματικούς τρόπους να εκμεταλλευτούν τα πάθη των παικτών, οδηγούσαν στην ακυρότητα των δανειακών συμβάσεων προς αυτούς, θέλοντας να τους προστατεύσουν από σίγουρη καταστροφή.

Όμως σήμερα με το νέο πολυνομοσχέδιο, που αποτελεί εξαιρετική διάταξη σε σχέση με τα παραπάνω άρθρα  177-178  &  844-846 ΑΚ, ο Έλληνας  Νομοθέτης έρχεται να ανατρέψει την παραπάνω, δηλ. έστω και τη στοιχειώδη προστασία που υπήρχε για τον αδύναμο αυτό μέρος (τον φανατικό τζογαδόρο), για λόγους ανάπτυξης της οικονομίας, που όμως δεν επαληθεύονται . Πραγματικά, δεν επαληθεύονται σίγουρα ότι οι παίκτες και ιδίως οι δανειζόμενοι, θα είμαι ξένοι και κροίσοι κι όχι Έλληνες και λιγότεροι πλούσιοι ή και μεροκαματιάρηδες, καθώς δεν καθιερώνεται, αν δεν κάνουμε λάθος, κανένας σχετικός  έλεγχός, εκτός του  face control στην είσοδο, αφού και το εισιτήριο εισόδου καταργείται, επιτρέποντας  στον οποιοδήποτε να μπει για να χαζέψει και στην συνέχεια να παρασυρθεί και να παίξει και ενδεχόμενα να καταστραφεί, δανειζόμενος  αλλά μη κερδίζοντας.: ακόμη κι αν δεν δανειστεί από το ίδιο το Καζίνο, θα μπορέσει να δανειστεί  με επαχθέστερο τρόπο από όλα τα  «κοράκια» που το περιβάλλουν και δανείζουν στον περίγυρό του με καταστροφικούς όρους, που προηγούμενα ήταν άκυρα, αν αποδεικνύονταν  ο σκοπός του δανείου και της οφειλής, ως αντίθετα προς τα χρηστά ήθη, κάτι που θα παύσει να ισχύει μετά την  νομιμοποίηση του δανεισμού από τα  Καζίνο, τουλάχιστον κατ’ αρχήν.

 

ΙΙΙ.-   Όμως η νομιμοποίηση αυτή του τζόγου και των μέσων για την προώθησή τους είναι αντίθετη και με βασικές αρχές της Οικονομίας και μάλιστα  .της Ανάπτυξης.  Πραγματικά, τα ποσά τα οποία θα επενδυθούν στον τζόγο, μόνο παραγωγικά και αναπτυξιακά δεν βοηθούν: πραγματικά, εκτός από μερικές θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν στα Καζίνο και τις βοηθητικές δραστηριότητες (διανυκτέρευσης, εστίασης), τα κέρδη από την καθ’ αυτή δραστηριότητά τους , δεν πρόκειται να επενδυθούν στην Ελλάδα, αλλά θα εξαχθούν στις χώρες προέλευσης των επενδυτών και διαχειριστών των Καζίνο, μεταφέροντας έτσι ποσά που αποκτήθηκαν εδώ ή θα επενδύονταν εδώ (έστω και έμμεσα ως κατανάλωση), στο εξωτερικό, βοηθώντας  τους επενδυτές στα Καζίνο κι όχι την τοπική (Ελληνική) Κοινωνία και Οικονομία.

Ακόμη χειρότερα, ή ζημιά που θα προκύψει για την οικονομία ιδίως  τοπική θα είναι μεγαλύτερη, αφού τα ποσά τα οποία θα χαθούν στα Καζίνο είναι μεγαλύτερα από εκείνα που θα κερδηθούν  (αλλιώς δεν υπάρχει λόγος να λειτουργούν!) κι’ ετσι αυτά θα αφαιρεθούν από ενδεχόμενες άλλες παραγωγικές επενδύσεις και κεφάλαια κίνησης , δημιουργικών και αναπτυξιακών επιχειρήσεων (που ασκούσαν ή συμμετείχαν οι παίκτες, ιδίως ντόπιοι), μειώνοντας έτσι το ΑΕΠ και αυξάνοντας την ανεργία .

Γι αυτό εξάλλου, ακόμη και στο εξωτερικό η δραστηριότητα του τζόγου είναι τις περισσότερες φορές ελεγχόμενη και περιορισμένη, είτε τοπικά (π. χ. Las Vegas), είτε κατά κάποιον τρόπο θεματικά   (αυστηρά ελεγχόμενη για ορισμένες  κατηγορίες παικτών, όπως ήταν και προηγούμενα εδώ, δημόσιοι. Υπάλληλοι κ.ά., ή αποδεδειγμένα φανατικά εθισμένα στον τζόγο άτομα κλπ, αλλού όπως π.χ. Ελβετία ).

Δεν πρέπει επίσης να διαφεύγει από τους οικονομολόγους , διάσημους ή λιγότερο διάσημους, ακόμη και ακραίως νεοφιλελεύθερους η αρχή  της «οριακής οικονομικής ωφέλειας» που διατύπωσε πριν από χρόνια ο ομοϊδεάτης τους Άγγλος  οικονομολόγος David Riccardo, που ήταν πρωτίστως επιχειρηματίας, o οποίος υποστήριζε ότι η μονόπλευρη οικονομική επένδυση οδηγεί σταδιακά σε μπλοκάρισμα της οικονομικής δραστηριότητας και ύφεση οικονομική και δημοσιονομική.

 

VI.- Συμπερασματικά, από τα παραπάνω σύντομα μεν , αλλά με αρκετή σαφήνεια εκτεθέντα, αναμφισβήτητα προκύπτουν τα ακόλουθα:

1 )Ο τζόγος, πάσης φύσεως και μορφής, δεν είναι η καλύτερη οικονομική δραστηριότητα για την ανάπτυξη:  είναι περισσότερο μια ψευδο-οικονομική δραστηριότητα που απευθύνεται σε κατώτερα ένστικτα και τα εκμεταλλεύεται προκαλώντας  μάλλον γενικότερη ύφεση και ίσως και καταστροφή και γι αυτό δεν πρέπει να προωθείται με κάθε μέσον από το κοινωνικό σύνολο και το κράτος που το εκπροσωπεί.. Έτσι , όχι μόνο το κράτος δεν πρέπει να λαμβάνει τέτοια, όπως τα παραπάνω μέτρα, για την προώθησή του, αλλά ούτε και να τον προωθεί έμμεσα με άλλους τρόπους, όπως π.χ. οι διάφορες  «φορολογικές λοταρίες» που έχουν καθιερωθεί  τελευταία για την πληρωμή των συναλλαγών με πλαστικό χρήμα προς καταπολέμηση τη φοροδιαφυγής,, η οποία όμως μόνο με ορθή διαπαιδαγώγηση των πολιτών επιτυγχάνεται.

2) Δεν πρέπει να στηριζόμαστε σε περιορισμένες οικονομικές δραστηριότητες ανάπτυξης, αλλά θα πρέπει να προωθείται μια έλλογα κατανεμημένη ανάπτυξη δραστηριοτήτων, από την οποία όλοι ν’ αντλούν όφελος. Έτσι, θα είναι δυνατόν, να μην καταρρέει η οικονομία όταν οι εκάστοτε συνθήκες δεν ευνοούν ορισμένες δραστηριότητες και κυρίως όταν οι συνθήκες αυτές δεν είναι καθόλου ευνοϊκές για μια μακροπρόθεσμη ανάπτυξη , όσο κι αν φαινομενικά δείχνουν βραχυπρόθεσμα το αντίθετο. Έτσι, το γεγονός ότι κλίμα , γεωγραφική τοποθεσία μας και ιστορία μας είναι ευνοϊκά στοιχεία για την ανάπτυξη του τουρισμού μας, δεν πρέπει να μας οδηγήσουν σε στρεβλή προσωρινή προώθησή του ,μέσω του τζόγου, αλλά σε μια ορθή, στέρεα και διαρκή ανάπτυξη των παράλληλων οικονομικών δραστηριοτήτων, του εμπορίου (ιδίως εξαγωγικού χαρακτήρα), καθώς και άλλων υπηρεσιών ιδίως πολιτιστικού χαρακτήρα..

3) Τα παραπάνω είναι σαφή και κατανοητά απ όλους, ακόμη και από μη νομικούς ή οικονομολόγους, αρκεί να βλέπουν με προοπτική το τι πρόκειται να συμβεί κι όχι το τι θέλουν να συμβεί, ή και το τι τους λένε άλλοι ότι θα συμβεί!

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here