Αγία Σοφία: Σπάνιες φωτογραφίες από τη μετατροπή της σε Μουσείο το 1934

 

 Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΖΕΔΑΚΙ

Η απόφαση του Τούρκου Προέδρου να μετατρέψει από Μουσείο σε τζαμί την Αγιά Σοφιά γύρισε το ρολόι του χρόνου σε άλλες εποχές. Όχι μόνο στα μεγαλεία της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με τα οποία κοιμάται και ξυπνά ο Ερντογάν, αλλά και στο κοσμικό κράτος που εγκαθίδρυσε ο Κεμάλ.

Το 1934, μόλις 12 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, τις ανταλλαγές πληθυσμών και το εκατέρωθεν άσβεστο μίσος, ο Κεμάλ ανακοίνωνε με ιδιόγραφο σημείωμά του στην κεντρική πύλη της Αγίας Σοφίας: «Κλειστό λόγω επισκευών».

Είχαν προηγηθεί οι ειρηνευτικές συνομιλίες με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, το άνοιγμα της Τουρκίας προς τη Δύση και για τον Κεμάλ, που ήθελε να βάλει ταφόπλακα στο οθωμανικό παρελθόν, το Μουσείο Αγία Σοφία θα ήταν το σήμα κατατεθέν του κοσμικού κράτους του.

Υπήρχε, όμως, ένα πρόβλημα. Τα χρήματα που απαιτούνταν ήταν πολλά. Ας μην ξεχνάμε ότι το μνημείο είχε σταματήσει να λειτουργεί ως τζαμί και παρέμενε κλειστό επί τέσσερα χρόνια.

Η ελληνική κυβέρνηση ήθελε να συνεισφέρει, αλλά αδυνατούσε, αφού η χώρα βρισκόταν, ακόμα, στη δίνη της πρόσφατης χρεοκοπίας της. Λέγεται, όμως, πως ο Βενιζέλος προσέγγισε και έπεισε πλούσιους Έλληνες της εποχής, οι οποίοι προσέφεραν σημαντικά ποσά μέσω του Πατριαρχείου.

Η μεγάλη βοήθεια, πάντως, ήρθε εξ Αμερικής. Ο βυζαντινολόγος Τόμας Γουάιτμορ, διευθυντής του Βυζαντινού Ινστιτούτου Αμερικής, συγκέντρωσε χρήματα από χορηγίες μελών, που εκτός από εκατομμυριούχοι ήταν και φιλέλληνες.

Για την αποκατάσταση και συντήρηση τοιχογραφιών και εικόνων εργάστηκαν Έλληνες και Ιταλοί τεχνίτες, ενώ μέρος των εργασιών επέβλεψε ο ίδιος ο Γουάιτμορ.

Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Αύγουστο 1934 και την 1η Φεβρουαρίου 1935 έγιναν τα εγκαίνια του Μουσείου από τον ίδιο τον Κεμάλ.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: οι φωτογραφίες και ορισμένα στοιχεία είναι από το σάιτ του John Sanidopoulos.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here