Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Edward Hopper, Compartment C, Car 293 (1938)

 

Ο σύγχρονος άνθρωπος σε καθημερινή σχεδόν βάση βομβαρδίζεται από  εικόνες, λέξεις και συμπεριφορές που οπωσδήποτε πολύ απέχουν από τις ιδεώδεις και επιθυμητές. Το μεγαλύτερο τμήμα των τηλεοπτικών δελτίων στις μέρες μας  καταλαμβάνεται από ειδήσεις του αστυνομικού δελτίου, με μακροσκελή ρεπορτάζ  πάνω σε διάφορα επεισόδια που έλαβαν χώρα τελευταία και τα οποία κάθε άλλο παρά ικανοποιούν τον αμέριμνο πολίτη και θεατή τους, τουλάχιστον από αισθητικής πλευράς. Στις καθημερινές επαφές από την άλλη μεριά, σε προσωπικό, κοινωνικό και οπωσδήποτε επαγγελματικό επίπεδο,  εμφιλοχωρεί μεγάλο μέρος βίαιας συμπεριφοράς μεταξύ των εμπλεκομένων μελών και ομάδων. Η ίδια κατάσταση μεταφέρεται στα γήπεδα, τους δρόμους, σε κοινόχρηστους χώρους όπου συγκεντρώνεται σημαντική μερίδα πολιτών. Ανομία παντού, με την ασυδοσία και την επιθετικότητα να αυξάνονται συνεχώς.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι η βία είναι σύμφυτο χαρακτηριστικό και της ανθρώπινης ύπαρξης και σίγουρα έτσι θα συνεχίσει και στο μέλλον. Απλώς σε κάθε περίσταση αλλάζει προσωπείο και δίνει την εντύπωση μιας κάποιας αλλαγής σε ποιοτικά και ίσως ποσοτικά χαρακτηριστικά.  Σε προσωπικό επίπεδο, τώρα, η βία εντοπίζεται σε μικρό και ελεγχόμενο έστω βαθμό, αλλά όταν όμως αυτή παρουσιάζεται στα μέσα μαζικής επικοινωνίας τότε κάποιες παράμετροι αλλάζουν και μάλιστα ριζικά. Η παρουσία και μετάδοσή της από εκείνα, έχει μαζικότερο και αμεσότερο αποτέλεσμα στα κοινωνικά στρώματα. Η ζωή του αδύναμου σήμερα πολίτη μέσα σ’ όλα αυτά, παρουσιάζεται ανήμπορη, ελεγχόμενη και δρομολογημένη από άλλα αθέατα κέντρα πέραν των καθαρά προσωπικών του επιλογών. Η ζωή δεν υπάρχει αμφιβολία ότι παρατάθηκε αρκετά τον τελευταίο αιώνα, αλλά από την άλλη μεριά και ο φόβος του θανάτου ενώ βρίσκεται πάντα μπροστά, κάποιες φορές παρουσιάζεται μειωμένος και παραγκωνίζεται μπροστά στο φόβο των προβλημάτων του καθενός, αφού εκείνα είναι που απαιτούν την  άμεση και αποτελεσματική λύση. Η ανεργία και  η απώλεια εισοδημάτων από τον προσωπικό και οικογενειακό προϋπολογισμό, επιπλέον, βρίσκονται συνεχώς σε πρώτη προτεραιότητα όλων.

Μια ικανοποιητική φυγή του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα σε όλο αυτό το κοινωνικό οικοδόμημα που οι ίδιοι δημιουργήσαμε,  θα αποτελούσε η προσφυγή του σε κάποια από τις πολυποίκιλες μορφές της τέχνης. ‘Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή, ο δε καιρός οξύς, η δε πείρα σφαλερή, η δε κρίσις χαλεπή’, έλεγε κάποιους αιώνες πριν ο Ιπποκράτης, μία  τέχνη η οποία εξαρτάται φυσικά και καθορίζεται από την ικανότητα ενός εκάστου εξ ημών, και συγκεκριμένα  από την προσπάθεια, την δημιουργική ικανότητά μας να φέρουμε το δικό μας  τρόπο τού σκέπτεσθαι και  συμπεριφέρεσθαι στο ευρύτατο πεδίο της. Η προσφυγή σ’ αυτή, ειδικά  ετούτον τον δύσκολο καιρό, αποτελεί διέξοδο δημιουργική η οποία έρχεται σε σαφή αντίθεση και αντιπαραβολή με τους όποιους και ατυχώς συχνούς  απορριπτικούς ισχυρισμούς, ειδικότερα  στο χώρο που περιλαμβάνει  τις νέες ηλικίες. Δυστυχώς, η γενικότερη απαξίωση των πολιτικών και της πολιτικής, η ατέρμονη παραβατικότητα της κοινωνίας και η οικονομική ανέχεια σε μεγάλο τμήμα της, δεν προεικονίζει κάτι καλό, αν συνεχίσει ως έχει. Μια ίσως ανάκαμψη θα αποτελούσε η ενασχόληση με κάποια μορφή τέχνης και κυρίως σε τοπικό επίπεδο, στη γειτονιά, στην πόλη. Η ανάγνωση ενός βιβλίου, ειδικότερα, θα πρόσφερε κάποιες ιδεατές λύσεις και μερικές διαφορετικές απόψεις σε πολλά κρίσιμα σύγχρονα προβλήματα τα οποία όμως υπήρχαν και σε άλλες κοινωνίες και διαφορετικές χρονικές περιόδους. Και κάποιοι άλλοι άνθρωποι είχαν παρεμφερείς αγωνίες με τις δικές μας και τελικά τις ξεπέρασαν σε προσωπικό και κοινωνικό  επίπεδο. Και αφού αναφερθήκαμε στη λογοτεχνία, μπορεί να μην μας αλλάξει τη ζωή, όπως συμφωνούν και διαφωνούν  σε συνεχόμενη βάση οι ποιητές, αλλά σίγουρα είναι σε θέση να μας δώσει έναν διαφορετικό τρόπο θεώρησης των πραγμάτων γιατί μπορεί και ‘ξεπερνά’ τόσο το χρόνο, όσο  και τον τόπο.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here