Κωνσταντίνος Πάτσιος: «Η τέχνη πάντοτε αποδεχόταν τη διαφορετικότητα»

 

 

Σχεδόν προφητικός ο Κωνσταντίνος Πάτσιος στο Art Market Budapest 2019 – και ένα μήνα περίπου πριν την απόρριψη της αναθεώρησης του άρθρου 5, παρ. 2 του Συντάγματος την 25η /11 από την Βουλή, για την απαγόρευση διακρίσεων βάσει του σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας και χαρακτηριστικών φύλου – εξέθεσε τις δικές του ‘’έμφυλες ταυτότητες’’.

«Σήμερα ίσως ακόμη περισσότερο από άλλοτε, η τέχνη γίνεται μια μορφή αποδοχής της διαφορετικότητας, γιατί σκιαγραφεί ετερότητες και καταστάσεις, σκέψεις και αισθήματα, που απωθούνται από την καθημερινή ζωή, με τον ίδιο τρόπο που τα όνειρα γίνονται αυτός ο τόσο πολύτιμος σκουπιδοτενεκές της καθημερινότητας μας…»

Με αφορμή τα έργα και την συμμετοχή του Κωνσταντίνου Πάτσιου με την Alma Gallery στο Art Market Budapest, ένα πολύ σημαντικό artfair και σημείο συνάντησης gallery και καλλιτεχνικών απ’ όλη την υφήλιο, συνομιλήσαμε μαζί του στην Press Publica, προσεγγίζοντας κάποιες από τις πτυχές αυτού του τόσο λεπτού ζητήματος.

  • Κωνσταντίνε, πως διάλεξες το θέμα της συμμετοχής σου στην ArtMarket Budapest να ταυτιστεί με το δικό σου στίγμα, να είναι οι έμφυλες ταυτότητες;

 

  • Η τέχνη είναι εργαλείο μέσα απ’ το οποίο ο καλλιτέχνης δίνει μια πιο ευρεία εικόνα της ανθρώπινης μορφής, απελευθερωμένη από στεγανά και στερεότυπα. Αυτός είναι ο ρόλος της, να απεικονίσει με μια πιο ελεύθερη ματιά πράγματα που η λογική δε μπορεί να προσεγγίσει.

Ιδίως η παραστατική τέχνη, που είναι πιο ανθρωποκεντρική, ασχολιόταν πάντοτε με το φύλο και τα υπαρξιακά ζητήματα του ανθρώπου.

Τη δική μου ματιά συνηθως την απασχολεί το ζεύγος, η ετερότητα, το δίπολο. Νομιζω ότι το πρόσφατο ενδιαφέρον και η δημιουργική μου διάθεση απέναντι στο έμφυλο πυροδοτήθηκαν από τεκταινόμενα του δημόσιου βίου και τον σχετικό διάλογο, που τον τελευταίο καιρό είναι πιο έντονα και συχνά.

 

  • Εφόσον η βιολογία από μόνη της δεν καθορίζει την ταυτότητα του φύλου, πως εσύ το αποτυπώνεις στα έργα σου; Με ποιόν «διάλογο»;

 

  • Μπορώ να συνδιαλεχθώ με οτιδήποτε από το οποίο πιστεύω ότι θα προκύψει το δικό μου υβρίδιο. Η ανθρώπινη μορφή είναι το πιο δουλεμένο πράγμα στην τέχνη. Από τον θρυμματισμό και τη σύνθεσή της με αλλά πράγματα δημιουργώ ένα νέο υβρίδιο, που να νιώθω ότι έχει ένα προσωπικό στίγμα.

Στο Art Market Budapest έδειξα μια σειρά έργων όπου σώματα και μέλη αποσχηματίζονται και επανασυντίθενται με διάθεση αλληγορική. Γυμνά του Helmut Newton συνθέτουν έναν θηλυκό Ιανό. Γυναίκες – σκακιέρες με προτεταμένα χείλη αντιπαρατίθενται σε νεκροκεφαλές και μπαλόνια.

  • Στο έργο σου «Lamourest un oiseau rebelle» η αγάπη είναι ένα επαναστατικό πουλί,  πρόσωπο ή ‘’νούμερο’’;

 

  • Ή και όλα μαζί. Ή και τίποτα απ´αυτά. Δε γίνεται να ορίσεις με καμιά κατάφαση ή απόφαση αυτό που κινεί τον ήλιο και όλα τα άστρα.

 

  • Ποιες οι συνθήκες του σήμερα, στην αγάπη, το άγριο πουλί να γίνεται άνθρωπος – ‘’νούμερο’’;

 

  • Το να γίνεται ο άνθρωπος νούμερο και οχι πρόσωπο είναι αρχή πολλών κακών.

 

  • Που αποδίδεις όλον αυτόν τον «αναστοχασμό» για το φύλο και τις κοινωνικές έμφυλες ταυτότητες; Βρίσκεις ότι πια η αντίληψη του ανθρώπου για το φύλο του – το δίπολο φύλων – ως κοινωνική διαντίδραση δεν είναι πια λειτουργική;

 

  • Για τους περισσότερους το διπολο αρσενικού -θηλυκού και η αναλογη συμμόρφωση στα αντίστοιχα κοινωνικά στερεότυπα δείχνει να είναι λειτουργική.

Σε όλες τις κοινωνίες ομως υπάρχουν άτομα που δεν ταυτίζονται με όλα τα χαρακτηριστικά του φύλου, που τους αποδόθηκε κατά τη γέννηση.

Μια δυναμική κοινωνία ωστόσο, πάντοτε εξελίσσεται και επαναπροσδιορίζει τα μοντέλα της.

Διαπιστώνω ευρεία και σταδιακως αυξανόμενη κατανόηση της κοινωνιας στις ιδιαιτερότητες αυτών των ομάδων. Οι άνθρωποι είναι πιο ελεύθεροι απέναντι στην ταυτότητα τους, κι εκεί αποδίδω όλο τον κοινωνικό αναστοχασμό που συνοδεύει όλες αυτές τις αλλαγές.

 

  • Στο έργο σου «Gelato Paradiso» ο Άγιος Σεβαστιανός σκοτώνεται από τους Ρωμαίους σαν….;

 

  • Σαν να μην άλλαξε τίποτα από τότε που ο Κάιν σκότωσε με τα ίδια του τα χέρια τον Άβελ. Ο άνθρωπος ήταν πάντοτε πολύ ευρηματικός όσον αφορά τις δικαιολογίες για να αφορίσει και να εξαλείψει τον πλησίον.

  • Η τέχνη ως παράγοντας πολιτιστικής εκμάθησης συγκρούεται, διαλέγεται δημιουργικά τελικά με τις έμφυλες προσδοκίες και τα στερεότυπα ή είναι ακόμα πολύ νωρίς; Πως το νοιώθεις;

 

  • Κάποιος μου έλεγε ότι «η καλή τέχνη είναι πάντα ερμαφρόδιτη» γιατί εμπεριέχει και την αρσενική και τη θηλυκή αρχή. Θεωρώ ότι η τέχνη ήταν πάντοτε διαλλακτική και απελευθερωτική απέναντι στα στερεότυπα. Σήμερα ίσως ακόμη περισσότερο από άλλοτε, η τέχνη γίνεται μια μορφή αποδοχής της διαφορετικότητας, γιατί σκιαγραφεί ετερότητες και καταστάσεις, σκέψεις και αισθήματα, που απωθούνται από την καθημερινή ζωή, με τον ίδιο τρόπο που τα όνειρα γίνονται αυτός ο τόσο πολύτιμος σκουπιδοτενεκές της καθημερινότητας μας.

Η τέχνη πάντοτε αποδέχονταν τη διαφορετικότητα. Στην κοινωνία, όμως, συμβαινει η διάθεση για αποδοχή να ξυπνάει και ακρότητες και φανατισμό απέναντι στο διαφορετικό και το ξένο.

 

  • Ονειρευόμαστε τον γλυκό Παράδεισο, κατασκεύασμα των απανταχού θρησκειών ως ανταμοιβή της καλής πράξης ή της πράξης κατά συνείδηση, ή σύμφωνα με τα συμπεφωνημένα;

 

  • Καθείς διαλέγει και παίρνει αυτό που προτιμά ως μεταθανάτια προοπτική. Κρατάω την πανανθρώπινη νοσταλγία για εκείνο τον περιφραγμένο λειμώνα, τον τόπο αναψυχής και αγαλλίασης, που είναι κατάφυτος και γεμάτος με άγρια ή ελεύθερα ζώα.Ακριβώς αυτό δηλαδή που επιδιώκουμε να εξαφανίσουμε από τον πλανήτη σήμερα.

 

  • Είναι η κουλτούρα μας έτοιμη, ώστε να επαναπροσδιοριστεί μέσω και της τέχνης το θέμα της περιορισμένης νοηματοδότησης των έμφυλων ταυτοτήτων; Πολύ περισσότερο μέσω της εικαστικής, που προϋποθέτει βούληση και ενεργητική συμμετοχή των θεατών / παρατηρητών;

 

  • Η ζωή προηγείται της τέχνης, που δεν μπορεί παρά να είναι μια αντανάκλαση της κοινωνικής πραγματικότητας και των αντιθέσεών της.

Η τέχνη είναι εργαλείο σκέψης, απόλαυσης και απελευθέρωσης. Διαθλά και μεγεθύνει, και ενίοτε γίνεται το σφυρί που θρυμματίζει τον καθρέφτη.

  • Και ο καθρέφτης είναι ;
  • Η λίμνη όπου διαθλώνται τα είδωλα, στο λυκόφως των ιδεών.

 

  • Πόσο όμορφη μπορεί να είναι η ‘’Κόκκινη Πλατεία’’, η «La Place Rouge» σου, των συναισθημάτων σε συνθήκες ακροβασίας ανάμεσα στην ορμή της libidoκαι την εντροπία της destrudo;

 

  • Μα, αυτή η ακροβασία εμπερικλείει όλη την ομορφιά των πραγμάτων.

Από τα αντίθετα γεννιέται η ωραιότερη αρμονία. Ευθεία γραμμή χωρις ανώτατα και κατώτατα είναι μόνο το καρδιογράφημα των πεθαμένων .

 

  • Στο έργο σου «She lives on love street», τι συμβαίνει στο κατάστημα / διάβαση, όπου συναντιούνται τα πλάσματα…;

 

  • Τα πλάσματα που συγγενεύουν πνευματικά, μοιραία θα συναντηθούν, γιατί αναζητούν τα ίδια κρησφύγετα.

 

  • Βρίσκεις ότι τα ατομικά δικαιώματα εν τέλει της Δυτικής κοινωνίας υπονομεύουν την κοινωνική δικαιοσύνη ή μεταρρύθμιση, έτσι όπως το βιώνουμε εμείς στην χώρα μας;

 

Υποτίθεται πως τα ατομικά δικαιώματα είναι ο ακρογωνιαίος λίθος, όπου δομείται το οικοδόμημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η κοινωνική ελευθερία και η ηθική της υπόσταση δεν εγκαθιδρύεται με πολιτικές αποφάσεις, αλλά καλλιεργείται στις συνειδήσεις των ανθρώπων. Τα ατομικά δικαιώματα δεν αντιφάσκουν στην κοινωνική αλληλεγγύη, δεν συνιστούν έναν αντίπαλο πόλο εγωιστικών συμφερόντων, αλλά αποτελούν ένα από τα βήματα για συλλογική διεκδίκηση δικαιωμάτων, και την αφορμή της εναρμόνισης με τις δημοκρατικές κοινωνικές αξίες.

 

  • Μετάβαση σε μια άλλη κατάσταση ύπαρξης; Πολέμου ή Ειρήνης;

 

  • Ζητούμενο είναι πάντοτε η Ειρήνη.Όμως ο πατέρας των πάντων είναι ο Πόλεμος.

Ειρήνη Λίτινα.

 

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here