Δρ. Εύα Κέκου: «Πόσο αλήθεια μόνιμο μπορεί να είναι κάτι επείγον;»  

 

Της ΕΙΡΗΝΗΣ ΛΙΤΙΝΑ

‘’A constant condition of emergency (I)’’

 

«Πόσο αλήθεια μόνιμο μπορεί να είναι κάτι επείγον; Αν εν τέλει το επείγον γίνει μόνιμο, πόσο η κανονικότητα ανατρέπεται και σε ποια κατεύθυνση;… Είδαμε πολλές καταστάσεις που προέκυψαν εν μία νυκτί να εγκαθίστανται ως μόνιμες…»

 Υπό καθεστώς κρίσης και παράλληλα με την διεξαγωγή της Documenta στην Αθήνα, μία ομάδα αναγνωρισμένων Ελλήνων και καλλιτεχνών του εξωτερικού συνένωσαν τις ‘’φωνές’’ τους στην εικαστική έκθεση μεικτών μέσων ‘’A constant condition of emergency (I)’’που πρόσφατα ολοκληρώθηκε στην Αθήνα. Σκοπος τους; Να δώσουν το δικό τους στίγμα στην μόνιμη πλέον εγκατάσταση της κρίσης στην χώρα μας, προκαλώντας διάλογο με προσανατολισμό την επείγουσα ανάγκη εξεύρεσης λύσεων.

 Η επιμέλεια ανήκει στην Δρ. Εύα Κέκου – θεωρητικός πολιτισμού, ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια εικαστικών εκθέσεων – η οποία μας διαβεβαιώνει στην Press Publica, ότι σύντομα αναμένεται το δεύτερο μέρος, η ‘’A constant condition of emergency (IΙ)’’’ με σκοπό την διερεύνηση της κρίσης ως μόνιμη απειλή…

Παναγιώτης Νέζης, Πάνος Χαραλάμπους (Πρύτανης ΑΣΚΤ), Ευθύμης Λαζόγκας (Καθηγητής ΑΣΚΤ)

– Ποιά ήταν η αφορμή για την επιμέλεια της έκθεσης ’’A constant condition of emergency (I)’’

–     Τα τελευταία χρόνια το περιεχόμενο των συζητήσεών μας σε καθημερινό επίπεδο σχετίζεται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με τη “κρίση”. Η κρίση ως έννοια αποτελεί κάτι απροσδιόριστο και αφηρημένο.

Ζώντας στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και έχοντας παραστάσεις από το εξωτερικό, όπου έζησα περισσότερο από μία δεκαετία, παρατηρώ ότι την κρίση την ζούμε σε ένα μεγάλο βαθμό χωρίς επίγνωση και πορευόμαστε βιώνοντάς την στα τυφλά. Η κρίση βέβαια βρίσκεται ολόγυρά μας και εκδηλώνεται μέσα από έμπρακτα στοιχεία, υψηλούς δείκτες ανεργίας, χαμηλή ποιότητα ζωής κ.α. Θεωρήθηκε αρχικά ότι επρόκειτο για μια κατάσταση παροδική, που θα έληγε  το 2011. Η κρίση όμως εξακολουθεί να υφίσταται και είναι γενική, πολύπλοκη, έχει ταυτόχρονα  να κάνει με ένα ηθικό κομμάτι μας, που επηρεάζει την κοινωνία. Σαν την κορυφή του παγόβουνου, αυτό που φαίνεται κυρίως είναι το οικονομικό κομμάτι. Διανύουμε το έτος 2017 και βιώνουμε ακόμα μία κατάσταση αβεβαιότητας, ανασφάλειας, ασάφειας. Μερικές φορές σε όλη αυτή τη συνθετότητα αποτυγχάνουμε να δουμε ειδικά θέματα που αποτελούν και την ίδια τη βάση του προβλήματος. Πολλές φορές το θέμα επικεντρώνεται γύρω από την οικονομία, η οποία αναμφίβολα συνδέεται άμεσα με τις ζωές των ανθρώπων και καθορίζει το περιεχόμενό τους. Παραβλέπουμε ταυτόχρονα το ζήτημα της ανάκαμψής μας ως κοινωνία με ηθικούς όρους. Πότε  αλήθεια θα μπορέσουμε ως άτομα αρχικά και ως κοινωνία να αντιληφθούμε τι συμβαίνει στο μέγεθος του, χωρίς να κλείνουμε τα μάτια στο πρόβλημα ή να βρίσκουμε διέξοδο σε βραχυπρόθεσμες λύσεις;

Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι όλο αυτό είναι μια κατάσταση πολύπλοκη, που επιδεινώνεται. Το μόνο που έχουμε διαθέσιμο είναι αδιόρατες υποσχέσεις και απογοήτευση. Έχουμε μπει σε ένα roller coaster, τουλάχιστον ως αυτό το αντιμετωπίζουμε, σε ένα ‘’παιχνίδι’’, βιώνοντας συναισθήματα ποικίλα. Από την άλλη ο “κόσμος” γενικά, ο πολίτης ειδικότερα εμφανίζεται αδρανής, απαθής, άλλοτε αδιάφορος σε μία διπολική σχέση του να παραπονιέται, να μιλάει συνεχώς για προβλήματα, έχοντας όμως την αδυναμία να εστιάσει στο ποιο είναι το πρόβλημα, να λειτουργήσει συλλογικά, εν τέλει με ένα τρόπο αποδεχόμενος την κατάσταση, καθώς οι αντιδράσεις περιορίζονται σε θυμικές εξάρσεις, κοινωνικές συζητήσεις και εκδηλώσεις απαισιοδοξίας στα κοινωνικά δίκτυα. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι όλο αυτό σε ένα σχήμα υπερβολής προσομοιάζει με το σύνδρομο της Στοκχόλμης, όπου μία παθογενής κατάσταση θεωρείται ως δεδομένη και μέσα σε αυτό το πλαίσιο της τριβής, του χρόνου, του φόβου, της σύνθλιψης των συναισθημάτων οι ρόλοι θύματος και θύτη είναι σε σύγχυση. Έχει ενδιαφέρον βέβαια η κοινή παρατήρηση, ότι πλέον έχουν  δημιουργηθεί κοινωνίες δύο ταχυτήτων. Η αντίθεση είναι έντονη, το οξύμωρο και η παθογένεια πλέον είναι ορατά στοιχεία. Ειδικά σε ένα αστικό περιβάλλον όπως η Αθήνα.

Όλα τα παραπάνω αποτέλεσαν τον προβληματισμό και την αφορμή για την διοργάνωση της έκθεσης: η κατάσταση, ο σκεπτικισμός αλλά και η ανησυχία για την εξέλιξη όλων αυτών που προανέφερα.

Ο  βασικός λόγος, που ήθελα να οργανώσω και να επιμεληθώ την έκθεση  αυτή, ήταν να δοθεί μία άλλη οπτική στο θέμα, να δώσω δηλαδή μια ‘’αφήγηση’’, που η έννοια του επείγοντος να συνδέεται με την ανάγκη εξεύρεσης λύσεων.

) Francesco Kiais
Τίτλος ‘’in nomine matris’’, May 2017, performance 25 λεπτά.

– Πως χαρτογραφήθηκε το τοπίο στην Ελλάδα, μέσα από το ‘’A constant condition of emergency (I)’’; Μια νοητή ξενάγηση στο στίγμα της;

–   Η έκθεση «A constant condition of emergency (Ι)» δεν ήταν εξαντλητική, ήταν και ρητή και άρρητη, και έμμεση και άμεση αφήγηση. Δεν περιορίστηκε  ωστόσο στα Ελληνικά δεδομένα, αντιλαμβανόμενη τα θέματα πέραν του τοπικού και του ειδικού ως παγκόσμια και κοινά. Με απασχόλησαν θέματα όπως το προσφυγικό, ένα τεράστιας βαρύτητας θέμα, που τείνει να μετατραπεί σε παγιωμένη κατάσταση. Τα έργα ‘’Αθέμιτος’’ και ‘’Camp” του Παναγιώτη Νέζη θίγουν τα ζητήματα αυτά αλλά και θέματα που αφορούν στη βία – άμεση και έμμεση- όπως εμφανίζεται  και στο έργο του Απόστολου Ζερδεβά.

) Νέζης Παναγιώτης
Τίτλος ‘’Camp’’, 2017

Στο «A constant condition of emergency (Ι)» πήραν μέρος εικαστικοί, όπως η Anna Khodorkovskaya και η Ανθία ΛοΪζου, που ζουν στην Βιέννη. Επίσης ο Lanfranco Aceti, Ιταλός, που ζει και εργάζεται στην Αμερική και έχει διεθνή καριέρα και συμμετοχές σε εκθέσεις. Όσοι αναφέρω εδώ αποτύπωσαν τη γνώμη τους για αυτά τα θέματα και κατέθεσαν την άποψή τους, όπως τη βιώνουν ως εξωτερικοί παρατηρητές αλλά και το πως τα ζητήματα αυτά έχουν υπερκεράσει ένα εθνικό χαρακτήρα και αφορούν σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον συνδεόμενα με ένα ευρύτερο προβληματισμό.

Το ‘’Not a part of it’’ της Ανθίας Λοίζου και της Anna Khodorkovskaya είναι ένα  έργο με σαρκαστικό χαρακτήρα, εύθυμο αλλά και δηλωτικό της κοινωνίας των δύο ταχυτήτων, που συζητάμε… Εδώ έχουμε πρόσφυγες να γεννάνε μεσοπέλαγα, ανθρώπους που ζουν στα camp προσφύγων σε αναμονή, άλλους να υποσιτίζονται. Σε αντίθεση με όλο αυτό: το να αδιαφορείς, να συνεχίζεις να ζεις ως το πρόβλημα να μη σε αφορά. Είναι δηλωτικό του ότι δεν είσαι μέρος αυτής της κατάστασης, ότι δεν ανήκεις  και δεν επιζητείς άμεσα λύση.

Ανθία Λοίζου και Anna Khodorkovskaya,
Τίτλος ‘’not a part of it’’ 2017

Το έργο  ‘’Μια ζωή ανάμεσα στον Μίκη και τον Mickey’’ του Άγγελου Σκούρτη πραγματεύεται με οξυδερκή τρόπο και χιουμοριστικό το θέμα της ταυτότητας του νεοέλληνα – που συντίθεται μέσα από στοιχεία της ανατολής και των Βαλκανίων, αλλά και στοιχεία της Δύσης και εισαγόμενα συνεχώς. Είναι αμφίβολο όμως το ότι μπορούμε οι ίδιοι να δεχθούμε την ετερόκλητη αυτή σύνθεση της ίδιας της ταυτότητάς μας ως κοινωνία και να αξιοποιήσουμε θετικά τα στοιχεία της ετερογένειάς της.

Άγγελος Σκουρτης,
Τίτλος » Μια ζωή ανάμεσα στον Μίκη και τον Mikey» Εγκατάσταση. 2017

Το ‘’You are my hero’’και “You are my heroine” της Στέλλας Καπεζάνου δίνει με χιούμορ, οξυδέρκεια και σαρκασμό το στίγμα για τα πρότυπα και όλα αυτά που διαμορφώνουν την ταυτότητα του νεο- Έλληνα μέσα από τις ιστορικές καταβολές του, αλλά και τη καταγραφή των στερεοτυπικών προτύπων στη μόδα αλλά και τις επιβαλλόμενες κοινωνικές επιβολές και μανιέρες. Τα πρότυπα εξακολουθούν να είναι είδωλα από το παρελθόν, παρότι στην ίδια τους την εποχή εκθρονίστηκαν. Οι ίδιοι μερικές φορές λειτουργούμε υπονομεύοντας τα καλά τα στοιχεία μας. Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς τις λεζάντες, όπως παρουσιάζονται σε μορφή ιδιόχειρης γραφής ως παρατήρηση, καταγραφή και παρακαταθήκη σε μια ιστορική και επικοινωνιακή συνθήκη που αναδιαπραγματεύεται το παρελθόν αλλά και ατομικές προσωπικές καταθέσεις.

) Στέλλα Καπεζάνου
Τίτλος ‘’Hero’’, 2014

Το έργο της ίδιας καλλιτέχνιδας συνδιαλέγεται με ένα πολύ ενδιαφέροντα τρόπο με το έργο του Σκούρτη όσον αναφορά στη ταυτότητα αλλά και θέματα σχετικά με το status quo αλλά και την αφύπνιση της ταυτότητας σε επίπεδο ατομικό.

Ο Μπάμπης Καραλής μέσα από δύο έργα του, ‘’Έργο ν.41’’ πραγματεύεται την έννοια του επείγοντος αναδεικνύοντας τόσο τη συνθήκη της ασάφειας αλλά και το σκοτεινό περιβάλλον, στο οποίο κινούμαστε στα τυφλά, αλλά και το πόσο μερικές φορές η συνθήκη του επείγοντος παίρνει ένα εξατομικευμένο και ακραίο χαρακτήρα ως τοποθέτηση, ενεργοποιώντας στοιχεία μας και αποδυναμώνοντας εντελώς κάτι άλλο, ‘’Διφαλλία’’.

Τέλος στα έργο του Αντώνη Βάθη ‘’Περιμένοντας στην κορυφή’’ αποτυπώνεται η έννοια της προοπτικής αλλά και της ελπίδας μέσα από τις συναισθηματικές διακυμάνσεις και αλλαγές της.

«Αν το επείγον γίνει μόνιμο, πόσο η κανονικότητα ανατρέπεται και σε ποια κατεύθυνση;»

– Είναι μόνιμη τελικά η συνθήκη επείγουσας ανάγκης στην κρίση; Πως το βλέπετε;

– Ο τίτλος της έκθεσης «A constant condition of emergency (I)» λειτουργεί λίγο επικριτικά, ειρωνικά, καυστικά και σαφώς με χιούμορ. Πόσο αλήθεια μόνιμο μπορεί να είναι κάτι επείγον; Αν εν τέλει το επείγον γίνει μόνιμο, πόσο η κανονικότητα ανατρέπεται και σε ποια κατεύθυνση, στη περίπτωση αυτή;

Επείγον είναι κάτι στο οποίο καλούμαστε να αντιδράσουμε, να επιλύσουμε να βρούμε νέες νόρμες, για να αντικατασταθούν οι παλιές. Το επείγον ως κατάσταση, που για τις ανάγκες της συζήτησής μας εδώ προκύπτει είτε ως συνέπεια φυσικής καταστροφής, τρομοκρατικής ενέργειας ή κάποιου άλλου απρόοπτου και μη προγραμματισμένου συμβάντος, ενεργοποιεί ή θα έπρεπε να ενεργοποιήσει τα ανακλαστικά μας. Σε μία αναδρομή μέσα από προσωπικά βιώματά μου επικαλούμαι το σεισμό της Αθήνας του 1981: ένα γεγονός που δεν έχει να κάνει με τη βούληση ή τις ενέργειες των ανθρώπων, στο οποίο όμως οι Αθηναίοι τότε ανεξάρτητα από τη γειτονιά, τη κοινωνική τάξη κλπ, με το φόβο ως κινητοποίηση, βρέθηκαν από κοινού στους δρόμους της πόλης, σε κάτι βιωμένο ως το “κοινό δικό τους”, για να αντιμετωπίσουν την αόρατη απειλή. Με εντελώς άλλο τρόπο και ενάντια στη πολιτική, οικονομική κυριαρχία συσπειρώθηκαν “δυνάμεις’’ και τη τελευταία οκταετία στην Ελλάδα – φωνές που με κάποιο τρόπο ατόνησαν στη μακρόχρονη αυτή, ως αποτίμηση ιδωμένη πλέον, περίοδο κρίσης – που εν τέλει φαίνεται εκτός από επείγουσα να είναι μία μόνιμη συνθήκη. Έχει ενδιαφέρον πάντως ότι σιγά σιγα ως ένα domino effect πολλά γεγονότα σε πολιτικό επίπεδο ξεσπούν από τη μία στιγμή στην άλλη ως κεραυνός εν αιθρία στη διεθνή επικαιρότητα, αφήνοντας  μας μουδιασμένους θεατές στην πλειοψηφία στους τηλεοπτικούς μας δέκτες.

Τα τελευταία μόλις δυο – τρία χρόνια ο πόλεμος στη Συρία, η πολιτική κατάσταση στη Τουρκία, εκλογές στην Αμερική, Brexit εντατικοποιούν εσωτερικές αλλαγές και διεργασίες στο παγκόσμιο χώρο, χωρίς όμως συντονισμένες ενέργειες ή σχεδιασμό επίλυσης στα ενσκύπτοντα θέματα. Είδαμε πολλές καταστάσεις που προέκυψαν εν μία νυκτί να εγκαθίστανται ως μόνιμες. Θα αναφερθώ εδώ και πάλι ως παράδειγμα μόνο στο θέμα των προσφύγων. Ένα καίριο ανθρωπιστικό θέμα στο οποίο ακόμα και σήμερα δε φαίνεται να έχει δοθεί επίλυση.

Έχουμε συνηθίσει τελικά την παθογένεια; Υπερισχύει η λογική ή το κίνητρό μας είναι το ένστικτο του φόβου;

–    H πολιτικοποίηση ενέχεται σε πολλά πράγματα. Κυρίως όμως κάνουμε ένα βήμα μπροστά και μετά πάλι πίσω. Κυριαρχεί ο συντηρητισμός και η μετατόπιση σε πιο επουσιώδη πράγματα, σε οτιδήποτε συμφέρει κάθε φορά. Δημιουργούνται νέες συνθήκες συνεχώς, αν όμως αυτές είναι ‘’political correct’’ έχουν ήδη ‘’τακτοποιηθεί’’. Eν τέλει αποδεικνύεται ότι δεν έχουν τακτοποιηθεί  με ουσιαστικό τρόπο.

Καταρρέουν ολοένα συστήματα στον παγκόσμιο χάρτη, ακόμα διακυβεύονται πολιτικά συστήματα, όπως λ.χ. αυτό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εντός των οποίων είχαν εδραιωθεί δεδομένες πολιτικές. Σε πολλά θέματα φαίνεται ως να επιζητούμε μία επανεκκίνηση – ίσως μέσω μίας επανατοποθέτησης έναντι των θεσμών, της βάσης στην οποία ερείδονται και των θεμάτων, που πραγματεύονται ως προς την ουσία τους.

«Λειτουργούμε με αυτό που ονομάζει η ψυχανάλυση ‘’το τραύμα της επανάληψης’’.» 

– Οι βαθεά ριζωμένοι ανασταλτικοί παράγοντες της ελληνικής κοινωνίας που δε μας βοηθούν στην επίλυση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε; Ποιούς εντοπίζετε;

–    Υπάρχουν αλήθεια κάποια χαρακτηριστικά στη κουλτούρα μας και στο τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις, που δεν βοηθούν στη επίλυση των θεμάτων, που με εντατικό ρυθμό προκύπτουν. Χωρίς όμως να πιστεύω ότι στο εξωτερικό όλοι οι χειρισμοί είναι εξαιρετικοί. Οι δομές όμως βοηθούν, έρχονται να καλύψουν κενά και οι σχέσεις γίνονται λιγότερο προσωπικές. Αυτά τα στοιχεία δεν αφήνουν μεγάλο κενό για προσωπικές αντιπαραθέσεις, προστριβές, κάτι που συμβαίνει συχνά στην Ελλάδα, αφού όλα περνάνε μέσα από ένα προσωπικό φίλτρο και αντίληψη. Είναι γεγονός ότι η έλλειψη συνεργασίας και ομαδικότητας λείπει στην εργασιακή μας κουλτούρα – άλλωστε ειδικά στα καλλιτεχνικά πολλές φορές το τι είναι εργασία και τι αφορά στο ενδιαφέρον μας για αυτό το χώρο αποτελεί μια λεπτή γραμμή, καθώς πολλά γίνονται μέσα από προσωπικό κίνητρο κι ενδιαφέρον και όχι αμειβόμενη θεσμοθετημένη εργασία. Δυστυχώς όμως με δυσκολία μπορούμε να συνεργαστούμε πιο εύκολα.

Τοποθετούμε συνήθως τον άλλον απέναντι, όχι δίπλα μας. Αποφεύγουμε να αντιληφθούμε τη δουλειά μας ως μία συνεχή διαδικασία μέσα από την οποία μαθαίνουμε ή πράττουμε, όχι για να προβληθούμε αλλά να επικοινωνήσουμε, να αλλάξουμε, να μάθουμε από τα ατοπήματά μας. Συχνά δε υπεκφεύγουμε, δεν θέλουμε να σταθούμε μπροστά στον καθρέφτη, στο ‘’mirror making’’. Η ίδια η ιστορικότητά μας το αποδεικνύει. Λειτουργούμε με αυτό που ονομάζει η ψυχανάλυση ‘’το τραύμα της επανάληψης’’. Έχει ενδιαφέρον μάλιστα ότι στην αγγλοσαξονική κουλτούρα – κάτι που η γλώσσα εκφράζει εύστοχα- οι δυσκολίες θεωρούνται ως πρόκληση. Το ίδιο στοιχείο αυτό ενέχει την αισιοδοξία της επίλυσης με σωστό χειρισμό.

 

Τέλος θεωρώ ότι στην εποχή μας περισσότερο από ποτέ λείπουν οι προσωπικότητες. Εύκολα κάποιος γίνεται διάσημος∙για λίγα λεπτά, όπως είχε ισχυριστεί ο Andy Warhol. Αυτό όμως δεν έχει  εμβέλεια και ένταση. Αναδύονται επίσης νέα μοντέλα, πρότυπα και οι νέες τεχνολογίες έχουν τη δυνατότητα να αναμεταδίδουν πληροφορίες άμεσα, ώστε η επικοινωνία να καταρρίπτει γεωγραφικές έννοιες, που αφορούν στο χώρο-χρόνο. Όμως δεν υπάρχει δυστυχώς μία αποψηλάφιση ως προς τη ποιότητα της πληροφόρησης, η οποία, ενώ διαθέτει μεγάλη εισροή ως προς τη ποσότητα, είναι δύσκολο να αποψηλαφιστεί η σωστή πληροφορία από τη ψευδή. Όλα μοιάζουν κοντινά σε ένα συνοθύλευμα στοιχείων, που απαρτίζουν την είδηση. Η είδηση είναι δύσκολο να αξιολογηθεί. Με ευκολία τα social media μεταφέρουν μία πληροφορία ή κάτι μπορεί να γίνει απλά viral και να αναμεταδοθεί. Έτσι η έννοια του ‘’νέου’’ ακυρώνεται εύκολα.

Οξύμωρο για την εποχή μας το ότι με όλες αυτές τις εξελίξεις και τη διάνοιξη στη πληροφορία όλο και πιο ‘’κλειστοί’’ και καχύποπτοι γινόμαστε έναντι στην αλλαγή και το καινούριο. Τα δίκτυα ειδικά στην Ελλάδα, όπου είναι η βάση μου τα τελευταία χρόνια, όλο και πιο εσωτερικά και αυτο-καταναλώσιμα γίνονται. Ακόμα και η παρούσα κατάσταση που βιώνουμε δεν αποτέλεσε αφορμή για ένα άνοιγμα προς τον άλλο. Τουναντίον….

«Πόσο μόνιμη μία συνθήκη επείγουσας ανάγκης μπορεί να παραμείνει ως απειλή;»

– Και η θέση της τέχνης σε όλο αυτό που βιώνει σήμερα η ελληνική κοινωνία;

–     Η τέχνη η ίδια δεν μπορεί να είναι πανάκεια για όλα τα κοινωνικά ζητήματα και θέματα. Είναι όμως ένα εφαλτήριο εντοπισμού αυτών των ζητημάτων, συζήτησης. Η ίδια η τέχνη, παρά τον επίσης πολύπλοκο και αφηρημένο χαρακτήρα της δε μπορεί παρά να είναι πολιτική ως χειρονομία και πράξη. Περισσότερο από ποτέ διαπιστώνουμε ότι διανύουμε μία εποχή, που το εικαστικό τοπίο στην Αθήνα αλλάζει άρδην μέσα από νεοεισερχόμενους θεσμούς αλλά και στοιχεία μέθεξης, με δράσεις που ως προς τη μορφολογία και τη τυπολογία τους είναι εισαγόμενες και νέες. Είναι δύσκολο στη παρούσα στιγμή να εντοπίσει κάποιος το που ένα κεφάλαιο σταματά και που διανοίγει ένα καινούριο Ίσως μερικές φορές να μην οριοθετούνται τόσο στενά ή να μη πρέπει να γίνει αυτή η αξιολόγηση τώρα. Σε σχέση με τη Documenta πάντως μπορεί να πει κανείς ότι υπήρξε η αφορμή για να ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου, αναφορικά με τη κριτική στους θεσμούς, θέματα που αφορούν δίκτυα στη τέχνη, το ρόλο τους αλλά και την αναδιάρθρωση του πολιτιστικού τοπίου στη χώρα. Αυτό από μόνο του έχει σημάνει μία νέα εποχή, κατά τη γνώμη μου. Σε σχέση με το πως αυτό θα γίνει αντιληπτό και ποιο χειρισμό ή κατεύθυνση θα πάρει είναι κάτι που κανείς δε μπορεί να απαντήσει. Ακριβώς αυτό συμβαίνει θα έλεγα εδώ και με τη Documenta και τη πραγματοποίησή της στην Αθήνα. Πέραν του εκθεσιακού, που μπορεί να κρίνει κανείς άμεσα ως προς τη προβληματική που συνόδευσε τη δράση της πραγματοποίησής της, θα πάρει χρόνο, ψυχραιμία και αποστασιοποίηση, για να κριθεί και να αξιολογηθεί σε σχέση με τη προσφορά της ή και μη.

Συγκεκριμένα η έκθεση «A constant condition of emergency (Ι)», η οποία ολοκληρώθηκε μόλις πριν μερικές εβδομάδες, θεωρήθηκε σημαντικό να παρουσιαστεί σε έναν χώρο κεντρικό, που να αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των αστικών κέντρων και να συνθέτει συνοπτικά το τοπίο. Το ‘’Booze’’ είναι σημειολογικά  ένας χώρος, που συμπυκνώνει στοιχεία από το παρελθόν, γνωστό και οικείο σε παλιότερες  γενιές, ένα σημείο ‘’συνάντησης” με αλλαγές – όπως και η πόλη η ίδια που επιβιώνει μέσα από αυτές, αλλάζοντας, παραμένοντας άτεγκτη και ατίθαση στο καινούριο που έρχεται, προσαρμόσιμη αλλά και όχι προσαρμόσιμη άλλες φορές, μέσα από το ετερόκλητο πρόσωπο που έχει η πόλη της Αθήνας και δη το ιστορικό κέντρο – αλλά και ταυτόχρονα με όλα αυτά λίγο ‘’underground’’. Η επιλογή του χώρου συγκεκριμένα της Base Gallery, στην οδό Κολοκοτρώνη, εκτός από το σκοπό να τοποθετήσει τη προβληματική αυτή σε ένα καίριο σημείο τόσο σημειολογικά αλλά και σημασιολογικά, ο ίδιος ο υπόγειος χώρος αποκαλύπτεται ως μία φωνή που έρχεται ‘’από μέσα”, έναν χώρο από κάτω: bottom up πολιτικής έκφρασης.

Τί να περιμένουμε στο 2ο μέρος αυτής της έκθεσης;

–     Το 1ο μέρος της έκθεσης, το «A constant condition of emergency (Ι)» ήταν μία αφορμή, ώστε  να ειπωθούν κάποια πράγματα.

Η  έκθεση αυτή δεν έχει σκοπό να είναι αφοριστική. Έχει όμως την πολύπλευρη αφήγησή της. Απευθύνει όχι μόνο το θέμα του επείγοντος ως μόνιμη συνθήκη και το πολύπτυχο χαρακτήρα του θέματος που πραγματεύεται, ανθρωπιστικό, κοινωνικό, πολιτικό, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει κάποια από τα θέματα που αφορούν σε αυτή τη κατάσταση: ταυτότητα του νεοέλληνα – με επιμέρους στοιχεία όπως ο εγωκεντρισμός,  η εγωπάθεια, μη  συλλογική δράση ως πρακτική – αλλά και τα ανθρώπινα δικαιώματα και το χειρισμό τους από τη Πολιτεία, όχι μόνο σε σχέση με το νομικό πλαίσιο που αυτά διέπονται.

Η συγκεκριμένη έκθεση είναι μία μη θεσμική έκθεση: προέρχεται από ατομική πρωτοβουλία και δράση και δεν είχε  καμία χρηματοδότηση. Στόχος της δεν είναι ο αντίλογος με τη μορφή αντιπαράθεσης, άλλωστε πρόκειται για μία έκθεση εφόρμηση για συζήτηση και διάλογο. Θεωρήθηκε καλό να γίνει παράλληλα σε άλλες εκθέσεις και δράσεις που πραγματοποιούνται αυτό το καιρό, θεσμικές αλλά και άλλες εκδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα στην Αθήνα το τελευταίο τετράμηνο. Λόγω της Documenta η επισκεψιμότητα στην Αθήνα είναι μεγάλη και το εικαστικό τοπίο της πρωτεύουσας είναι στο επίκεντρο. Είναι σημαντικό να πραγματοποιούνται μη θεσμικές και παράλληλες δράσεις. Να υπάρχουν διαφορετικές φωνές. Είναι βέβαια κοινή διαπίστωση για όσους ασχολούνται με θέματα πολιτισμού, ότι βλέπουμε μια υπερπροσφορά στα εικαστικά δρώμενα. Σε τέτοιο σημείο, ώστε να αναρωτιέται κανείς αν η δράση περιστρέφεται μονάχα γύρω από τα εικαστικά… Εντοπίζουμε και συζητάμε περιφερειακά το πρόβλημα – προβλήματα και μόνο, χωρίς να περνάει στο στάδιο της αλλαγής ή εν τέλει αυτές οι αλλαγές να συντελούνται με πολύ αργό ρυθμό. Κοινωνία δηλαδή, που διαμορφώνει την δυνατότητα του πλουραλισμού και της υπερέκφρασης χωρίς να δρα ή να αντιδρά. Αντιλαμβανόμαστε ότι πολλά  τα “κακώς κείμενα”, αλλά το ερώτημα είναι, τί κάνω σε αυτή τη περίπτωση;

Ως προς το εκθεσιακό μέρος, το «A constant condition of emergency (IΙ)» το περιμένουμε πιο διευρυμένο, μεγαλύτερο. Απαντώντας με σαρκασμό στον ίδιο το τίτλο της έκθεσης, προσμονή μας, αναμονή και ελπίδα θα ήταν η κατάσταση αυτή να λάβει τέλος. Εν τέλει όμως πόσο μόνιμη μπορεί να είναι μία συνθήκη επείγουσας ανάγκης και πόσο μόνιμη μπορεί να παραμείνει ως απειλή; Αυτό ακριβώς έχει σκοπό να διερευνήσει το δεύτερο μέρος της έκθεσης. Αυτό είναι κάτι που μόνο ιστορικά μπορεί να αποδείξει κανείς.

Σε ένα επίπεδο συζήτησης θα έλεγε κανείς, ότι η ίδια η ζωή αποτελεί ένα πεδίο αλλαγών, αντιμαχιών, συνεχούς ανατροπής…

Στην έκθεση «A constant condition of emergency (I)» πήραν μέρος οι δημιουργοί:

Lanfranco Aceti: ‘’Ανατομία ενός ονείρου’’, 2017

Νίκος Mπρανίδης: ‘’’Ενας ποιητής της στιγμής’’, 2017

Στέλλα Καπεζάνου: 1. ‘’You are my hero’’, 2013. 2. ‘’You are my heroine’’, 2013.

Μπάμπης Καραλής: ‘’Έργο v. 41’’, 2013

Anna Khodorkovskaya και Ανθία Λοϊζου: ‘’Not a part of it’’, 2016-2017

Francesco Kiais: ‘’In nomine matris’’, 2017, Performance 25 λεπτά

Παναγιώτης Νέζης: ‘’Camp’’, 2017

Άγγελος Σκούρτης: ‘’Μιά ζωή ανάμεσα στον Μίκh και στον Mickey’’, 2017

Αντώνης Βάθης: ‘’Δάσος’’, 2000

Απόστολος Ζερδεβάς: ‘’Militiaman’’, 2015

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here