Παναγιώτη Κουσαθανά: «Ασύνταχτα μένουν τα δύσκολα»-Μια αριστουργηματική λογοτεχνική ξερολιθιά

 

 

Της ζωγράφου ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ

 

«Ένα ξερό φύλλο της κληματαριάς τον Αύγουστο που το κλωθογυρίζει ο αγέρας γρατζουνίζοντας τις πλάκες της αυλής ήχος τερπνός άμα τε κι ανατριχιαστικός εξαρτιέται από το τι διαλέγει η ψυχή κι η σχετικότης που κυβερνά παντού και πάντοτε τ’ ανθρώπινα»
(από το βιβλίο, σελ. 260)

Ασχολούμενη συνεχώς με τα εικαστικά και τα αισθητικά κανακέματα των βιβλίων δεν διαβάζω πολύ. Διαβάζω ωστόσο γραπτά εικαστικών και τα βιβλία των φίλων μου λογοτεχνών ή αυτά που προτείνουν και δωρίζουν. Δεν είναι και λίγα. Κι αν σκεφτεί κανείς και τη φιλία μαζί με την αγάπη τους, αρκούν και με το παραπάνω για όλη τη ζωή. Κάποια απ’ αυτά θα αρκούσαν και μόνα τους. Να, θα μπορούσαν να βρίσκονται μοναχικά σε ένα σπίτι χωρίς βιβλία και το σπίτι να μην είναι άδειο. Όπως μπορεί να συμβεί και με ένα έργο τέχνης. Είτε είναι ένα σχέδιο μοναχά, είτε ένα αντικείμενο, μια παρέμβαση, ένα, μόνο του, και να φτάνει. Για τη μουσική ούτε λόγος. Γεμίζει κάθε ερημιά. Τέτοιο είναι το βιβλίο του φίλτατου Παναγιώτη Κουσαθανά. Ξεχωριστό ανάμεσα σε μυριάδες μιας πλούσιας βιβλιοθήκης, μα και ολομόναχο πλάι σε προσκεφάλι που αυτός που γέρνει επάνω του ξέρει να αγαπάει. Και όπως έχει και άφθονες σελίδες…

«Ασύνταχτα μένουν τα δύσκολα». Ένας ασβεστωμένος τοίχος με πάμπολλα επεισόδια. Ένα δέντρο ανθισμένο μαζί και καρπισμένο. Μια θάλασσα μικρή με τα χίλια μύρια της. Ένα κέντημα από ελεύθερη κεντήστρα, με το σχέδιο μόνο στο μυαλό της. Πόσο απλό να το νιώσεις πόσο δύσκολο να το πεις με λέξεις. Όταν μάλιστα το έργο αυτό είναι καμωμένο από λέξεις. Άπειρες μεν, διαλεγμένες όμως τόσο προσεκτικά μία μία και επεξεργασμένες μία μία, έργο σμιλεμένο μα και με τη δροσιά κρατημένη του άμεσου και του αυθόρμητου.

Τα παραπάνω, όσο μπορώ για τη μορφή. Για το περιεχόμενο, το τι λένε δηλαδή αυτές οι λέξεις, αυτά τα σμιλέματα, τι να πει κανείς, το λέει και ο τίτλος του έργου. Άφατα τα δύσκολα, ασύνταχτα. Και όμως πόσο καλοσυνταγμένα. Μήπως ο Παναγιώτης τα τιτλοφορεί «ασύνταχτα» γιατί είναι κεντημένα εδώ και κει με την αυθορμησιά της καρδιάς. Μα όπως μια καλή ξερολιθιά έχει όλες τις πλατιές της πέτρες άριστα τοποθετημένες, και θα μπορούσε να είναι αλλιώς τοποθετημένες και πάλι να είναι υπέροχη, έτσι κι ετούτο το βιβλίο κουβαλά απέραντο κόπο, αγάπη, και όπως και η ξερολιθιά, έχει τον σκοπό του. Διαφορετικό από εκείνης, μα εξ ίσου ιερό.

Ο καμβάς της μυθιστορίας, είναι το νησί. Το νησί του Παναγιώτη και της Μέλπως, να εξηγούμαστε. Το νησί που περπάτησε ο Κεφαλληνός και όλες οι λαλάδες με το χρυσό κόσμημα στ’ αφτί φορεμένο καθημερινή και σκόλη. Το νησί που επισκέφτηκε και ο πατέρας, φοιτητής μέσα στον πόλεμο. Το νησί που όταν το πρωταντίκρισα ένιωσα τι είναι στ’ αλήθεια το φως. Το νησί που αστράφτει πλάι στις ιερές Δήλες, ιερό και αυτό, καταπατημένο και αυτό. Επάνω του με διάφανες βελονιές μια ιστορία αγάπης από τις ανιστόρητες. Κι επάνω εκεί, άλλοτε κεντιώνται τα πιο λεπτά της ψυχής αισθήματα, άλλοτε της φύσης τα ύψιστα, άλλοτε οι φωτισμένες τέχνες, κι άλλοτε η αγανάκτηση απ’ των ανθρώπων τα καμώματα.

Και όπως της ξερολιθιάς κάποια λιθάρια, πάντα ταιριαστά στο σύνολό τους, ξεχωρίζουν, έτσι και στ’ «Ασύνταχτα». Βρίσκει ο καθένας στην αρχή ένα λιθαράκι που του μιλά ίσια στην ψυχή. Συνεχίζοντας βρίσκει άλλο και άλλο. Και όταν τα ξαναδιαβάσει, βρίσκει κι άλλα, κι απορεί που δεν τα πρόσεξε όσο τους έπρεπε στην πρώτη ανάγνωση. Κι άλλο ένα, κι άλλο, κι άλλο, όλα στο τέλος. Όλα θα τα προσέξει αρκεί να σταθεί να τα αφουγκραστεί. Αυτά εκεί στέκονται και μάλιστα σαν γνήσια ξερολίθαρα, χωρίς αρμό, χωρίς κόμματα, τελείες και άλλα σημάδια. Απλά, λιτά και άριστα συναρμοσμένα μας τα προσφέρει ο Παναγιώτης. Και πόσο ζεστά από τον ήλιο της πατρίδας του. Και δεν απαιτούν τίποτε, μόνο δίνουν.

«Ασύνταχτα μένουν τα δύσκολα»
Παναγιώτης Κουσαθανάς
Ίνδικτος

482 σελίδες
ISBN 978-960-518-441-4

Τιμή: €18,00

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here