Φυματίωση- Μικρή υπενθύμιση μιας μεγάλης μάστιγας

 

Farmacología-La-Miseria-de-Cristóbal-Rojas

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Σήμερα όταν ακούμε τη λέξη φυματίωση, στο μυαλό μας έρχεται η Μιμή, η τραγική ηρωίδα της όπερας ‘La Boheme’ του Πουτσίνι, και ακόμα το σανατόριο στο βιβλίο ‘Το μαγικό Βουνό’ του Τόμας Μαν. Είχε πάντοτε η αρρώστια ετούτη   μια περίεργη και μυστικιστή χροιά, ειδικά όταν δεν είχε καλπάζουσα πορεία και  δεν κατέληγε σε θάνατο του ασθενούς. Ίχνη της βρέθηκαν σε μούμιες της αρχαίας Αιγύπτου καθώς  και σε οστά των ιθαγενών της αμερικανικής ηπείρου. Από τα κείμενα του Ιπποκράτη, φαίνεται πως ήταν η κυριότερη ασθένεια του πέμπτου αιώνα προ Χριστού. Γύρω στα 1800, στη Μεγάλη Βρεττανία το ένα τέταρτο του συνόλου των θανάτων οφειλόταν σε φυματίωση, κι έναν αιώνα αργότερα, προς το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η φυματίωση ήταν υπεύθυνη για το ένα έκτο των θανάτων στη Γαλλία.   Ο ερχομός και η   ανάπτυξη των αντιφυματικών φαρμάκων στον εικοστό αιώνα έδωσε ελπίδες για οριστική εξαφάνιση της νόσου, αλλά τελευταία η εμφάνιση κάποιων ανθεκτικών στελεχών της άρχισε να κινητοποιεί τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ξανά.

Οι ονομασίες της ποικίλουν από χώρα σε χώρα. ‘Φθίσις’ για τα ελληνικά δεδομένα και ‘King’s evil’ για τα βρετανικά πράγματα, κυρίως τη φυματιώδη λεμφαδενίτιδα, όνομα ευρέως αποδεκτό καθώς αρκετοί πίστευαν ακράδαντα ότι θεραπευόταν με το άγγιγμα του βασιλιά. Το έθιμο του αγγίγματος υιοθετήθηκε  για πρώτη φορά στην Αγγλία από τον Εδουάρδο και στη Γαλλία από τον Φίλιππο τον I. Στην Αγγλία την  πρακτική αυτή παρακολουθούσε πολύς κόσμος  σε μεγάλες εντυπωσιακές  τελετές. Λέγεται μάλιστα ότι ο Κάρολος ο II  είχε  αγγίξει περισσότερα από 90.000 θύματα μεταξύ των ετών 1660 και 1682. Ο τελευταίος βασιλικός θεραπευτής στην Αγγλία ήταν η βασίλισσα Άννα,   η οποία άγγιξε 200 θύματα στο 1712. Στη Γαλλία η τελετή συνεχίστηκε για έναν άλλο αιώνα και ήταν ακόμη εν ενεργεία από τον Κάρολο τον Χ, μεταξύ 1824 και 1830.

Το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης περιγράφτηκε για πρώτη φορά το 1882, από τον Ρόμπερτ Κοχ, ο οποίος αργότερα στα 1905, ανταμείφτηκε με το βραβείο Νόμπελ. Παραδοσιακά η αρρώστια προσβάλλει φτωχούς και γειτονιές με κακές συνθήκες διαβίωσης. Η ιστορία όμως σε αυτόν τον κόσμο, συνήθως δεν γράφεται από τους φτωχούς αλλά από τους πλούσιους και γνωστούς και έτσι κι εδώ η λίστα των θυμάτων της περιλαμβάνει αρκετές και ονομαστές προσωπικότητες. Πολλοί είχαν προσβληθεί από αυτή αν και σε κάποιες περιπτώσεις ο θάνατός τους δεν οφειλόταν στη φυματίωση αυτή καθεαυτή.  Μερικοί από τους γνωστούς που ταλαιπωρήθηκαν από τη νόσο, είναι οι Τζων Κητς, Αλμπέρ Καμύ,  Φρεντερίκ Σοπέν, Πωλ Γκωγκέν, Φρανς Κάφκα, Έντγκαρ Άλαν Πόε, Άντον Τσέχωφ, Σιμόν Μπολιβάρ, Ελεονόρα Ρούσβελτ, Νέλσον Μαντέλα, και τόσοι άλλοι.

Η φυματίωση αναφέρεται πολλαπλώς στη λογοτεχνία και βρίσκεται μέσα σε έργα αρκετών και γνωστών συγγραφέων, όπως οι Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ ο οποίος ήταν ο ίδιος γιατρός,  Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Τζων Λε Καρέ,  Σύλβια Πλαθ, Τσαρλς Ντίκενς, Τόμας Μουρ, Κουρτ Βόνεγκατ, κι άλλων πολλών. Φυσικά και η ακτινολογία του αναπνευστικού συστήματος πριν το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν ήταν τόσο αναπτυγμένη και προχωρημένη όσο σήμερα με τα σχετικά επακόλουθα. Η αντιμετώπισή της πριν τα αντιφυματικά φάρμακα, περιελάμβανε το χτίσιμο μεγάλου αριθμού σανατορίων όπου διέμεναν οι πάσχοντες, καθαρό αέρα, ήσυχη ζωή και ξεκούραση όπως μας έχουν αφήσει παρακαταθήκη τόσες και τόσες ελκυστικές περιγραφές.

Οι λόγοι σήμερα της επιστροφής της αρρώστιας, περιλαμβάνουν πέρα από τους γνωστούς και συχνούς, την ανθεκτικότητα του μυκοβακτηριδίου, τη γνωστή μας επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια μερικών ομάδων και τη μετακίνηση και μετανάστευση κάποιων πληθυσμών. Η 24η Mαρτίου χρησιμεύει κάθε χρόνο ως μέρα υπενθύμισης μιας μεγάλης μάστιγας με αναρίθμητα θύματα και τρομακτικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here