Τι σημαίνει το Grexit

Tου Νίκου Ράπτη
Το Grexit δεν είναι απλά η έξοδος της Ελλάδας από την Ευρώπη, αλλά από την ίδια την Ιστορία. Η σημασία του υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη ενός επεισοδίου της Μεταπολίτευσης. Σηματοδοτεί την ιστορική χρεοκοπία αυτής καθ’ αυτής της πολιτικής επιλογής του 1821. Η αποχώρηση της Ελλάδας από την ΕΕ θα είναι σταθμός στην ακύρωση του εγχειρήματος της κρατικής υποστασιοποίησης του ελληνισμού.
Ο Διαφωτισμός ήταν, σε μεγάλο βαθμό, «ελληνικός». Πολιτική και φιλοσοφία, επιστήμη και εικαστικά, αρχιτεκτονική και λογοτεχνία αρδεύονταν από τους Έλληνες. Είχε ανάγκη να δώσει σάρκα και οστά στον ελληνισμό –και για τον κόσμο εκείνο σάρκα και οστά σήμαινε Πολιτεία, κρατική υπόσταση. Έτσι, η Ελλάδα υπήρξε κυρίως ως το κράτος των Ελλήνων. Κατασκευάστηκε ως κιβωτός του (εκχριστιανισμένου, έχει κι αυτό τη σημασία του) ελληνισμού, σε μια εποχή που ολόκληρη η Δύση ήταν ακριβώς η συνάντηση των Ελλήνων με τη χριστιανοσύνη.
Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Στη Δύση, Έλληνες και χριστιανισμός εξακολουθούν να είναι σημαντικοί, αλλά η επιρροή τους βαίνει μειούμενη. Ο πολυπολιτισμός, ο συγκριτισμός, η εξατομίκευση, ο τεχνοκρατισμός σμιλεύουν εξίσου το πρόσωπο της Δύσης.
Στην ίδια την Ελλάδα, η προσπάθεια να οικοδομηθεί μια πολιτεία που θα παρέπεμπε στο Βυζάντιο και την Αρκαδία (η «Μεγάλη Ιδέα») εγκαταλείφθηκε μέσα σε εκατό χρόνια. Οι Έλληνες σκέφτηκαν πως ιστορική τους αποστολή ήταν να γίνουν ένας ακόμα «φωτισμένος λαός της Ευρώπης». Θέλησαν να «συγχρονισθούν», να γίνουν -για να κάνουμε και λίγο χιούμορ- «η Δανία του Νότου». Πουθενά δεν αποτυπώθηκε σαφέστερα αυτή η συλλογική απόφαση από τη γλώσσα. Εγκαταλείφθηκε η προσπάθεια τα «σωστά» ελληνικά να παραπέμπουν κατά το δυνατό σε τύπους της κλασσικής ελληνικής γραμματείας και των Ευαγγελίων. Προτιμήθηκε μια χρησιμοθηρική γλωσσική εκδοχή, που ούτε καν Γραμματική της προκοπής δεν διαθέτει.
Θα μπορούσε να υποστηριχτεί πως, παρά τη σοβαρότητα ενός Grexit, «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει». Πως θα βρει κάποιον άλλο λόγο ύπαρξης, πέραν της Μεγάλης Ιδέας και του Εξευρωπαϊσμού της.
Δεν νομίζω -λόγω αντικειμενικών συνθηκών: μέσα στις επόμενες δεκαετίες, ιδίως από τα μέσα του τρέχοντος αιώνα, η χώρα θα βιώσει δύο σφοδρές συγκρούσεις. Το δημογραφικό σοκ και το περιβαλλοντικό σοκ.
 Το πρώτο θα οδηγήσει από τη ραγδαία γήρανση στην απώλεια ενός εκατομμυρίου ελληνόφωνων κατοίκων ανά δεκαετία. Ως το 2100, ο σχετικός πληθυσμός θα έχει προσγειωθεί ανάμεσα στα δύο και τα τρία εκατομμύρια, πιο κοντά στα δύο παρά στα τρία.
Το δεύτερο, μόνο ως κλιματική αλλαγή, θα έχει κοστίσει έως το τέλος του αιώνα 700 δις ευρώ -δυόμισι  φορές το τεράστιο, «μη βιώσιμο» χρέος μας. Αφήνω κατά μέρος της ερημοποίηση της μεγάλης πλειοψηφίας της ελληνικής γης ή την απίσχναση της βιοποικιλότητας.
Στο τέλος του δρόμου μας περιμένει ένας ελλαδικός χώρος που ανθρωπογεωγραφικά θα θυμίζει περισσότερο Μαυριτανία, παρά Ιταλία (ή Σερβία, εδώ που τα λέμε). Τα σύνορα της Ευρώπης θα μετακινηθούν από το Αιγαίο στην Αδριατική. Εδώ θα διαμορφωθεί ένα υβρίδιο που θα είναι και Αφρική και Μέση Ανατολή και Ευρώπη. Ένα πεδίο μάχης.
Τον 21ο αιώνα βρεθήκαμε να είμαστε η «αχίλλειος πτέρνα» του «μαλακού υπογάστριου» (της Ευρώπης), του «αδύναμου κρίκου» (της Δύσης) της παραπαίουσας, λόγω κλιματικής αλλαγής, ανθρωπότητας. Εντάξει, δεν είχαμε πολλή τύχη. Είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν η παραμονή στην Ευρώπη θα αρκούσε να μας γλιτώσει από το Grexit από την ιστορία. Θα το παλεύαμε πάντως περισσότερο. Από την άλλη, ίσως τώρα όλα να τελειώσουν γρηγορότερα.
Κατά τη περιεκτική ρήση του Francesco Giavazzi, στη Μεταπολίτευση «επιλέξαμε τη φτώχεια». Αποδείξαμε λόγω και έργω πως δεν έχουμε τίποτα πια να συνεισφέρουμε στον κόσμο τούτο. Μένει να δούμε τι θα μας απαντήσει η Ιστορία.
 Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός
Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here