Σοφία Βόϊκου: «Ψίθυροι του βαρδάρη»

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Η Σαλονίκη, η πόλη των τριών θεών, των χριστιανών, των μουσουλμάνων και των Εβραίων, προσπαθεί να βρει την ταυτότητά της στην αυγή του εικοστού αιώνα. 

Αύγουστος 1917. Η πόλη καίγεται συθέμελα. Ο πλούσιος Μεχμέτ εφέντης σώζει τη ζωή μιας χριστιανής, της Σοφίας. Την ερωτεύεται παράφορα, παντρεύεται όμως μια άλλη γυναίκα. Η Ζοζεφίν και το πολυτελές πορνείο της γίνονται μάρτυρες μιας μάζωξης λαών από όλα τα μέρη του κόσμου που θα κληθούν να χύσουν το αίμα τους σε έναν καταστροφικό πόλεμο. Η Εσρά, μια τσιγγάνα που η γέννησή της χάνεται στον χρόνο, κινείται αθόρυβα και υπογείως στην πόλη και παρεμβαίνει στις ανθρώπινες ζωές. Μια επιστολή, πολλά χρόνια αργότερα, φέρνει στο φως επτασφράγιστα μυστικά που σημάδεψαν τη μοίρα όλων αυτών που κάποτε σεργιάνισαν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Ο βαρδάρης, ο αέναος τοπικός άνεμος, μας παρασέρνει στη δίνη της ιστορίας μιας πόλης σαγηνευτικής και φέρνει μαζί του ψιθύρους ξεχασμένους. Μιλάμε με την Σοφία Βόϊκου συγγραφέα του βιβλίου «Ψίθυροι του βαρδάρη» εκδόσεις Ψυχογιός.

BOIKOY

-Η πολυθρησκευτική Θεσσαλονίκη στις αρχές του περασμένου αιώνα το θέμα του νέου σας βιβλίου;

Η πολυπολιτισμική και πολυθρησκευτική Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα είναι πράγματι ο ιστορικός, γεωγραφικός και κοινωνικός καμβάς πάνω στον οποίο πλέκονται οι ιστορίες των ηρώων στους “Ψίθυρους του βαρδάρη”. Ο αναγνώστης, πιστεύω, πως μπορεί να βιώσει την ατμόσφαιρα της Σαλονίκης, Σελανίκ για τους Μουσουλμάνους και Εβραίους, εκείνης της εποχής και ταυτόχρονα να μάθει και ορισμένα πράγματα για την ιστορία της που ενδεχομένως αγνοεί. Ας μην ξεχνάμε όμως πως πρόκειται για ένα μυθιστόρημα, που πέρα από το πραγματικό ιστορικό φόντο, πλέκονται φιλίες, έρωτες, πάθη, συμφέροντα και προδοσίες.

-Πως ήταν η συνύπαρξη Εβραίων, μουσουλμάνων, χριστιανών;

Υπήρχε σεβασμός στη θρησκεία και στη διαφορετικότητα του άλλου. Ο κόσμος είχε γεννηθεί σε μια πόλη – λιμάνι, δεκτική στο διαφορετικό. Μιλάμε για ένα πραγματικό χωνευτήρι λαών και θρησκειών, με αποτέλεσμα η συνύπαρξη να μην είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Ωστόσο, υπήρχαν σαφείς διαχωρισμοί ανάμεσα στις τρεις βασικές κοινότητες. Οι μεικτοί γάμοι ήταν σχεδόν απαγορευμένοι από τα ήθη της εποχής. Το να παντρευτείς έναν αλλόθρησκο, θεωρούνταν προδοσία απέναντι στη φυλή και στη θρησκεία σου. Επίσης όταν επενέβαινε η πολιτική εις βάρος κάποιας εθνοτικής ομάδας, δημιουργούνταν εντάσεις και σοβαρά προβλήματα και μεταξύ των ανθρώπων στην καθημερινότητα τους. Ο “άλλος” αποτελούσε πάντα τον εύκολο στόχο για τα όποια προβλήματά μας.

– Συνεχίζετε την ιστορική έρευνα, δίνοντας την σκυτάλη των προηγούμενων αφηγήσεων σας σχετικά με πολεμικά γεγονότα, πρώτος Παγκόσμιος, γερμανική κατοχή, στο κοινωνικό μωσαϊκό της Θεσσαλονίκης…

Πιστεύω πως δεν είναι δυνατόν να διαχωρίσω το ιστορικό από το κοινωνικό γίγνεσθαι της Θεσσαλονίκης. Είναι δύο έννοιες αλληλένδετες. Η μεσοαστή Χριστιανή Σοφία, ο Τούρκος Ιμπραήμ, ο πλούσιος ντονμές (εξισλαμισμένος Εβραίος) Μεχμέτ εφέντης και η Εβραία Ζοζεφίν ξεκινάνε από διαφορετικές αφετηρίες. Είναι όμως υποχρεωμένοι να ζήσουν στην ίδια πόλη, να σημαδευτούν από τα ίδια ιστορικά γεγονότα και να ζήσουν τη ζωή τους σύμφωνα με τις κοινωνικές νόρμες της εποχής.

-Η ιστορία λένε πολλοί πως είναι ένα αληθινό μυθιστόρημα, το μυθιστόρημα είναι μια αναληθής ιστορία; 

Όλα τα μυθιστορήματα, άσχετα από το είδος που υπηρετούν, κρύβουν αλήθειες μέσα τους. Πρώτα απ’ όλα την αλήθεια του ίδιου του συγγραφέα και στη συνέχεια την αλήθεια του εκάστοτε αναγνώστη. Το ιστορικό μυθιστόρημα ωστόσο κρύβει και μια αλήθεια επιπλέον. Την ιστορική αλήθεια γιατί ο συγγραφέας καλείται πέρα από τη μυθιστορία να σεβαστεί τα ιστορικά γεγονότα.

-Το μυθιστόρημα ως αφήγημα μας φέρνει πιο κοντά στην ιστορική γνώση;

Πιστεύω πως ένα καλογραμμένο ιστορικό μυθιστόρημα, είναι ίσως ο καλύτερος και πιο ευχάριστος τρόπος για να έρθουμε κοντά στην ιστορική γνώση. Μαθαίνουμε μέσα από τις ιστορίες των ηρώων και όχι μέσα από τον πολλές φορές ξύλινο λόγο ενός επιστημονικού συγγράματος. Ωστόσο, θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε πως διαβάζουμε μυθιστόρημα και όχι ιστορία.

-Πόσο χρόνο σας πήρε η μελέτη του ιστορικού χωροχρόνουτης εποχής;

Έναν ολόκληρο χρόνο, διάβαζα και μελετούσα την ιστορία και την τοπιογραφία της Θεσσαλονίκης. Βοήθησε φυσικά και το γεγονός πως είμαι “γέννημα – θρέμμα” Θεσσαλονικιά, ζω και κυκλοφορώ στην πόλη, οπότε είχα άμεση πρόσβαση σε όλα τα μέρη που περιγράφονται μέσα στο βιβλίο.

-Διευθύντρια δημιουργικού, με σπουδές στην Ιστορία της Τέχνης πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τον άνεμο…της Ιστορίας;

Παιδικό απωθημένο… Λάτρευα την ιστορία από μικρή. Με γοήτευε όλο αυτό το παρελθόν που υπήρξε πριν από μένα Την εποχή που έδινα πανελλαδικές, η πρώτη μου επιλογή ήταν το “Ιστορικό – Αρχαιολογικό”. Δεν έπιασα τις βάσεις, πέρασα στη δεύτερη επιλογή. Την αγάπη μου και τη λατρεία μου για την έρευνα και την ιστορία, αφού δεν κατάφερα να την κάνω επάγγελμα, την έκανα βιβλία.

-Με την πείρα που έχετε στο χώρο της διαφήμισης, πως θα επικοινωνούσατε στην εκδοτική αγορά το βιβλίο σας; Γιατί να το αγοράσει ο αναγνώστης;

Δεν υπάρχει πιο δύσκολο πράγμα από το να επικοινωνήσεις – διαφημίσεις τον εαυτό σου. Εμπλέκεσαι συναισθηματικά, δεν είσαι αντικειμενικός. Ωστόσο για τους “Ψίθυρους του βαρδάρη” θα πω πως είναι μια μοναδική ευκαιρία να ταξιδέψετε στο παρελθόν της Σαλονίκης, αυτής της μαγικής πόλης μαζί με τη Σοφία, την Αναστασία, τον Ιμπραήμ, τον Εμμανουήλ και τους υπόλοιπους ήρωες. Θα απολαύσετε μια άλλη Θεσσαλονίκη. Μια διαφορετική αναγνωστική εμπειρία!

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here