‘Οι πρόσφυγες’ του Benjamin Zephaniah

 

Κλοντ προσφυγες

Πίνακας Claude Buckle, Πρόσφυγες(Με αφορμή την πανελλήνια ημέρα των προσφύγων)

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Προσφυγιά, όρος που παραπέμπει σε βίαιη εγκατάλειψη της  πατρίδας εξαιτίας κάποιας περιρρέουσας πολιτικής, εθνικής ή και θρησκευτικής δίωξης, αλλά πάνω απ’ όλα λέξη που σηματοδοτεί την για άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα απώλεια της πατρίδας, της προσωπικής και οικογενειακής αξιοπρέπειας, την αβεβαιότητα, τη γενικότερη  ανασφάλεια  για το αύριο, την πιθανή απώλεια  ελευθερίας και κάποιες φορές και της ίδιας της ζωής. Το στίγμα της προσφυγιάς, η συλλογική της μνήμη, κομμάτια παρελθόντος να εμφανίζονται ξαφνικά από το πουθενά σε τουλάχιστον την πρώτη και δεύτερη γενιά, είναι τελικά φαίνεται  συνηθισμένες ιστορίες.

Ο Benjamin Obadiah Iqbal Zephaniah (γεννημένος το 1958, στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας) είναι Βρεττανός και Τζαμαϊκανός συγγραφέας, κι ακόμα  ποιητής με βαθιές ρίζες που φτάνουν στις Δυτικές Ινδίες και οπαδός του  Ρασταφαριανισμού, ενός  θρησκευτικού και πολιτικού κινήματος που συνδυάζει στοιχεία του προτεσταντισμού με το μυστικισμό και μία παναφρικανική πολιτική συνείδηση. Τα μέλη του αποδέχονται τον πρώην αυτοκράτορα της Αιθιοπίας Χαϊλέ Σελασιέ Α’ (1892-1975) ως μεσσία και ενσάρκωση του Θεού. Η περιοχή που μεγάλωσε στο Μπέρμιγχαμ, θεωρείται σήμερα η ‘Τζαμαϊκανή πρωτεύουσα της Ευρώπης’. Λόγω της δυσλεξίας του  παρακολούθησε κάποιο σχολείο αλλά σύντομα το εγκατέλειψε γιατί δεν μπορούσε ούτε  να διαβάσει ούτε  να γράψει. Η ποίησή του, όπως εξομολογείται ο ίδιος, επηρεάστηκε έντονα από τη μουσική και την ποίηση της Τζαμάικα. Κάποιο διάστημα το πέρασε στη φυλακή σε νεαρή ηλικία λόγω ληστείας. Αργότερα κατευθύνθηκε στο Λονδίνο σε ηλικία είκοσι δύο ετών. Η ‘αποστολή’ του, λέει, στοχεύει να καταπολεμήσει τη νεκρή εικόνα της ποίησης στον ακαδημαϊκό χώρο, και να φτάσει σε όλους τους ανθρώπους που δεν διαβάζουν βιβλία, κι έτσι έλαβε και συνεχίζει τακτικά να εμφανίζεται σε δημόσιες αναγνώσεις ποίησης σε συναυλίες και διάφορες άλλες παραστάσεις.

Η δεύτερη ποιητική του συλλογή, ‘The Dread Affair: Collected Poems’ (1985),     περιείχε σειρά  ποιημάτων με ευθεία επίθεση στο βρεττανικό νομικό σύστημα. Η  συλλογή ‘We Are Britain’! (2002) αναφέρεται στην πολιτισμική πολυμορφία της Βρεττανίας. Έζησε για πολλά χρόνια στο Ανατολικό Λονδίνο, αλλά το 2008 άρχισε να  μοιράζεται το χρόνο του μεταξύ του Πεκίνου και ενός χωριού στην περιοχή του  Lincolnshire.

Η κοινωνική του προσφορά και δράση, πολυποίκιλη. Είναι σταθερά εναντίον όποιας μορφής ρατσισμού λαμβάνοντας ενεργό μέρος σε όλες τις σχετικές εκδηλώσεις και είναι υπέρμαχος των δικαιωμάτων των ζώων. Ο ποιητής εντάχθηκε στη Διεθνή Αμνηστία και μιλά ανοιχτά εναντίον της   ομοφοβίας στην Τζαμάικα, λέγοντας: ‘Για πολλά χρόνια, η Τζαμάικα συνδέθηκε με αγωνιστές της ελευθερίας και ελευθερωτές, γι αυτό με πονάει όταν βλέπω ότι το σπίτι των γονιών μου τώρα να συνδέεται με τη δίωξη των ανθρώπων λόγω του σεξουαλικού  τους προσανατολισμού’.

Το 2003, του  προσφέρθηκε η τιμή με το παράσημο του  Τάγματος της Βρεττανικής Αυτοκρατορίας (Order of the British Empire) αλλά την απέρριψε δημοσίως.  Οι λόγοι όπως είπε, ΄… θυμώνω όταν ακούω τη λέξη αυτοκρατορία. Μου θυμίζει τη δουλεία, μου θυμίζει χιλιάδες χρόνια βαρβαρότητας, μου θυμίζει πόσο πολύ βιάστηκαν οι γυναίκες της φυλής μου και πόσο κακοποιήθηκαν οι πρόγονοί μου… Με κανένα τρόπο κ. Μπλερ, με κανένα  τρόπο  κ. Βασίλισσα.   Είμαι βαθύτατα εναντίον της  αυτοκρατορίας’.

Κέρδισε το Βραβείο Νέων Συγγραφέων του BBC, ενώ έχει βραβευτεί ως επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Βορείου Λονδίνου (1998), από το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Αγγλίας (το 1999), το Πανεπιστήμιο Staffordshire (το 2001),  το London South Bank University (2003), το Πανεπιστήμιο του Exeter και το Πανεπιστήμιο του Westminster (το 2006). Τον κατέταξαν στο Νο  48, στη λίστα των Times των πενήντα  μεγαλύτερων μεταπολεμικών  συγγραφέων.  Παράλληλα με το συγγραφικό του έργο κυκλοφόρησε  αρκετά άλμπουμ του πρωτότυπη μουσική για τα οποία αρκετές φορές βραβεύτηκε. Το παρακάτω ποίημά του είναι ενδεικτικό του περιεχομένου μεγάλου μέρους  της ποίησής του.

Εμείς οι πρόσφυγες

Κατάγομαι από ένα μουσικό τόπο

Όπου με πυροβολούν για το τραγούδι μου

Και ο αδελφός μου βασανίστηκε

Απ’ τον αδελφό μου στην γη μου.

Κατάγομαι από ένα όμορφο τόπο

Όπου με μισούν για  το χρώμα του δέρματός μου

Δεν τους αρέσει ο τρόπος που προσεύχομαι

Και απαγορεύουν τη δημόσια  ποίηση.

Κατάγομαι από ένα όμορφο τόπο

Όπου τα κορίτσια δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο

Εκεί σας λένε τι να πιστέψτε

Και τα μικρά αγόρια να αφήνουν γένια.

Κατάγομαι από ένα μεγάλο παλιό δάσος

Νομίζω ότι τώρα είναι χωράφι

Και οι άνθρωποι που κάποτε ήξερα

Δεν είναι πλέον εκεί.

Μπορούμε όλοι να γίνουμε πρόσφυγες

Κανένας  δεν είναι ασφαλής,

Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας τρελός ηγέτης

Ή να μην πέσει  βροχή να μας φέρει τροφή,

Μπορούμε όλοι  να γίνουμε πρόσφυγες

Μπορεί σε όλους να πούνε να φύγουμε,

Μπορεί όλους   να μας   μισεί κάποιος

Επειδή είμαστε εμείς.

Κατάγομαι από ένα όμορφο τόπο

Όπου η κοιλάδα πλημμυρίζει κάθε χρόνο

Και κάθε χρόνο ο τυφώνας μας λέει

Ότι πρέπει να συνεχίσουμε να μετακινούμαστε.

Προέρχομαι από μια αρχαία χώρα

Όπου γεννήθηκε όλη η οικογένειά μου

Και θα ήθελα να πάω εκεί

Αλλά θέλω πραγματικά να ζήσω.

Κατάγομαι από μια ηλιόλουστη, αμμουδερή χώρα

Όπου οι τουρίστες πηγαίνουν για να σκουρύνουν  το δέρμα

Και οι έμποροι   να πουλήσουν όπλα εκεί

Αλλά δεν μπορώ να σας πω  την τιμή τους.

Μου είπαν πως δεν έχω καμία χώρα τώρα

Μου είπαν πως είμαι ένα ψέμα

Μου είπαν ότι τα σύγχρονα βιβλία της ιστορίας

Μπορεί να ξεχάσουν τ’ όνομά μου.

Μπορούμε όλοι να γίνουμε πρόσφυγες

Μερικές φορές φτάνει  μόνο μια μέρα,

Μερικές φορές χρειάζεται μόνο μια χειραψία

Ή ένα έγγραφο   υπογραμμένο.

Όλοι καταγόμαστε  από πρόσφυγες

Κανένας δεν εμφανίστηκε απ’  το πουθενά,

Κανείς δεν ήρθε εδώ χωρίς κόπο,

Και γιατί θα πρέπει να ζούμε με φόβο

Απ’  τον καιρό ή τα προβλήματα;

Όλοι ήρθαμε εδώ από κάπου!

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here