Οι Ιταλοί στις κάλπες του δημοψηφίσματος-Αποφασίζουν για το μέλλον του Ρέντσι και της χώρας

Ανοιξαν από το πρωί οι κάλπες στην Ιταλία, όπου οι ψηφοφόροι καλούνται να εγκρίνουν ή να απορρίψουν τη πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης του πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι.

Δυόμιση σχεδόν χρόνια μετά την διθυραμβική είσοδο του στην κεντρική πολιτική σκηνή της Ιταλίας ως ο νέος μεταρρυθμιστής, ο Ματέο Ρέντσι δίνει την σημαντικότερη πολιτική μάχη της καριέρας του, καθώς από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα κριθούν πολλά για τον ίδιον αλλά και το μέλλον της πολιτικής ζωής στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.

Η ψηφοφορία ξεκίνησε στις 7 το πρωί και τα πρώτα exit polls αναμένονται στις 12 το βράδυ. Η νύχτα θα είναι μακρά, εάν το αποτέλεσμα είναι οριακό.

Ο Ρέντσι βιάστηκε να συνδέσει την έκβαση του δημοψηφίσματος με το μέλλον του, προσωποποιώντας τη μάχη και δηλώνοντας ότι θα παραιτηθεί εάν το αποτέλεσμα είναι όχι. Τις τελευταίες ημέρες όμως ζήτησε συγνώμη για την βιασύνη του αυτή, γεγονός που πολλοί προεξόφλησαν ως παραδοχή της ήττας του και επικράτηση του «όχι».

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, που δημοσιοποιήθηκαν πριν από δύο εβδομάδες -καθώς απαγορεύεται η δημοσιοποίησή τους τις 15 ημέρες που προηγούνται της ψηφοφορίας- έδιναν προβάδισμα 5 έως 8 μονάδων στο «όχι». Ωστόσο, το ένα τέταρτο των Ιταλών εμφανίζονταν ακόμα αναποφάσιστοι.

Η εφημερίδα The Guardian εκτιμά, μάλιστα, σε άρθρο της ότι μία ήττα του ιταλού πρωθυπουργού στο δημοψήφισμα «θα μπορούσε να ολοκληρώσει την ραγδαία πτώση του Ματέο Ρέντσι».

«Αρέσει στην Ευρώπη -αν και λίγο λιγότερο τώρα- και στην ιταλική ελίτ. Είναι σύμβολο της πλούσιας Τοσκάνης, της καλής ζωής, του να τρως καλά» λέει η Μάρτα, μια μεσοαστή γυναίκα από το Ποντασίβε, την πόλη όπου ζει ο Ρέντσι.

Η ψηφοφορία έχει ολοκληρωθεί από το βράδυ της Πέμπτης για τα τέσσερα εκατομμύρια των Ιταλών που ζουν στο εξωτερικό και, σύμφωνα με τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης, η συμμετοχή υπήρξε υψηλή μεταξύ αυτών των εκπατρισμένων, οι οποίοι υποστηρίζουν μάλλον το «ναι».

Τα δέκα σημεία της συνταγματικής μεταρρύθμισης Ρέντσι

Ας δούμε όμως τι προτείνει στους Ιταλούς ψηφοφόρους ο ιταλός πρωθυπουργός, ως βάση της συνταγματικής αναθεώρησης. Από τα δέκα σημεία, προκύπτει μιά τάση ενίσχυσης της κεντρικής εξουσίας και αποδυνάμωσης της Γερουσίας αλλά και των περιφερειακών θεσμών.

1. Το τέλος του κοινοβουλευτικού συστήματος δύο σωμάτων

Η Βουλή των Αντιπροσώπων θα γίνει το μόνο νομοθετικό σώμα και θα διατηρήσει αποκλειστικά το δικαίωμα να δίνει ψήφο εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα που από τη μία μπορεί να επιταχύνει τη νομοθετική διαδικασία, αλλά από την άλλη μπορεί να δώσει υπερβολικά πολλή εξουσία σε μελλοντικές κυβερνήσεις.

2. Νέα Γερουσία

Ο αριθμός των γερουσιαστών θα μειωθεί από τους 315 στους 100, εκ των οποίων οι πέντε θα επιλέγονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και από τις Περιφέρειες. Οι Γερουσιαστές δε θα λάβουν καμία πρόσθετη αποζημίωση αλλά θα λαμβάνουν βουλευτική ασυλία.

3. Η νομοθετική λειτουργία της Γερουσίας

Οι Γερουσιαστές θα έχουν νομοθετική αρμοδιότητα όσον αφορά στις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, στην κύρωση των διεθνών συνθηκών που αφορούν τη συμμετοχή της Ιταλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στους εκλογικούς νόμους των τοπικών αρχών και εκείνων για τα δημοψηφίσματα. Επιπλέον, κάθε νομοσχέδιο που ψηφίστηκε από τη Βουλή, θα διαβιβάζεται εντός δέκα ημερών στη Γερουσία, κατόπιν αιτήματος του ενός τρίτου των μελών του, ώστε να μπορεί να το εξετάζει.

Εντός τριάντα ημερών, η Γερουσία μπορεί να αποφασίζει με απόλυτη πλειοψηφία εάν υπάρχουν τροποποιήσεις στο κείμενο και στη συνέχεια η Βουλή θα αποφασίζει για το τελικό νομοσχέδιο.

4. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας

Ο αρχηγός του κράτους θα εκλέγεται από τους 630 βουλευτές και τους 100 Γερουσιαστές. Για τους τρεις πρώτους γύρους θα απαιτούνται τα δύο τρίτα των μελών και από τον τέταρτο και μετά, μειώνεται στα τρία πέμπτα. Αν υπάρξει έβδομη ψηφοφορία, ικανή θα είναι η πλειοψηφία των τριών πέμπτων των ψηφισάντων.

5. Δημοψήφισμα και νόμοι από λαϊκή πρωτοβουλία

Για την πρόταση δημοψηφίσματος θα απαιτούνται 800.000 υπογραφές, σε αντίθεση με το υπάρχον σύστημα που απαιτεί 500.000. Μετά τις πρώτες 400.000 υπογραφές, το Συνταγματικό Δικαστήριο θα δώσει δίνει μια προκαταρκτική απόφαση για το αν γίνεται αποδεκτό. Όσο για την υποβολή νόμων λαϊκής πρωτοβουλίας, ο απαιτούμενος αριθμός υπογραφών τριπλασιάζεται από τις 50.000 στις 150.000.

6. Ο διορισμός των δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο

Οι πέντε δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου δε θα εκλέγονται πλέον από το Κοινοβούλιο σε κοινή συνεδρίαση, αλλά θα πρέπει να επιλέγονται ξεχωριστά από τα δύο σώματα. Η Γερουσία θα εκλέγει δύο και η Βουλή άλλους τρεις. Για την εκλογή τους θα απαιτείται η πλειοψηφία δύο τρίτων για τους δύο πρώτους γύρους, ενώ για τις επόμενες ψηφοφορίες θα αρκούν τα τρία πέμπτα.

7. Η κατάργηση του Εθνικού Συμβουλίου Οικονομίας και Εργασίας

Η συνταγματική μεταρρύθμιση προβλέπει την κατάργηση του άρθρου 99 του Συντάγματος για το Εθνικό Συμβούλιο Οικονομίας και Εργασίας. Εντός 30 ημερών από την έναρξη ισχύος του νόμου θα πρέπει να διοριστεί ειδικός επίτροπος που θα είναι επιφορτισμένος με την εκκαθάριση και τη μετεγκατάσταση του προσωπικού στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

8. Οι διατάξεις για τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές

Με τη νέα μεταρρύθμιση εισάγονται δείκτες κόστους και απαιτήσεων για την αύξηση της αποτελεσματικότητας στις δημόσιες λειτουργίες των δήμων, των μεγάλων πόλεων και των περιφερειών.

9. Ο εκλογικός νόμος: Έλεγχος στο Συμβούλιο της Επικρατείας

Πριν από τη δημοσίευση τους, οι νόμοι που διέπουν την εκλογή των μελών του κοινοβουλίου θα πρέπει να υποβάλλονται σε εκ των προτέρων έλεγχο της συνταγματικότητάς τους από το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Το δικόγραφο της προσφυγής θα πρέπει να υποβάλλεται από τουλάχιστον το ένα τέταρτο των μελών της Βουλής ή τουλάχιστον το ένα τρίτο των μελών της Γερουσίας εντός 10 ημερών από την έγκριση του σχεδίου. Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα εκδίδει την απόφασή της εντός 30 ημερών και, σε περίπτωση ένδειξης αντισυνταγματικότητας, ο νόμος δε θα θεσπιστεί. Η εμπόλεμη κατάσταση θα αποφασίζεται από τη Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία.

10. Η ισορροπία στην αντιπροσώπευση

Στο άρθρο 55 του Συντάγματος εισέρχεται μια νέα παράγραφος: «Οι νόμοι που καθορίζουν τον τρόπο εκλογής της Βουλής προωθούν την ισορροπία μεταξύ γυναικών και ανδρών στην αντιπροσώπευση».

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η αρχή της ίσης πρόσβασης στις θέσεις εκλογής. Η ισορροπία μεταξύ των φύλων στην αντιπροσώπευση γυναικών και ανδρών αναμένεται επίσης να ενισχυθεί και στα περιφερειακά όργανα, βάσει των θεμελιωδών αρχών που καθορίζονται από το κράτος δικαίου.

Ολοι απέναντι στον Ρέντσι

Όμως η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτικών, από την άκρα αριστερά έως την άκρα δεξιά περνώντας από τους λαϊκιστές του Κινήματος 5 Αστέρων ή της Λέγκας το Βορρά, το κόμμα Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπελουσκόνι και ακόμη και «αντάρτες» του PD καλούν τους πολίτες να ψηφίσουν «όχι», με στόχο να στείλουν σπίτι του τον Ρέντσι.

Εκτιμούν επίσης πως αυτή η μεταρρύθμιση, που συνδυάζεται μ’ έναν εκλογικό νόμο ο οποίος προσφέρει ισχυρό πριμ εδρών στο πρώτο κόμμα, δημιουργεί μια πολύ ισχυρή συγκέντρωση εξουσιών για μια χώρα όπου το τραύμα του φασισμού έχει αφήσει ίχνη.

«Πηγαίνετε να ψηφίσετε για να μην γίνει ο Ρέντσι το αφεντικό σας και το αφεντικό της Ιταλίας», είπε το βράδυ της Παρασκευής ο Μπερλουσκόνι, ο οποίος είχε ωστόσο διαπραγματευθεί τη μεταρρύθμιση μαζί με τον Ρέντσι.

Αντίθετα μπροστά στο κίνδυνο πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και φυσικά ο Β. Σόιμπλε, κάλεσαν ανοικτά τους Ιταλούς να ψηφίσουν υπέρ του ναι.

Ο εκλογικός νόμος και ο Μπέπε Γκρίλο

Ο Ρέντσι, ακόμη κι αν χάσει θα μπορούσε να παραμείνει ως επικεφαλής μεταβατικής κυβέρνησης ειδικού σκοπού με αποστολή την τροποποίηση του εκλογικού νόμου για να ακολουθήσουν πρόωρες εκλογές περί τα τέλη του 2017 ή θα μπορούσε να αναλάβει κυβέρνηση τεχνοκρατών με πιθανότερο επικεφαλής των νυν υπουργό Οικονομικών Πιερ Κάρλο Πάντοαν (σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαν οι εκλογές να παραταθούν για το 2018).

Ο ισχύον εκλογικός νόμος Italicum δίνει πριμ στην πλειοψηφία ορίζοντας ότι το κόμμα που θα κερδίσει στον δεύτερο γύρο των εκλογών λαμβάνει το 55% των εδρών της Βουλής, γεγονός που θεωρητικά επιτρέπει την εξάντληση πενταετούς θητείας. Όμως οι επόμενες εκλογές, όποτε και αν αυτές γίνουν, δεν θα διεξαχθούν με αυτό το σύστημα.

Υπό την απειλή του Κινήματος 5 Αστέρων τα παραδοσιακά κόμματα είναι πιθανόν να συναινέσουν σε πιο αναλογικό εκλογικό σύστημα, γεγονός που σημαίνει πως η Ιταλία θα χρειάζεται κυβερνήσεις συνασπισμού ώστε να λαμβάνουν ψήφο εμπιστοσύνης. Το Κίνημα 5 Αστέρων απορρίπτει μετά βδελυγμίας τη συμμετοχή σε συμμαχικές κυβερνήσεις.

Όσο για το «συμβουλευτικό» δημοψήφισμα για το ευρώ το οποίο «τάζει» στους ψηφοφόρους ο Γκρίλο, το Σύνταγμα της Ιταλίας απαγορεύει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για ευρωπαϊκά θέματα. Ακόμη και στην περίπτωση που λάμβανε χώρα θα μπορούσε να κηρυχθεί άκυρο από το Συνταγματικό Δικαστήριο αν δεν είχε και πάλι προηγηθεί συνταγματική τροποποίηση.

Πάντως ο Γκρίλο δεν θέτει θέμα αποχώρησης της Ιταλίας από την ΕΕ, σε αντίθεση με άλλες λαϊκιστικές δυνάμεις στην Ευρώπη. «Θέλει να δώσει μάχη από μέσα» λέει και το επανέλαβε μετά την ψήφο υπέρ του Brexit.

Η ψηφοφορία της Κυριακής δεν έχει χαρακτήρα υπέρ η κατά του ευρώ και οι ίδιοι οι Ιταλοί (ποσοστό άνω του 67%) δεν δείχνουν καμία διάθεση εξόδου από την ευρωζώνη, βάσει τελευταίας δημοσκόπησης της εφημερίδας La Stampa.

Σε κάθε περίπτωση θα υπάρχουν εξελίξεις, καθώς το ιταλικό τραπεζικό σύστημα θεωρείται εύθραστο, καθώς αρκετές τράπεζες είναι εκτεθειμένες σε μη εξυπηρετούμενο δανεισμό. Το πρόβλημα εδώ είναι η ανακεφαλαιοποίηση τους, που με βάση τον νεο ισχύοντα κανονισμό, θα πρέπει να γίνει και με συμμετοχή ομολογιούχων και καταθετών, κάτι που δεν επιθυμεί ο Ρέντσι, αναζητώντας άλλους τρόπους με συμμετοχή μόνο ιδιωτών.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here