Οι εφιάλτες και οι προκλήσεις του 2017, μετά από ένα χρόνο μίσους, βίας, ρατσιστικού παραληρήματος και ακροδεξιάς παλινόρθωσης

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ

 

Το 2016, ο χρόνος που φεύγει, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως χρόνος μίσους, τρομοκρατικής βίας, πολέμων, ρατσιστικής ρητορείας, εθνικιστικής περιχαράκωσης και ακροδεξιάς-συντηρητικής παλινόρθωσης σε όλο το κόσμο. Από την Ευρώπη ως την Αμερική, από το Brexit, την αντιπροσφυγική στάση των ευρωπαικών δημοκρατιών έως την εκλογή Τραμπ, το μήνυμα της κοινωνικής συντηρητικοποίησης και της πολιτικής οπισθοδρόμησης είναι πλέον παντού ορατό και συχνά κυρίαρχο.

Η άνοδος των νεοναζιστικών και ακροδεξιών μορφωμάτων σε όλη την Ευρώπη, ήταν το αποτέλεσμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης που έπληξε κυρίως τις χώρες του ευρωπαικού νότου αλλά και της νομιμοποίησης της ακροδεξιάς ατζέντας από τις κυρίαρχες πολιτικές ελίτ, ως αναγκαίο συνακόλουθο της γενικευμένης πλέον δυσπιστίας των ψηφοφόρων απέναντι στην ικανότητα και αποτελεσματικότητα των πολιτικών διαχειριστών της εξουσίας.

Με άλλα λόγια, η παντελής έλλειψη ενός νέου οράματος για τους λαούς της Ευρώπης, με δημοκρατία, ευημερία, αλληλεγγύη και κοινωνική συνοχή, οδηγεί στη συντριβή της ενωσιακής στρατηγικής.  Ισως είναι θέμα χρόνου πλέον, οι φυγόκεντρες δυνάμεις που αναπτύσσονται εντός του ευρωπαικού, σαθρού οικοδομήματος, να προκαλέσουν την ολοκληρωτική κατάρρευσή του, τουλάχιστον όπως το ξέρουμε ως τώρα.

Και δυστυχώς, ο χρόνος που έρχεται, δεν προμηνύει τίποτα αισιόδοξο σε σχέση με όλα τα παραπάνω. Ενας κόσμος φοβισμένος από τις συνέπειες του άκρατου νεοφιλελεύθερου αμοραλισμού, επιχειρεί να εμποδίσει την εξέλιξη, κρατώντας άμυνα απέναντι στην επέλαση του παγκοσμιοποιημένου αγοραίου καπιταλισμού.Μόνο που η παράδοξη και αδόκιμη αυτή επιστροφή στο παρελθόν, συνοδεύεται από τους χειρότερους εφιάλτες του πρόσφατου παρελθόντος μας. Τον εθνικισμό, την περιχαράκωση, την ξενοφοβία, τον λαικισμό και την ρατσιστική-ακροδεξιά ρητορεία και πολιτική.

Οι ευθύνες των κυρίαρχων πολιτικών ελίτ, και βασικά της Γερμανίας, που δίνει τον τόνο στις εξελίξεις είναι τεράστιες. Οι Γερμανοί, με την ανομολόγητη επιθυμία τους να επιβάλουν τους δικούς τους «γερμανικούς» όρους στην Ευρωπαική ενοποίηση, όρους που θεωρούν ορθούς αλλά συνάδουν απόλυτα με τα γερμανικά οικονομικά συμφέροντα, θα επιφέρουν και μαθηματική το τρίτο κατά σειρά, πλήγμα στην ευρωπαική ήπειρο. Ο λαικισμός που ξορκίζει ως απόλυτο κακό η Μέρκελ, είναι σε μεγάλο βαθμό και δικό της δημιούργημα. Τον λαικισμό, τον εξέθρεψαν οι δικές της οικονομικές πολιτικές που έδωσαν προτεραιότητα στην αγορά και όχι στον άνθρωπο.

Οι γερμανοί πολιτικοί ηγέτες συμπεριφέρονται σαν να μην αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των επιλογών τους. Η Α. Μέρκελ δίνει χώρο στη πολιτική Σόιμπλε, που  θεωρείται μεν ευρωπαική αλλά αφορά, όπως όλα δείχνουν, μια μικρότερη, απόλυτα ελεγχόμενη από τη Γερμανία, Ευρώπη.

Και η Γαλλία του σοσιαλιστή Ολάντ, έδωσε χώρο και χρόνο στη γερμανική πολιτική, περισσότερο για να μην έχει προβλήματα η ίδια παρά γιατί συμφωνεί με τις αρχές της. Ομως η πράξη δείχνει ότι ο γαλλογερμανικός άξονας, γέρνει πια για τα καλά στο Βερολίνο. Το Παρίσι μοιάζει με κομπάρσο στην ευρωπαική πολιτική σκηνή, παρά το γεγονός ότι προσπάθησε διαχρονικά να βάλει φρένο σε κάποια ακραία γερμανικά οικονομικά σενάρια του Σόιμπλε, π.χ  για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ. Και πληρώνει αυτή της την αβελτηρία, με την άνοδο της Λεπέν και ακραίων φωνών.

Η ευρωπαική ανασυγκρότηση απαιτεί πολύ περισσότερα πράγματα, μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης, προώθηση των θεμελιωδών ευρωπαικών αρχών και αντιστοίχηση με τα προβλήματα της κοινωνίας όχι των αγορών.

Ο τροχός της ιστορίας δεν μπορεί να γυρίσει πίσω και όταν κάποιοι νομίζουν ότι μπορεί να το κάνουν, σπέρνουν ξανά τον σπόρο του εθνικισμού, της ξενοφοβίας και της απομόνωσης. Η ευρωπαική σοσιαλδημοκρατία οφείλει να επαναδιατυπώσει το πολιτικό της πρόταγμα, να πάρει σαφείς αποστάσεις από το νεοφιλελεύθερο μοντέλο και να επιβάλει τους κανόνες της κοινωνικής συνοχής που σήμερα έχουν αντικατασταθεί από λογικές «φιλανθρωπίας».

Στην επικίνδυνη αυτή πορεία του κόσμου που τρέχει ολοταχώς με τη όπισθεν,

Ο άγριος πόλεμος στη Συρία, η έκρηξη των ισλαμικών τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη, πυροδότησαν ένα κλίμα ισλαμοφοβίας αλλά και απέχθειας σε κάθε τι άγνωστο, ξένο και διαφορετικό. Η ύψωση τειχών στα ευρωπαικά σύνορα, το αντιπροσφυγικό μένος, η παντελής κατάργηση της αλληλεγγύης, δημιούργησαν νέα δεδομέν στην ευρωπαική αλλά και την παγκόσμια πολιτική σκηνή.

Απόρροια και αυτού του πολιτικού κλίματος ήταν σε μεγάλο βαθμό και το Brexit. O φόβος των Αγγλων μπροστά στον πολωνό υδραυλικό,  έπαιξε ρόλο στην έκβαση του αγγλικού δημοψηφίσματος που κατά πολλούς σφράγισε ανεξίτηλα πλέον τη πορεία αποδόμησης της ευρωπαικής ενοποίησης.

Οι συντηρητικοί λευκοί στις ΗΠΑ και μια δυναμική αμφισβήτησης του πολιτικού κατεστημένου, οδήγησαν στην εκλογή του Ντ. Τραμπ,ο οποίος ευθυγραμμίζεται με τις αντιμεταναστευτικές πολιτικές της περιχαράκωσης και του φόβου.

Μέσα σ αυτόν τον κόσμο των απίστευτων δυσκολιών και αντιξοοτήτων, η Ελλάδα επιχειρεί να βρεί τον βηματισμό της, να ξεπεράσει την βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση που την ταλανίζει και να ξεχρεώσει τις υπέρογκες οφειλές της. Δύσκολο το έργο της, ιδίως όταν το σύνολο στο οποίο έχει ενταχθεί, της συμπεριφέρεται πρωτίστως ως σκληρός δανειστής και όχι ως αλληλέγγυος εταίρος.

Το 2017 θα αποδειχθεί καθοριστικό πάντως για όλα αυτά. Μιά σειρά από εξελίξεις θα προσδιορίσουν το μέλλον και τη πορεία της ευρωπαικής ολοκλήρωσης. Η περίφημη αξιολόγηση και η ολοκλήρωσή της θα επηρεάσει όχι μόνο την Ελλάδα και την θέση της εντός της Ευρωζώνης και του ευρώ αλλά πιθανότατα και της ΕΕ ως πολιτικού σχεδίου.

Οι  εκλογές σε Ολλανδία, Γαλλία, Γερμανία και ίσως Ιταλία(πιθανόν και σε Ελλάδα εάν οι δανειστές επιμείνουν στα παράλογα αιτήματα και δεν υπάρξει τελικά συμφωνία) σε συνδυασμό με αναμενόμενη άνοδο των ακροδεξιών πολιτικών μορφωμάτων στην ευρωπαϊκή ήπειρο, θα σφραγίσουν την τύχη αυτού που αποκαλούμε Ευρωπαική Ενωση.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here