Κατερίνα Καριζώνη: «Η πόλη των αθώων»

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

O Κώστας Καζαντζόγλου, πρόσφυγας από την Ανατολική Θράκη, εγκαθίσταται στα χρόνια της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη, σε μια πόλη στοιχειωμένη από την πείνα, τα τάγματα ασφαλείας, τις διώξεις των αριστερών και των Εβραίων. Εκεί ανοίγει υποδηματοποιείο και το μετατρέπει σύντομα σε γιάφκα της Αντίστασης. Συναντιέται με τον φοιτητή Άρη Αναγνωστάκο και οργανώνουν μαζί τον πολιτικό αγώνα τους. Ο Άρης ερωτεύεται την Τασούλα, τη μεγάλη κόρη του Καζαντζόγλου – έρωτας που θα περάσει μέσα από τις φλόγες του πολέμου και θα δοκιμαστεί. Τον ίδιο καιρό στο Άγιον Όρος μια σκοτεινή υπόθεση εκτυλίσσεται. Μια αποστολή των Ναζί αναζητεί θησαυρούς – ανάμεσά τους και το Άγιο Δισκοπότηρο. Ο επικεφαλής της όμως, βυζαντινολόγος Φραντς Ντέλγκερ, εγκλωβίζεται στον μυστηριώδη κόσμο του Άθωνα, καθώς έρχεται αντιμέτωπος με το θρύλο των «αόρατων ασκητών». Η Πόλη των αθώων βασίζεται σε ιστορίες αληθινές, σε μαρτυρίες που προέρχονται από τους τελευταίους ζώντες αντιστασιακούς της Θεσσαλονίκης. Ταξιδεύοντας στη σκοτεινή ήπειρο της μνήμης, αναδεικνύει τον αγώνα των αφανών ανθρώπων που έγραψαν τη νεότερη ιστορία. Ταυτόχρονα φωτίζει από διαφορετικές γωνίες το σκληρό πρόσωπο της δεκαετίας του ’40, αγγίζοντας και θέματα που παραμένουν έως σήμερα ταμπού.

Μιλάμε με την Κατερίνα Καριζώνη,  συγγραφέα του βιβλίου «Η πόλη των αθώων»

-Γιατί αυτός ο τίτλος;

Ο τίτλος έχει να κάνει με την υπόθεση του βιβλίου .Η ιστορία που αφηγούμαι διαδραματίζεται στην Θεσσαλονίκη στα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής. Πρόκειται για την ιστορία μιας οικογένειας προσφύγων απ΄την Ανατολική Θράκη που εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη και βιώνει με δραματικό τρόπο  τις συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, της Κατοχής, τα μέλη της οργανώνονται στην Αριστερά , στην  Ο.Π.Λ.Α και στο Αντάρτικο. Οι άνθρωποι αυτοί που είναι και οι ήρωες του μυθιστορήματός μου προσφέρουν ακόμα και την ζωή τους  στην υπόθεση της Εθνικής Αντίστασης και παραμένουν αφανείς και αδικαίωτοι μέχρι το τέλος , αποτελούν κατά κάποιο τρόπο τα αθώα θύματα της  Ιστορίας εκείνης της περιόδου. Δηλαδή  η Ιστορία, αλλά και η πόλη  περιγράφονται και καταγράφονται  από την πλευρά των αθώων, ίσως και  των «ηττημένων». ΄Ετσι προκύπτει και ο τίτλος του βιβλίου.

-Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της Θεσσαλονίκης εκείνης της εποχής;

Τα χαρακτηριστικά της κατοχικής Θεσσαλονίκης ήταν  η παρουσία των  Ναζί στην πόλη , των δοσιλόγων που έκαναν θραύση , των ταγμάτων Ασφαλείας, οι πρωτοφανείς διώξεις των εβραίων της Θεσσαλονίκης .Ο  γνωστός αξιωματικός  της Βερμαχτ, Μαξ  Μέρτεν  που είχε αναλάβει να φέρει σε πέρας το εβραικό ζήτημα, εξόντωσε 50.000.- εβραίους της Θεσσαλονίκης, αφού τους μετέφερε πρώτα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας. Και βέβαια οι εβραικές περιουσίες πέρασαν στα χέρια των ξένων και ελλήνων μεσεγγυούχων. Η περίοδος αυτή είναι σκοτεινή, σημαδεύτηκε από εκτελέσεις αθώων πολιτών, φτώχεια , πείνα, διώξεις  και άφησε  ανεξίτηλα σημάδια στην πόλη. Εγώ προσωπικά είδα μια άλλη πόλη που κρυβόταν στη σκιά της σύγχρονης πόλης  πίσω από ονόματα δρόμων κι επιγραφές καταστημάτων που δεν μπορούσα μέχρι τώρα να ερμηνεύσω, πίσω από σκουριασμένες καγκελόφρακτες  πόρτες κλειστών συναγωγών,  πίσω από τα αδιάφορα ονόματα στρατοπέδων της πόλης. Είδα ακόμα και ονόματα  παλιών δοσιλόγων  που σήμερα ανήκουν σε πλούσια και περιώνυμα πρόσωπα της Θεσσαλονίκης. Κι αυτό ήταν το μεγαλύτερο σοκ .

-Το μυθιστόρημα απ΄ο,τι φαίνεται βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Σε ποιο βαθμό αποτελεί μυθοπλασία.

Είναι συνδυασμός μυθοπλασίας και αληθινών ιστοριών ανθρώπων που έζησαν και έδρασαν εκείνα τα χρόνια. Θα έλεγα πως είναι οι μαρτυρίες των τελευταίων αντιστασιακών της πόλης. Ένιωσα ότι όφειλα να τις καταγράψω για να μείνουν στην συλλογική μνήμη, γιατί αποτελούν κάτι σαν τον κρυμμένο θησαυρό  της πόλης. Ωστόσο όλα αυτά έπρεπε να δεθούν με την βοήθεια της μυθοπλασίας γύρω απ΄τον βασικό κορμό του βιβλίου που είναι η ιστορία μιας οικογένειας και για να γίνω πιο συγκεκριμένη η ιστορία της οικογένειάς μου.

-Το βιβλίο αναφέρεται και σε μια παράλληλη ιστορία που διαδραματίζεται στο ΄Αγιο Όρος. Για πείτε μας γι΄αυτήν

Από τις πρώτες μέρες της Γερμανικής Κατοχής οι Ναζί που συνήθιζαν πάντα   παράλληλα με την λεηλασία του πλούτου να ληστεύουν  και τα πολιτιστικά αγαθά της χώρας που καταλάμβαναν, έσπευσαν στο ΄Αγιο Όρος. Εφτιαξαν μια  πολιτιστική αποστολή με επικεφαλής έναν βυζαντινολόγο καθηγητή για να καταγράψουν τους θησαυρούς του Αγίου ΄Ορους. Στην πραγματικότητα ο στόχος ήταν η μεταφορά τους στη Γερμανία στο ίδρυμα Ρόζεμπεργκ. Ο καθηγητής αυτός που λεγόταν Φραντς Ντέλγκερ μεταξύ των άλλων αναζητούσε και το ΄Αγιο Δισκοπότηρο που οι φήμες ήθελαν να φυλάσσεται κάπου στα μοναστήρια του ΄Αθωνα.Το περίφημο Δισκοπότηρο, ή Γκραάλ είχε μια συμβολική σημασία για τη Ναζιστική Ιδεολογία , η οποία χρειαζόταν  κάποια  παράλληλη μυθολογία για να υποστηρίξει τις θηριωδίες της. Μέσα σ΄αυτά τα ιδεολογήματα και  τους συμβολισμούς ήταν  και το περίφημο ΄Αγιο Δισκοπότηρο. Κι αυτή η ιστορία λοιπόν, είναι αληθινή , αλλά γίνεται αφορμή για μια φανταστική περιήγηση στα άδυτα του Αγίου Όρους και τα μυστήριά του.

-Εκτός από μυθιστορήματα έχετε γράψει κι άλλα βιβλία. Για πείτε μας γι΄αυτά;

Ασχολήθηκα πολλά χρόνια με την ποίηση .΄Εχω εκδώσει 10 ποιητικές συλλογές και όλοι με ξέρουν περισσότερο ως ποιήτρια. Ασχολήθηκα όμως και με την παιδική λογοτεχνία.΄Εγραψα παραμύθια , έκανα διασκευές ιστοριών από τον Σαίξπηρ και τις όπερες κι έχω βγάλει 8 παιδικά βιβλία.Τα τελευταία χρόνια όμως ασχολούμαι περισσότερο με το μυθιστόρημα και κυρίως το ιστορικό μυθιστόρημα. Αγαπώ την Ιστορία , έχω κάνει και διδακτορικό στην Οικονομική Ιστορία κι έχω γράψει  ιστορικές μελέτες. Θεωρώ ότι το μυθιστόρημα δεν μπορεί να αγνοεί το κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο  της εποχής,  στην οποία αναφέρεται, γιατί τότε θα είναι στον αέρα. Η Ιστορία δίνει το απαραίτητο βάθος αλλά και το κλίμα για να γίνει το βιβλίο πειστικό  και να συγκινήσει. ΄Αλλωστε πιστεύω ότι η λογοτεχνία είναι κιβωτός της αισθητικής, αλλά και της γνώσης.΄Εχω γράψει λοιπόν, επτά μυθιστορήματα κι ένα βιβλίο με ιστορίες ελλήνων πειρατών, όλα έχουν κυκλοφορήσει απ΄τις εκδόσεις Καστανιώτη. Πολλοί θεωρούν ότι είμαι κυρίως ποιήτρια κι άλλοι πως σταμάτησα την ποίηση και στράφηκα αποκλειστικά στην πεζογραφία. Συνεχίζω να γράφω ποίηση που την υπεραγαπώ, αλλά εκδίδω λιγότερο. Προσπαθώ όμως να περάσω τον ποιητικό λόγο στην αφήγηση κι αυτό νομίζω πως είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της πεζογραφίας μου.΄Αλλωστε το μυθιστόρημα σου δίνει αυτή τη δυνατότητα του συνδυασμού περισσότερων λόγων και τεχνικών.

-Τι σημαίνει η συγγραφή στα χρόνια της Κρίσης;

Σημαίνει αντίσταση , άμυνα απέναντι στην κακοδαιμονία των καιρών, ανασύνταξη . Δεν είναι όμως  εύκολη υπόθεση για τους συγγραφείς. Η κρίση έχει προκαλέσει  πτώση των πωλήσεων στο χώρο του βιβλίου. Οι αναγνώστες έγιναν   πιο διστακτικοί και επιλεκτικοί, το ίδιο και οι εκδότες. Οι συγγραφείς φυσικά δεν μπορούν να ζήσουν απ΄τα βιβλία τους-ποτέ δεν μπορούσαν στην Ελλάδα άλλωστε -και  συνεχίζουν αυτοί που γράφουν από εσωτερική παρόρμηση και πείσμα, αυτοί που θεωρούν το γράψιμο τρόπο ζωής και όχι επάγγελμα , ή ακόμα χειρότερα χόμπυ. Εγώ ανήκω στους συγγραφείς που ακόμα επιμένουν.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here