Ιταλία: Το κρίσιμο δημοψήφισμα που κρίνει το μέλλον του Ρέντσι-Το διακύβευμα και οι πιθανές εξελίξεις

Δυόμιση σχεδόν χρόνια μετά την διθυραμβική είσοδο του στην κεντρική πολιτική σκηνή της Ιταλίας, ως ο νέος μεταρρυθμιστής, ο Ματέο Ρέντσι δίνει την σημαντικότερη πολιτική μάχη της καριέρας του, καθώς από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα κριθούν πολλά για τον ίδιον αλλά και το μέλλον της πολιτικής ζωής στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.

Ο Ρέντσι βιάστηκε να συνδέσει την έκβαση του δημοψηφίσματος με το μέλλον του, προσωποποιώντας τη μάχη και δηλώνοντας ότι θα παραιτηθεί εάν το αποτέλεσμα είναι όχι. Τις τελευταίες ημέρες όμως ζήτησε συγνώμη για την βιασύνη του αυτή, γεγονός που πολλοί προεξόφλησαν ως παραδοχή της ήττας του και επικράτηση του «όχι».

Το βράδυ της Παρασκευής, οι δύο κύριες πολιτικές δυνάμεις της χώρας, το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα (PD) του Ρέντσι και το Κίνημα 5 Αστέρων (M5S) του Μπέπε Γκρίλο πραγματοποίησαν μεγάλες συγκεντρώσεις, στη Φλωρεντία το πρώτο και στο Τορίνο το δεύτερο.

«Εγώ λέω όχι». Με αυτό το κεντρικό σύνθημα στο βήμα του ομιλητή και σε μπλουζάκια, ο Γκρίλο κάλεσε τους Ιταλούς «να ξυπνήσουν» και να ψηφίσουν όχι στο δημοψήφισμα.

«Αρκεί ένα ναι» διακήρυσσαν αντίθετα οι γιγαντοοθόνες και οι σημαίες γύρω από τον Ρέντσι, ο οποίος υποστήριξε πως η Ιταλία έχει την ευκαιρία να «αλλάξει τον κόσμο» βάζοντας τέλος σ’ ένα κύμα εκλογικών αποτελεσμάτων που συνδέονται με «τον φόβο του άλλου και του αύριο».

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, που δημοσιοποιήθηκαν πριν από δύο εβδομάδες -καθώς απαγορεύεται η δημοσιοποίησή τους τις 15 ημέρες που προηγούνται της ψηφοφορίας- έδιναν προβάδισμα 5 έως 8 μονάδων στο «όχι». Ωστόσο, το ένα τέταρτο των Ιταλών εμφανίζονταν ακόμα αναποφάσιστοι.

Η εφημερίδα The Guardian εκτιμά, μάλιστα, σε άρθρο της ότι μία ήττα του ιταλού πρωθυπουργού στο δημοψήφισμα «θα μπορούσε να ολοκληρώσει την ραγδαία πτώση του Ματέο Ρέντσι».

Στο άρθρο της, η εφημερίδα σημειώνει ότι αν και η Ιταλία είδε ελάχιστες βελτιώσεις στην οικονομία της και την βελτίωση της εικόνας της διεθνώς, έπειτα από την περίοδο Μπερλουσκόνι, ο Ρέντσι φαίνεται πως απέτυχε να κερδίσει την εμπιστοσύνη της μεγάλης πλειοψηφίας των ιταλών ψηφοφόρων.

«Αρέσει στην Ευρώπη -αν και λίγο λιγότερο τώρα- και στην ιταλική ελίτ. Είναι σύμβολο της πλούσιας Τοσκάνης, της καλής ζωής, του να τρως καλά» λέει η Μάρτα, μια μεσοαστή γυναίκα από το Ποντασίβε, την πόλη όπου ζει ο Ρέντσι.

Ο Τζιοβάνι Ορσίνα, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης Λούις Γκίντο Κάρλι ρίχνει εν μέρει το φταίξιμο στους Ιταλούς, λέγοντας ότι έχουν γίνει μάλλον ανυπόμονοι με την πολιτική διαδικασία και την επιθυμία τους να κατηγορήσουν τους πολιτικούς για τα πάντα, ακόμα και αν δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια εναλλακτική.

Είναι αυτή η έλλειψη υπομονής που σπεύδουν να εκμεταλλευτούν λαϊκιστές όπως το M5S και που δεν φαίνεται να κατανοεί ο Ρέντσι.

Η ψηφοφορία έχει ολοκληρωθεί από το βράδυ της Πέμπτης για τα τέσσερα εκατομμύρια των Ιταλών που ζουν στο εξωτερικό και, σύμφωνα με τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης, η συμμετοχή υπήρξε υψηλή μεταξύ αυτών των εκπατρισμένων, οι οποίοι υποστηρίζουν μάλλον το «ναι».

Τα δέκα σημεία της συνταγματικής μεταρρύθμισης Ρέντσι

Ας δούμε όμως τι προτείνει στους Ιταλούς ψηφοφόρους ο ιταλός πρωθυπουργός, ως βάση της συνταγματικής αναθεώρησης. Από τα δέκα σημεία, προκύπτει μιά τάση ενίσχυσης της κεντρικής εξουσίας και αποδυνάμωσης της Γερουσίας αλλά και των περιφερειακών θεσμών.

1. Το τέλος του κοινοβουλευτικού συστήματος δύο σωμάτων

Η Βουλή των Αντιπροσώπων θα γίνει το μόνο νομοθετικό σώμα και θα διατηρήσει αποκλειστικά το δικαίωμα να δίνει ψήφο εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα που από τη μία μπορεί να επιταχύνει τη νομοθετική διαδικασία, αλλά από την άλλη μπορεί να δώσει υπερβολικά πολλή εξουσία σε μελλοντικές κυβερνήσεις.

2. Νέα Γερουσία

Ο αριθμός των γερουσιαστών θα μειωθεί από τους 315 στους 100, εκ των οποίων οι πέντε θα επιλέγονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και από τις Περιφέρειες. Οι Γερουσιαστές δε θα λάβουν καμία πρόσθετη αποζημίωση αλλά θα λαμβάνουν βουλευτική ασυλία.

3. Η νομοθετική λειτουργία της Γερουσίας

Οι Γερουσιαστές θα έχουν νομοθετική αρμοδιότητα όσον αφορά στις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, στην κύρωση των διεθνών συνθηκών που αφορούν τη συμμετοχή της Ιταλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στους εκλογικούς νόμους των τοπικών αρχών και εκείνων για τα δημοψηφίσματα. Επιπλέον, κάθε νομοσχέδιο που ψηφίστηκε από τη Βουλή, θα διαβιβάζεται εντός δέκα ημερών στη Γερουσία, κατόπιν αιτήματος του ενός τρίτου των μελών του, ώστε να μπορεί να το εξετάζει.

Εντός τριάντα ημερών, η Γερουσία μπορεί να αποφασίζει με απόλυτη πλειοψηφία εάν υπάρχουν τροποποιήσεις στο κείμενο και στη συνέχεια η Βουλή θα αποφασίζει για το τελικό νομοσχέδιο.

4. Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας

Ο αρχηγός του κράτους θα εκλέγεται από τους 630 βουλευτές και τους 100 Γερουσιαστές. Για τους τρεις πρώτους γύρους θα απαιτούνται τα δύο τρίτα των μελών και από τον τέταρτο και μετά, μειώνεται στα τρία πέμπτα. Αν υπάρξει έβδομη ψηφοφορία, ικανή θα είναι η πλειοψηφία των τριών πέμπτων των ψηφισάντων.

5. Δημοψήφισμα και νόμοι από λαϊκή πρωτοβουλία

Για την πρόταση δημοψηφίσματος θα απαιτούνται 800.000 υπογραφές, σε αντίθεση με το υπάρχον σύστημα που απαιτεί 500.000. Μετά τις πρώτες 400.000 υπογραφές, το Συνταγματικό Δικαστήριο θα δώσει δίνει μια προκαταρκτική απόφαση για το αν γίνεται αποδεκτό. Όσο για την υποβολή νόμων λαϊκής πρωτοβουλίας, ο απαιτούμενος αριθμός υπογραφών τριπλασιάζεται από τις 50.000 στις 150.000.

6. Ο διορισμός των δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο

Οι πέντε δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου δε θα εκλέγονται πλέον από το Κοινοβούλιο σε κοινή συνεδρίαση, αλλά θα πρέπει να επιλέγονται ξεχωριστά από τα δύο σώματα. Η Γερουσία θα εκλέγει δύο και η Βουλή άλλους τρεις. Για την εκλογή τους θα απαιτείται η πλειοψηφία δύο τρίτων για τους δύο πρώτους γύρους, ενώ για τις επόμενες ψηφοφορίες θα αρκούν τα τρία πέμπτα.

7. Η κατάργηση του Εθνικού Συμβουλίου Οικονομίας και Εργασίας

Η συνταγματική μεταρρύθμιση προβλέπει την κατάργηση του άρθρου 99 του Συντάγματος για το Εθνικό Συμβούλιο Οικονομίας και Εργασίας. Εντός 30 ημερών από την έναρξη ισχύος του νόμου θα πρέπει να διοριστεί ειδικός επίτροπος που θα είναι επιφορτισμένος με την εκκαθάριση και τη μετεγκατάσταση του προσωπικού στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

8. Οι διατάξεις για τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές

Με τη νέα μεταρρύθμιση εισάγονται δείκτες κόστους και απαιτήσεων για την αύξηση της αποτελεσματικότητας στις δημόσιες λειτουργίες των δήμων, των μεγάλων πόλεων και των περιφερειών.

9. Ο εκλογικός νόμος: Έλεγχος στο Συμβούλιο της Επικρατείας

Πριν από τη δημοσίευση τους, οι νόμοι που διέπουν την εκλογή των μελών του κοινοβουλίου θα πρέπει να υποβάλλονται σε εκ των προτέρων έλεγχο της συνταγματικότητάς τους από το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Το δικόγραφο της προσφυγής θα πρέπει να υποβάλλεται από τουλάχιστον το ένα τέταρτο των μελών της Βουλής ή τουλάχιστον το ένα τρίτο των μελών της Γερουσίας εντός 10 ημερών από την έγκριση του σχεδίου. Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα εκδίδει την απόφασή της εντός 30 ημερών και, σε περίπτωση ένδειξης αντισυνταγματικότητας, ο νόμος δε θα θεσπιστεί. Η εμπόλεμη κατάσταση θα αποφασίζεται από τη Βουλή με απόλυτη πλειοψηφία.

10. Η ισορροπία στην αντιπροσώπευση

Στο άρθρο 55 του Συντάγματος εισέρχεται μια νέα παράγραφος: «Οι νόμοι που καθορίζουν τον τρόπο εκλογής της Βουλής προωθούν την ισορροπία μεταξύ γυναικών και ανδρών στην αντιπροσώπευση».

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η αρχή της ίσης πρόσβασης στις θέσεις εκλογής. Η ισορροπία μεταξύ των φύλων στην αντιπροσώπευση γυναικών και ανδρών αναμένεται επίσης να ενισχυθεί και στα περιφερειακά όργανα, βάσει των θεμελιωδών αρχών που καθορίζονται από το κράτος δικαίου.

Ολοι απέναντι στον Ρέντσι

Όμως η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτικών, από την άκρα αριστερά έως την άκρα δεξιά περνώντας από τους λαϊκιστές του Κινήματος 5 Αστέρων ή της Λέγκας το Βορρά, το κόμμα Φόρτσα Ιτάλια του Σίλβιο Μπελουσκόνι και ακόμη και «αντάρτες» του PD καλούν τους πολίτες να ψηφίσουν «όχι», με στόχο να στείλουν σπίτι του τον Ρέντσι.

Εκτιμούν επίσης πως αυτή η μεταρρύθμιση, που συνδυάζεται μ’ έναν εκλογικό νόμο ο οποίος προσφέρει ισχυρό πριμ εδρών στο πρώτο κόμμα, δημιουργεί μια πολύ ισχυρή συγκέντρωση εξουσιών για μια χώρα όπου το τραύμα του φασισμού έχει αφήσει ίχνη.

«Πηγαίνετε να ψηφίσετε για να μην γίνει ο Ρέντσι το αφεντικό σας και το αφεντικό της Ιταλίας», είπε το βράδυ της Παρασκευής ο Μπερλουσκόνι, ο οποίος είχε ωστόσο διαπραγματευθεί τη μεταρρύθμιση μαζί με τον Ρέντσι.

Αντίθετα μπροστά στο κίνδυνο πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, η γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και φυσικά ο Β. Σόιμπλε, κάλεσαν ανοικτά τους Ιταλούς να ψηφίσουν υπέρ του ναι.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here