“Εσύ δεν υπάρχεις”. Εξαφανίσεις, αυθαίρετες φυλακίσεις και βασανισμοί στην ανατολική Ουκρανία

Η Διεθνή Αμνηστία και η ΜΚΟ Human Rights Watch δημοσίευσαν από κοινού έκθεση για την επιδείνωση της ανθρωπιστικής κρίσης στην ανατολική Ουκρανία, με παραβάσεις να σημειώνονται και από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Λιγότερο από δύο εβδομάδες νωρίτερα, η Διεθνή Αμνηστία είχε καταγγείλει την ατιμωρησία που επικρατεί στην χώρα για τους υπεύθυνους δολοφονιών και άλλων εγκλημάτων, από την αρχή της επανάστασης και του εμφυλίου.

Ο χάρτης της ανατολικής Ουκρανίας. Σε κίτρινο είναι οι πόλεις υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ενώ σε μπλε είναι οι πόλεις υπό τον έλεγχο τον αυτονομιστών
Ο χάρτης της ανατολικής Ουκρανίας. Σε κίτρινο είναι οι πόλεις υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ενώ σε μπλε είναι οι πόλεις υπό τον έλεγχο τον αυτονομιστών

Από την αρχή της διαμάχης στην Ουκρανία, ένας σημαντικός αριθμός αμάχων έχει βρεθεί σε κέντρα κράτησης και σε φυλακές των δύο αντιμαχόμενων στρατοπέδων, τόσο από την πλευρά της επίσημα διεθνώς αναγνωρισμένη Ουκρανικής κυβέρνησης, όσο και από την πλευρά των φίλο-Ρώσων αυτονομιστών, οι οποίοι ελέγχουν μερικές πόλεις στην ανατολική πλευρά της χώρας. Οι κρατούμενοι συχνά βρίσκονται σε κατάσταση απομόνωσης, τους απαγορεύονται οι όποιες επαφές με δικηγόρους και με τις οικογένειες τους ενώ συχνά οι εμπλεκόμενες αρχές δεν αναγνωρίζουν καν αυτές τις προφυλακίσεις, με αποτέλεσμα οι άμαχοι αυτοί να είναι επίσημα “εξαφανισμένοι”. Συχνά οι ίδιοι δέχονται βασανισμούς, κακομεταχείριση και τους αρνείται η παροχή ιατρικής φροντίδας.

Οι Μη-Κυβερνητικές Οργανώσεις Διεθνή Αμνηστία και Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRW) αναφέρουν στην έκθεση τους 18 υποθέσεις αυθαίρετων προφυλακίσεων και εξαφανίσεων, εννέα από πλευράς Ουκρανικής κυβέρνησης και εννέα από πλευράς αυτονομιστών, με την πιο εντυπωσιακή περίπτωση να είναι αυτή του 39χρονου Βλάντιμ, ο οποίος φυλακίστηκε και βασανίστηκε και από τις δύο πλευρές σε διάστημα λίγων μηνών.

Τον Απρίλη του 2015, ο Βλάντιμ ταξίδευε με λεωφορείο από το Σλοβιάνσκ, υπό των έλεγχο της Ουκρανικής κυβέρνησης, προς το σπίτι του στο Ντόνετσκ, η πρωτεύουσα της αυτοαποκαλούμενης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ. Σε σημείο ελέγχου έξω από το Σλοβιάνσκ, δυνάμεις του Ουκρανικού στρατού σταμάτησαν το λεωφορείο και ανάγκασαν τον Βλάντιμ να κατέβει. Αφού του φόρεσαν κουκούλα και χειροπέδες, οι ένοπλοι τον ανέβασαν σε στρατιωτικό αυτοκίνητο και τον μετέφεραν σε στρατιωτική βάση, όπου ο 39χρονος ανακρίθηκε και βασανίστηκε για τρεις μέρες. Οι στρατιώτες τον κατηγόρησαν πως ήταν “αυτονομιστής φονιάς” και πως βρισκόταν στο Σλοβιάνσκ για λογαριασμό των φίλο-Ρώσων αποσχιστών.

Στη συνέχεια ο Βλάντιμ μεταφέρθηκε σε άλλη μονάδα κράτησης, την οποία φαίνεται να διαχειρίζονταν οι Ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες (SBU). Στις 6 εβδομάδες που ακολούθησαν οι ανακριτές βασάνισαν τον Βλάντιμ με ηλεκτροσόκ, τον έκαψαν με τσιγάρα και του άσκησαν σκληρή σωματική βία, απαιτώντας από αυτόν να ομολογήσει την σχέση του με τους αυτονομιστές. Αφού όλες οι προσπάθειες ήταν άκαρπες, τελικά ο Βλάντιμ αφέθηκε ελεύθερος και επέστρεψε στο Ντόνετσκ, όπου συνελήφθη και πάλι, αυτή την φορά από τις τοπικές αρχές, οι οποίες υποπτεύονταν πως στο διάστημα της κράτησης του, ο Βλάντιμ είχε στρατολογηθεί από το δυτικό στρατόπεδο. Ο 39χρονος Ουκρανός πέρασε πάνω από δύο μήνες σε ένα ανεπίσημο κέντρο κράτησης στο Ντόνετσκ, όπου υπέστη και πάλη ξυλοδαρμούς και κακομεταχείριση από τους δεσμοφύλακες του.

Παραστρατιωτικός του Δεξιού Τομέα, ακροδεξιά οργάνωση που στηρίζει την Ουκρανική κυβέρνηση και που ελέγχει διάφορα εθελοντικά τάγματα στην Ουκρανία - ΦΩΤΟ: Mstyslav Chernov/Unframe
Παραστρατιωτικός του Δεξιού Τομέα, ακροδεξιά οργάνωση που στηρίζει την Ουκρανική κυβέρνηση και που ελέγχει διάφορα εθελοντικά τάγματα στην Ουκρανία – ΦΩΤΟ: Mstyslav Chernov/Unframe

Η υπόθεση του Βλάντιμ είναι μια από τις 18 που περιγράφτηκαν στην έκθεση, από τις περίπου 40 που ερεύνησαν οι δύο ΜΚΟ. Από τις υπόλοιπες μαρτυρίες οι εννέα ολοκληρώθηκαν με την ανταλλαγή κρατούμενων ανάμεσα στις δύο πλευρές, γεγονός που υποδεικνύει πως οι κρατούμενοι είναι ουσιαστικά θύματα απαγωγών, που σκοπό έχουν να χρησιμοποιηθούν σαν ανταλλακτική αξία από την εκάστοτε πλευρά.

Στις περιπτώσεις όπου οι παραβιάσεις έγιναν από το δυτικό στρατόπεδο, δηλαδή από την Ουκρανική επίσημη κυβέρνηση, οι περισσότερες απαγωγές σημειώθηκαν εκ μέρους εθελοντικών ταγμάτων, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα Ουκρανικά σώματα ασφαλείας και συχνά στις μυστικές υπηρεσίες. Σε τρεις από τις εννέα περιπτώσεις η SBU επέκτεινε την παράνομη κράτηση των αμάχων για ένα διάστημα από 6 έως 15 μηνών, ενώ στις υπόλοιπες οι κρατούμενοι προωθήθηκαν στο δικαστικό σύστημα. Σε όλες τις περιπτώσεις τα θύματα είτε ελευθερώθηκαν χωρίς δίκη, είτε χρησιμοποιήθηκαν σε ανταλλαγή κρατούμενων με τις φίλο-Ρώσικες μονάδες.

Ο ΟΗΕ εξέφρασε σε μια έκθεση τον Ιούνιο του 2016, πως στις περισσότερες υποθέσεις εξαφανίσεων και αυθαίρετων κρατήσεων εμπλέκεται η SBU, και πως οι μονάδες της υπηρεσίας στο Χάρκοβο υποδεικνύονται σαν τα κύρια κέντρα παράνομων κρατήσεων.

Οδόφραγμα αυτονομιστών στο Ντόνετσκ στην διάκρεια της κυβερνητικής επίθεσης το 2014. - ΦΩΤΟ: Andrew Butko
Οδόφραγμα αυτονομιστών στο Ντόνετσκ στην διάκρεια της κυβερνητικής επίθεσης το 2014. – ΦΩΤΟ: Andrew Butko

Στις εννέα περιπτώσεις παραβιάσεων από το ανατολικό στρατόπεδο, στην Λαϊκή Δημοκρατία του Ντόνετσκ και στην Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ η έκθεση των ΜΚΟ έχει υποδείξει την πλήρη ελευθερία κίνησης και δράσης που απολαμβάνουν οι de-facto υπηρεσίες ασφαλείας. Από τις εννέα περιπτώσεις που εκτέθηκαν, η πλειοψηφία δείχνει την τακτική χρήση βασανισμών και ξυλοδαρμών στην διάρκεια των ανακρίσεων. Δύο από τους εννέα κρατούμενους είχαν όμως πρόσβαση σε δικηγόρους και η υπόθεση τους εντάχθηκε σε επίσημες δικαστικές διαδικασίες. Οι δύο κρατούμενοι αυτοί παραμένουν σε κράτηση την στιγμή που δημοσιεύθηκε η έκθεση.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here