«Εθνικαί Εορταί»: Μια παράσταση χωρίς σημαιάκια – Τι λένε οι σκηνοθέτες

Συνέντευξη: Μαρία Λυμπεροπούλου.

Τρεις νέοι ηθοποιοί καταδύονται στην ταραγμένη εποχή της Κατοχής και του Εμφυλίου και μοιράζονται ιστορίες ανθρώπων που αν και δεν έμειναν στην Ιστορία ως οι πρωταγωνιστές της, σίγουρα την καθόρισαν.
Η παράσταση, αποτέλεσμα συλλογικής σκηνοθεσίας των μελών της ομάδας, προέκυψε ως μια κοινή ανάγκη συνάντησης με αυτά τα πρόσωπα και τις ιστορίες τους μακριά από την επετειακή και μονόπλευρη αντιμετώπιση που υποβάλλουν οι κάθε είδους εθνικές εορτές.
Οι τρεις σκηνοθέτες και ηθοποιοί η Ασπασία-Μαρία Αλεξίου, ο Βασίλης Βηλαράς και η Μαρία Θρασυβουλίδη μίλησαν στο Press Publica για την ενδιαφέρουσα αυτή δημιουργία. Ο ιδιάζων τίτλος της παράστασης είναι «Εθνικαί Εορταί».

1) Επιλέξατε να ανεβάσετε μια παράσταση με κεντρικό άξονα την εποχή της Κατοχής και του Εμφυλίου. Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με αυτή την περίοδο, που σα νέοι άνθρωποι, δεν την έχετε βιώσει. Τί σας οδήγησε σε αυτό το μονοπάτι;

Μαρία Θρασυβουλίδη: Η συζήτηση για τη δημιουργία αυτής της παράστασης ξεκίνησε στην πραγματικότητα από ένα προσωπικό μας ενδιαφέρον για το κομμάτι της προσωπικής αφήγησης – μαρτυρίας. Θελήσαμε να μελετήσουμε την ιστορία όχι –μόνο– μέσα από βιβλία και άλλες «αντικειμενικές» ιστορικές πηγές, αλλά μέσα από τα μάτια των ανθρώπων που αποτέλεσαν μέρος της. Πιστεύουμε ότι κάθε εποχή είναι τόσο σύνθετη όσο και οι άνθρωποι που την έζησαν. Ο λόγος που σκύψαμε πάνω από τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο είναι διότι αποτελεί ακόμα και σήμερα ένα αμφιλεγόμενο κομμάτι ιστορίας του τόπου μας. Δεν είναι άλλωστε και απορίας άξιο το ότι η Ιστορία στα σχολεία μας σταματά πριν την έναρξη του Εμφυλίου; Στην πραγματικότητα, η σύγχρονη ιστορία είναι πλέον 70 χρόνων, αλλά ακόμα επικρατεί σιωπή για την συγκεκριμένη εποχή. Σκεφτήκαμε ότι ο καλύτερος τρόπος προσέγγισης της περιόδου είναι μέσα από τις εμπειρίες των ανθρώπων εκείνης της εποχής, πολλοί από τους οποίους είναι εν ζωή. Μέσα από αυτό το μονοπάτι θέλουμε να φωτίσουμε την πολυφωνία της εποχής. Κάποιοι ήταν αριστεροί, κάποιοι δεξιοί, κάποιοι αναποφάσιστοι και πολλοί ήθελαν απλώς την ησυχία τους. Αυτή η διαδρομής μας έφερε αναπόφευκτα πολύ κοντά στην σημερινή πραγματικότητα.

2) Συνήθως τιμούνται στις γιορτές και διδάσκονται στα σχολεία οι επιφανείς ήρωες. Εσείς επιλέξατε να φωτίσετε με την παράσταση σας τους ανώνυμους ήρωες. Πώς συνθέσατε και πλάσατε τους χαρακτήρες αυτών των αφανών ηρώων;
Ασπασία-Μαρία Αλεξίου: Για τους επιφανείς ήρωες θέλουμε συνήθως να μάθουμε για τη ζωή τους. Οι ανώνυμοι ήρωες έχουν συνήθως μια ζωή πιο «κρυφό», πιο απόκρυφη. Δεν ξέρουμε τα πάντα για τη ζωή και την δράση τους. Η παράσταση μας αποτελείται από μικρές ιστορίες και στιγμιότυπα που διαδέχονται το ένα το άλλο. Επομένως, οι άνθρωποι στους οποίους αναφέρονται οι ιστορίες μας θυμίζουν ήρωες διηγημάτων και όχι μυθιστορημάτων. Φωτίζεται ένα γεγονός ή μια πλευρά της ζωής τους και από εκεί και πέρα ανοίγεται μια περιοχή στην οποία εμείς αλλά κι οι θεατές μπορούμε να φανταστούμε τα υπόλοιπα, ακριβώς επειδή οι πληροφορίες που δίνονται είναι τόσο λίγες. Καμιά φορά μπορεί να συναντήσεις κάποιον μόνο μια φορά και για κάποιο απροσδιόριστο λόγο να τον θυμάσαι για καιρό ή να ξέρεις κάποιον για χρόνια και να θεωρείς ότι είναι «κανονικός» και άρα «αδιάφορος» αλλά κανείς δεν είναι στ’ αλήθεια έτσι. Το θέμα είναι το δικό σου βλέμμα, το πώς αντιμετωπίζεις τους ανθρώπους αλλά και τον εαυτό σου. Είτε διαβάζεις την ιστορία κάποιου είτε παρατηρείς κάποιον που κάθεται απέναντί σου στο τραίνο και στην ουσία αντικρίζεις και παρατηρείς τον εαυτό σου.

3) «Εθνικαί Εορταί» είναι ο τίτλος της παράστασης και μας παραπέμπει συνειρμικά σε παρελάσεις, την ελληνική σημαία, παραδοσιακές φορεσιές κ.α. Πόσο έχει επηρεάσει το παρελθόν, με το οποίο καταπιάνεστε, την εξέλιξη της σύγχρονης κοινωνίας και τελικά τί απομένει σήμερα;

Βασίλης Βηλαράς: H παράσταση δεν έχει σημαιάκια και παραδοσιακές φορεσιές. Ο τίτλος της όμως όντως φέρει όλη αυτή την καταπίεση που έχουμε υποστεί ως τάχα ένδοξο έθνος και που ως τέτοιο οφείλουμε να γιορτάζουμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα τα ανδραγαθήματα μας. Εμείς προσπαθήσαμε να ανακαλύψουμε τα γεγονότα αυτά που δεν γιορτάζουμε σε επετείους και γιορτές. Ένα ολόκληρο κομμάτι του παρελθόντος το οποίο μένει στην αφάνεια γιατί δεν είναι τόσο δημοφιλές ή δεν μας κολακεύει σα χώρα. Τι είμαστε σαν κοινωνία σήμερα είναι φυσική συνέχεια των προηγούμενων δεκαετιών. Το δυστύχημα είναι ότι επικρατεί μια τάση να εξιδανικεύουμε το παρελθόν, να το αναγάγουμε σε μια σφαίρα ηρωική και να θεωρούμε ότι πάντα τα πράγματα ήταν καλύτερα παλιά. Είναι λίγο αστείο να το πιστεύουμε όταν η περίοδος την οποία νοσταλγούμε εμπεριέχει έναν παγκόσμιο πόλεμο, έναν εμφύλιο πόλεμο, δικτατορία, ανελέητο κυνήγι ανθρώπων, αλλεπάλληλα πολιτικά σκάνδαλα και ψευδοσωτήρες του έθνους μεταξύ άλλων. Κι όμως, η δύναμη που ασκεί το περασμένο γεγονός στο νου των ανθρώπων είναι τόση, που ξεχνάμε τι προηγήθηκε στην πραγματικότητα και ανακατασκευάζουμε την ιστορία όπως μας βολεύει για να νιώσουμε παιδιά άξιων προγόνων και άρα σημαντικοί. Τι είναι αυτό που μένει άρα σήμερα; Μια γενικευμένη σιγουριά ότι μάλλον και εμάς θα μας μνημονεύουν κάποτε με υπερηφάνεια. Άρα δεν πειράζει πώς ζούμε σήμερα.

4) «Δίπλα στον πόνο και τη δυστυχία υπάρχει η συσπείρωση, ο έρωτας, το τραγούδι». Πώς ξεδιπλώνετε αυτές τις έννοιες στην παράσταση που έχετε σκηνοθετήσει.

Ασπασία-Μαρία Αλεξίου: Η πραγματικότητα είναι πολλές φορές πιο ελαφριά απ’ τις αναπαραστάσεις της στο θέατρο ή σε άλλες τέχνες. Έχει πιο πολλές εναλλαγές, είναι πιο ζωντανή. Στο θέατρο που κατασκευάζεις την πραγματικότητα με ζωντανά υλικά κινδυνεύεις καμιά φορά να χάσεις αυτό τον πλούτο των αντιφάσεων. Υπάρχει αυτό το κλισέ, «η ζωή συνεχίζεται», που αν δεν σταθείς σε μια κυνική ερμηνεία του, καταλαβαίνεις ότι η ζωή μας φτιάχνεται πάνω σε αντίθετες δυνάμεις: υπάρχει η βαρύτητα, η δυστυχία, οι εξωτερικές συνθήκες που στην περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου ήταν πολύ σκληρές και υπάρχει και μια αντίρροπη τάση που κάνει τον στρατιώτη να λέει αστεία στο χαράκωμα, τους φυλακισμένους να τραγουδάνε, ανθρώπους να ερωτεύονται ενώ κινδυνεύουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει δυστυχία ούτε έχει να κάνει με μια ισοπεδωτική ανεμελιά. Είναι τρομερό το πώς μπορείς να βυθίζεσαι μέσα σε κάτι και την ίδια στιγμή να είναι σαν να απομακρύνεσαι απ’ αυτό, σαν να αποτραβιέσαι απ’ τον πόνο αλλά και σα να επιστρέφεις πάντα σ’ αυτόν, αφού ο έρωτας, η έκφραση, η συσπείρωση σε κάνουν και πιο δυνατό αλλά και πιο ευάλωτο.

Σκηνοθεσία-Δραματουργία: Ασπασία-Μαρία Αλεξίου, Βασίλης Βηλαράς, Μαρία Θρασυβουλίδη
Συνεργασία στη δραματουργία: Πηνελόπη Τσούτσουβα
Επιμέλεια κίνησης: Τάσος Καραχάλιος
Σκηνικά-Κοστούμια: Νίκη Ψυχογιού
Φωτισμοί: Ανδριάνα Δακανάλη
Φωτογραφίες- βίντεο: Σωτήρης Βασιλείου
Καλλιτεχνική συνεργασία: Αθανασία Γιάνναρη
Παίζουν: Ασπασία-Μαρία Αλεξίου, Βασίλης Βηλαράς, Μαρία Θρασυβουλίδη

Στην παράσταση χρησιμοποιούνται αποσπάσματα από κείμενα που έχουν γράψει οι: Θανάσης Βαλτινός, Άλκη Ζέη, Νίκος Καζαντζάκης, Παντελής Καλιότσος, Μαρούλα Κλιάφα, Τάκης Μανωλάς, Τζώρτζης Μαράτος, Χρόνης Μίσσιος, Δήμητρα-Μάρα Μιχαλακέα, Γιώργος Μιχαηλίδης, Γιάννης Μπεράτης, Ελένη Νικολαΐδου, Ιζαμπέλλα Παλάσκα, Έλλη Παπαδημητρίου, Θοδωρής Παπαθεοδώρου, Μαρία Ρεζάν, Ρόδης Ρούφος, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Ηλίας Στάβερης, Ουρανία Στάβερη, Διδώ Σωτηρίου καθώς και αυθεντικές μαρτυρίες

Πληροφορίες παράστασης:
BIOS. TESLA Basement
Διάρκεια παραστάσεων: 14 Μαρτίου – 12 Απριλίου 2016
Παραστάσεις: Δευτέρα & Τρίτη
Έναρξη: 20:30
Διάρκεια: 80΄
Είσοδος:10 ευρώ (ενιαίο)

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here