Βιβλία για παιδιά και για νέους. Επιλογή- Παρουσίαση: Ελένη Σαραντίτη

 

 

«Αράξαμε σ’ ακρογιαλιές γεμάτες αρώματα νυχτερινά

με κελαϊδίσματα πουλιών, νερά που αφήνανε στα χέρια

τη μνήμη μιας μεγάλης ευτυχίας.

Μα δεν τελειώνουν τα ταξίδια».

Γιώργος Σεφέρης ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ, Δ’. Και ψυχή…

Αργοναύτες

 

Προπαντός δεν τελειώνουν τα ταξίδια του νου και της καρδιάς· κι εκείνα που θα απολαύσεις σαν ξεκινήσεις για τις ανοιχτές θάλασσες με μπάρκο ένα βιβλίο. Ποιος δεν το ξέρει τάχα; Γι’ αυτό επιμένω πάντα: Διαλέξτε ένα βιβλίο και αφεθείτε· και νιώστε μέχρι μέσα σας την μαγεία του. Όπως την νιώθω κι εγώ, καθημερινώς σχεδόν, συναισθανόμενη συγχρόνως ότι τα βιβλία στάθηκαν δώρο Θεού για μένα: Μου γνώρισαν τη ζωή και με βοήθησαν να την αγαπήσω, με βοήθησαν να χαίρομαι και να σέβομαι όλα τα ωραία πράγματα που μας χαρίστηκαν, όπως είναι η φιλία, ο καλός λόγος, ένας κελαηδισμός, το καθαρό βλέμμα των παιδιών…

Έχω εμπρός μου ορισμένα βιβλία άξια να διαβαστούν και να αγαπηθούν· σελίδες- οχήματα γνώσης και χαράς μα κάποτε και προβληματισμού, όπως λ. χ. το πρώτο.

ΦΡΕΝΤΙΑΝΟ ΣΕΣΙ: «Ένα κορίτσι στο Άουσβιτς». Το ολοκαύτωμα μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που κατάφερε να κρατήσει ζωντανή την ελπίδα. Μετάφραση: Δήμητρα Δότση. Σκίτσα: Κωνσταντίνος Μήτσου. Μακέτα εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου. Καλέντης. Σειρά: Νεανική Λογοτεχνία. Σελίδες 85, € 7.20.

Ένα τρυφερό, γλυκό κορίτσι. Η Ελίζα. Το καμάρι και η λατρεία των γονιών της. Εβραϊκής καταγωγής και θρησκείας ζουν άνετα και νοικοκυρεμένα στη Βιέννη του 1940. Έπειτα, μα καθόλου ξαφνικά και αναπάντεχα, το τέρας του Ναζισμού, καθώς διαβάζουμε στο ημερολόγιο που κρατούσε η Ελίζα, τους πήρε και τους διέλυσε, και βρέθηκαν σαν τα πουλιά στην καταιγίδα. Φόβος, πείνα, νοσταλγία, ταπείνωση. Και εγκατάσταση σε μια αποθήκη στο γκέτο της Βαρσοβίας. Και το αστέρι, επίσης, σε όλα τα ρούχα τους. Αθλιότητες και στερήσεις και των αναγκαίων.

Στο τέλος, το στρατόπεδο Και «Η Ζωή εν τάφω». Η Ελίζα έχει πλέον αντί για όνομα αριθμό, τον 23241. Τον έγραψε στα ρούχα της, να είναι ορατός και από μακριά. «Πρέπει να επιβιώσεις, Ελίζα, πρέπει να είσαι δυνατή», τα λόγια της μητέρας. Δεν άργησαν να χαθούν… «Νομίζω ότι έχω μείνει πια μόνη μου…» γράφει η Ελίζα. Όντως. Πλην όμως συλλογιέται: «Αποκοιμήθηκα γεμάτη προσδοκίες. Δεν έπρεπε να λυγίσω από την κούραση και την πείνα, και όπως μου είχε πει η μαμά, έπρεπε να περπατώ με το κεφάλι ψηλά…».

Για το υψηλό φρόνημα της Ελίζας, για τις ώριμες, έντιμες και θεραπευτικές της σκέψεις, για τον πόνο που του αντιστάθηκε και δεν τον άφησε να την καταβάλλει, για πτυχές της ιστορίας που οφείλουν να γνωρίζουν τα παιδιά μας, τέλος διότι είναι ένα εξαιρετικά γραμμένο βιβλίο, με ανθρωπιά και συγκίνηση, το συνιστώ θερμά.-

Ηλικία: 12+

*************

 

ΑΘΗΝΑ ΜΠΙΝΙΟΥ: «Η Κυρά της Αιξωνής». Η ιστορία ενός αρχαίου δρόμου. Εικονογράφηση: Μαρία Οικονόμου. Πατάκης. Σελίδες 230, € 8.70.

Βιβλίο που θα συνεπάρει τον νεαρό αναγνώστη. Μυθιστόρημα ιστορικό αλλά όχι μονάχα αυτό· βιβλίο του ανθρώπου θα μπορούσα να το χαρακτηρίσω, και της αείποτε ανεκτίμητης Ομάδας.

Η συγγραφέας είχε την τύχη να αντικρύσει, κατά την διάνοιξη των θεμελίων κάποιου κτηρίου, τμήμα ενός αρχαίου δρόμου που κάποτε, κατά τους 4ο– 5ο αι. π. Χ., ξεκινούσε από τα πλάγια του Υμηττού και κατέληγε στη θάλασσα. Δρόμος λουλουδιασμένος και με τέχνη δομημένος από ξερολίθι. Βρισκόταν στο κέντρο της πόλης του αρχαίου Δήμου Αιξωνής που στα χρόνια εκείνα γνώρισε ακμή ενώ οι φιλήσυχοι και δραστήριοι κάτοικοι, ζούσαν καλή, συνετή ζωή, ονειρεύονταν, αγαπούσαν, προόδευαν.

Η Αθηνά Μπίνιου μελέτησε, συνάντησε αρχαιολόγους, απευθύνθηκε σε ιστορικούς, μα προπαντός συνομίλησε με την καρδιά της και με την αγάπη της για τα παιδιά, και έγραψε ένα μυθιστόρημα για την ζωή και τους κατοίκους της πόλης, γεμάτο γνώσεις και περιπέτειες, ατμόσφαιρα διαυγή, σε γλώσσα πλούσια, με ποικίλματα και ομορφιά. Μύθοι, θρύλοι, κατορθώματα, έρωτες και φιλίες, ο σεβασμός, όλα περνούν από τις σελίδες της «Κυράς της Αιξωνής», αφήνοντας αποτυπώματα ψυχής και την βεβαιότητα ότι- πάντοτε- βάση της προόδου είναι η ειρήνη και προϋπόθεση της ευτυχίας η αγάπη .

Ηλικία: 11+

 *******

 

ΛΙΤΣΑ ΨΑΡΑΥΤΗ «Η Χιόνα». Εικονογράφηση: Μάρα Τσαφαντάκη. Πατάκης. Σελίδες 48, € 4.90.

Η Λίτσα Ψαραύτη έγραψε ένα βιβλίο που ξεχειλίζει από αγάπη για τα ζώα ενώ με την επιδέξια γραφή της και τις εμπειρίες της του προσέδωσε πρωτοτυπία και απρόσμενο τέλος.

Η οκτάχρονη Μαρίνα περνά τις διακοπές της του καλοκαιριού στο χωριό, κοντά στον παππού και στη γιαγιά, μες στα χάδια και την αγάπη τους, μακριά από απαγορεύσεις και υποχρεώσεις. Τα ζώα του κτήματος την ξετρελαίνουν, τα φυτά, η πραότητα των αγαπημένων ηλικιωμένων, οι μυρωδιές της γης, οι βόλτες στ’ αμπέλια, στα ολάνθιστα χωράφια. Την συνοδεύει πάντα ο σκύλος του παππού· τι καλύτερο! «Ν’ αποφεύγεις να μπαίνεις βαθιά στο δάσος» την είχε προειδοποιήσει ο παππούς, αλλά η Μαρίνα τον παράκουσε. Το αποτέλεσμα ήταν να γυρίσει μ’ ένα λαβωμένο κουταβάκι που έτρεμε από τον πόνο και την αγωνία της μοναξιάς. Ένα σκυλάκι πεινασμένο που την χρειαζόταν. Και η Μαρίνα έγινε η μανούλα του παρά τις αντιρρήσεις της γιαγιάς. Την βάφτισε κιόλας· Χιόνα.

Φυσικά το βιβλίο δεν τελειώνει εδώ, μεσολαβούν διάφορες καταστάσεις και η Μαρίνα με πόνο ψυχής και σπαραγμό αναγκάζεται να αποχωριστεί την όμορφή της Χιόνα….

Ηλικία: 7- 9 ετών

*************

 

Hubert Ben Kemoun «Το σκιάχτρο που ήθελε να ταξιδέψει». Εικονογράφηση: Herve Le Goff. Μετάφραση: Γεωργία Τσάκωνα. Ηλίβατον. Σελίδες 28, € 13.00

Ήταν μακριά στα χωράφια τα εγκαταλειμμένα και χέρσα, ένα σκιάχτρο, κι αυτό εγκαταλειμμένο. Κανέναν πια δεν φόβιζε, στεκόταν στην ερημιά αξιοθρήνητο και μοναχά τα πουλιά που το έβλεπαν άκακο, πήγαιναν και τραγουδούσαν στα απλωμένα χέρια του, στο κυρτό κορμί του. Ώσπου μια μέρα παραπονέθηκε: «Αχ, και να ταξίδευα… Αχ, και να ‘βλεπα τον κόσμο πίσω από τον λόφο!» είπε στα πουλιά τον καημό του. «Πάρτε με, πάρτε με από δω! Πάρτε με επάνω ψηλά…»

Με το ξημέρωμα συνέβη το απίστευτο θαύμα: Χιλιάδες πουλιά από όλα τα είδη, από κάθε γωνιά της γης, έσπευσαν και σήκωσαν όλα μαζί το σκιάχτρο και το ταξίδεψαν· και είδε ομορφιές και χάρηκε το σκιάχτρο ώσπου χόρτασαν τα μάτια του, χόρτασε και η καρδιά του στη θέα αυτής (σκιάχτρο κι εκείνη) που ονειρευόταν.

Είναι βιβλίο της ελπίδας και της προσδοκίας· και της επιμονής στο όνειρο.  Και της φιλίας, επίσης. Ένα ποίημα. Και βέβαια της γνώσης ότι δεν πετούν μόνο όσοι έχουν φτερά… Ολόκληρο το βιβλίο είναι έργο τέχνης.

Ηλικία: 6+ (Μα και για κάθε αναγνώστη που αγαπά το ωραίο).

***********

 

ΑΝΤΟΥΑΝ ΝΤΕ ΣΑΙΝ ΕΞΥΠΕΡΥ «Ο Μικρός Πρίγκιπας». Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Πατάκης. Σελίδες 72 € 10.96.-

Ο πολυαγαπημένος όλου του κόσμου αγγελικός Μικρός Πρίγκιπας, στην πρωτότυπη και χωρίς περικοπές εκδοχή του, αλλά με μια καινούργια, θαυμάσια, πράγματι, εικονογράφηση, με τις εξαιρετικές εικόνες της ταινίας του Μαρκ Όσμπορν που βασίστηκε στο αριστούργημα του Αντουάν Νε Σαιντ Εξυπερύ και όπου συνεργάστηκαν οι πιο ταλαντούχου καλλιτέχνες κινουμένων σχεδίων. Η κινηματογραφική τεχνική stop motion προσφέρει την δυνατότητα μιας νέας ανάγνωσης, όπου οι κούκλες- χαρακτήρες κινούνται σχεδόν ελάχιστα ώστε δίνουν την εντύπωση μιας φυσικής, αργής κίνησης.

Άψογη η μετάφραση της Μελίνας Καρακώστα. Μα η επιμέλεια, ο λόγος ο αγαθός και σοφός, ο παντοτινά συγκινητικός, η ποίηση που μοσχοβολούν όλες οι λέξεις, κάνουν το βιβλίο εσαεί πολύτιμο.

Για μικρούς και μεγαλύτερους αναγνώστες.

*************

 

CAROL ANN DUFFY «Η κλέφτρα των δακρύων». Εικονογράφηση: Nicoletta Ceccoli. Μετάφραση: Αλεξία Βλαχοπούλου. Λιβάνης. Σελίδες 40, € 8.00.-

Βιβλίο  γοητευτικό, με λόγο πρωτότυπο και περιεχόμενο ασυνήθιστο, γραμμένο από την γνωστή Αγγλίδα ποιήτρια και θεατρική συγγραφέα Κάρολ Αν Ντάφι και θαυμάσια εικονογραφημένο από την γνωστή (και στην Ελλάδα) Νικολέττα Τσεκκόλι, από τον Σαν Μαρίνο. Γνωστή, επίσης, καθώς έχει τιμηθεί δυο φορές με το περίφημο Andersen Prize. Και οι δυο τους συνετέλεσαν ώστε να παραδώσουν ένα βιβλίο- κόσμημα που θα το χαρούν μικροί- μεγάλοι.

Το παραμύθι μιλά για την Κλέφτρα των δακρύων η οποία κυκλοφορεί αργά τα βράδια, αόρατη, με έναν ασημένιο αδιάβροχο σάκο στην πλάτη της. Φορά παπούτσια μεταξωτά, αέρινο φουστάνι κι έχει υπερμεγέθη γκρίζα μάτια· όπου ακούει κλάμα παιδικό πλησιάζει αθόρυβα, γλιστρά πλάι στο παιδί που υποφέρει κλαίγοντας και αρπάζει μερικά δάκρυα, χώνοντάς τα στον σάκο της.

Αλλά γιατί η Κλέφτρα των δακρύων παρουσιάζει αυτή την συμπεριφορά; Ω, είναι μια ωραία, ευτυχισμένη ιστορία χάρη στην οποία τα δάκρυα των μικρών κάνουν το φεγγάρι να αστραποβολά και να στέλνει φως εκτυφλωτικό με εκατομμύρια φεγγαροαχτίδες σε όλη την πλάση· ακόμη και στα παιδικά ματάκια…

Ηλικία: 7+

**************

 

ΛΙΛΗ ΛΑΜΠΡΕΛΛΗ: «Το κοντολαίμικο κοτσύφι». Εικονογράφηση: Βάσω Ψαράκη. Πατάκης. Σελίδες 32, € 9.70.-

Ήταν κάποτε ένα χωράφι γεμάτο θεριεμένες τσουκνίδες. Άνοιξη καιρό. Εξάλλου στην εικονογράφηση της Βάσως Ψαράκη είναι όλα καταπράσινα και εκρηκτικά. Χαρά Θεού. Πλην οι τσουκνίδες γκρινιάρες και καβγατζούδες. Έτσι δεν έδωσαν σημασία και στοργή στο μοναχό αβγουλάκι που είχε γεννηθεί κοντά τους· το οποίο, σαν είδε τη μοίρα του να περνά, την παρακάλεσε: «Αχ, κάνε λίγη ησυχία, Καλομοίρα. Να σταματήσουνε λίγο οι καβγάδες, να μπορέσει αυτό που στ’ αλήθεια είμαι να σκάσει μύτη από το τσόφλι μου…». Και η μοίρα, «Πες πως έγινε» του αποκρίθηκε και αμέσως απλώθηκε μια γλυκιά, καλόδεχτη ειρήνη απ’ άκρη σ’ άκρη. Κι ευθύς το αβγό έσκασε και εμφανίστηκε ένα τρυφερό κοτσυφάκι. «Η μοίρα σου είναι να πετάς…» του είπε φεύγοντας η μοίρα.

Αχ, και να έμενε λιγάκι παραπάνω η μοίρα… Βλέπεις, ξεστράτισαν οι τσουκνίδες και κοντολαίμικο και κοντοπόδαρο και κακάσχημο άρχισαν να το φωνάζουν περιφρονητικά. Ωχ, καημός! Μα σώπαινε. Σαν το ασχημόπαπο. Έως ότου η περαστική πασχαλίτσα, «Φύγε» του είπε «φύγε γρήγορα. Ο κόσμος σε περιμένει. Και τα πουλιά. Γεννήθηκες για να πετάς. Μην κάθεσαι!» Κι ο κάστορας, «Μα είσαι πανέμορφος, μην λυπάσαι…» τον κοίταξε με αγάπη. «Θα σε οδηγήσω στον τόπο σου!»

Παπαδίτσες, καρδερίνες, πετροπέρδικες, τσαλαπετεινοί, δεκοχτούρες, τσίχλες, κι άλλα πουλιά. Και κοτσύφια, επίσης.

«Είσαι η Μοίρα μου;» ρώτησε δειλά το κοτσύφι. «Ένας φίλος σου» απάντησε ο κάστορας. Κι έφυγε ευτυχισμένο το κοτσύφι για τους ανέμους, τα άνθη, τα πουλιά.

Ο ευαίσθητος λόγος, η εξαίρετη εικονογράφηση, η λαχτάρα για ζωή, για φιλίες και πετάγματα, όλα συνυπάρχουν αρμονικά στο ωραίο παραμύθι των δυο γνωστών, αγαπημένων καλλιτέχνιδων.

Ηλικία: 5- 8 ετών.

******************

 

ΣΑΡΛ ΠΕΡΩ «Η Σταχτοπούτα» (ελεύθερη απόδοση). Εικονογράφηση: Βαλέρια Ντοκάμπο. Ψυχογιός. Σελίδες 48. € 8.90.-

Το κλασικό, πολυδιαβασμένο, πολυαγαπημένο παραμύθι στην εκδοχή του Σαρλ Περώ (1628- 1703), λαογράφου και συγγραφέα, μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας, ο οποίος έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο από την συλλογή παραμυθιών «Ιστορίες της μαμάς μου της χήνας» που τα έγραψε για την διασκέδαση των παιδιών του. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται «Ο Παπουτσωμένος Γάτος», «Η Κοκκινοσκουφίτσα», «Η Ωραία Κοιμωμένη» κ.ά. Βεβαίως ο Περώ θεωρήθηκε ως ο «πατέρας» της Σταχτοπούτας, πλην όμως καταγεγραμμένα στοιχεία παρόμοιων ιστοριών σε αρχαία κινεζικά χειρόγραφα ως και σε αιγυπτιακά. Ούτως ή άλλως η Σταχτοπούτα λατρεύτηκε από μικρούς και μεγάλους και ποτέ δεν έπαψε να κυκλοφορεί σε νέες εκδόσεις από καινούργιους καλλιτέχνες.

Η παρούσα έκδοση προσφέρει- επιπλέον- την ανείπωτη ομορφιά των εικόνων της Βαλέρια Ντοκάμπο.

Ηλικία: 5+

*********************

 

Σαν επίλογος ή σαν γλυκό, καθησυχαστικό επιμύθιο, το λιλιπούτειο βιβλίο της Αργυρώς Πιπίνη «Αν θες να πας ταξίδι στο φεγγάρι» με την εικονογράφηση της Εριφύλης Αράπογλου, από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο (σελίδες 16, € 3.15):

«Αν θες να ταξιδέψεις μακριά/ να πας ψηλά στα σύννεφα

να δεις χώρες που δεν βρίσκονται στο χάρτη/ να γνωρίσεις την αρχαία Σπάρτη,

να κάνεις κρουαζιέρα στον ποταμό Νείλο/  ν’ ανέβεις σ’ έναν μύλο

να κουρσέψεις ένα κάστρο,/ να μιλήσεις μ’ έναν δράκο που φοράει φράκο

ν’ ανέβεις σ’ έναν φάρο,/ να κάνεις φίλο έναν γλάρο…

Δεν χρειάζεται ν’ αγοράσεις εισιτήριο …

Ούτε να πάρεις πλοίο…

Πάρε απλώς ένα βιβλίο!

******

Ελένη Σαραντίτη

Print Friendly, PDF & Email

5 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Πολύ όμορφη καλοκαιρινή και όχι μόνο συντροφιά τα βιβλία των αγαπημένων και εκλεκτών μας φίλων. Και με συντροφιά Μικρό Πρίγκιπα (Μελίνας Κ.) και Περό, πετάει στ’ όνειρο. Ευχαριστούμε σε, Ελένη ξεχωριστή.

  2. Φωτεινή μου
    Eγώ ευχαριστώ που μου δίνεται, ακόμη μια φορά, η ευκαιρία να γράψω για βιβλία αγαπημένα, για γεγονότα που διαδραματίζονται σε κόσμους μαγικούς και συνάμα τόσο αυθεντικούς και παρμένους από την ζωή. Να είναι ευλογημένα και τα βιβλία και οι συγγραφείς τους. Αλλά ας μην προσπεράσουμε και τους (τις) εικονογράφους τους, βέβαια, που δίνουν τόσο φως στις λέξεις και τόση ώθηση στο κείμενο και άπλα και συγκίνηση στα όνειρα του νεαρού- βεβαίως- αναγνώστη, ασφαλώς και μύηση στην τέχνη της εικονογραφίας. Μαζί δουλεύουμε, μαζί χαιρόμαστε, καμάρι μου, όπως πολύ τρυφερά, αποκαλούσαμε (πού, τώρα πια) πρόσωπα αγαπημένα και κοντινά, στα χωριά μας της Λακωνίας. Χαρές και δημιουργίες, σου εύχομαι, αγαπημένη Φωτεινή.

    • Πάντοτε με τον καλό το λόγο και για την τέχνη της εικόνας. Ξεχωρίζεις και σ’ αυτό. Ευλογία η συνεργασία με τους συγγραφείς της αγάπης. Σ’ ευχαριστώ από την καρδιά μου, καθώς και εκ μέρους των εικονογράφων που αγαπούν αυτό που κάνουν. Καμάρι μου!

  3. «Αχ, όταν έχω αρχίσει ένα βιβλίο που μ’ αρέσει πολύ, βιάζομαι να γυρίσω σπίτι να το συνεχίσω. Να το πάρω στα χέρια μου. Να μείνω μόνη. Βιάζομαι να το ξαναβρώ, σαν να έχω ένα ραντεβού, σαν να με περιμένει κι εγώ δεν ξέρω ποιος. Αφού, σκέψου, όταν φτάνω στις τελευταίες σελίδες μελαγχολώ…Μα τα βιβλία δεν τελειώνουν ποτέ. Έτσι δεν είναι?»
    Έτσι λες Ελένη μου στο αριστούργημά σου «Κάποτε ο κυνηγός»
    Φιλιά

  4. Ω, Αθηνά μου, εχθές στάθηκαν τα μάτια μου -και η καρδιά μου- σε λίγους στίχους του Ελύτη από την «Μαρία Νεφέλη». Σου τους στέλνω. Θα καταλάβεις γιατί:

    Από τον θεό τραβιέται ο άνθρωπος
    Όπως ο καρχαρίας από αίμα.

    Και

    Θάλασσα λανθασμένη δεν γίνεται.

    Αλλά και η «Κυρά της Αιξωνής τι αίθριο και λαμπρό έργο! Να είσαι καλά. Να παίρνεις και να δίνεις χαρές με τα βιβλία σου.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here