Αριστείδης Δουλαβέρας: Λαογραφικά μελετήματα

 

Του ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

΄Ένα νέο πολυσέλιδο και καλαίσθητο βιβλίο, γραμμένο από  τον Αναπληρωτή Καθηγητή της Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Αριστείδη Δουλαβέρα, κυκλοφόρησε πρόσφατα με τον ανωτέρω τίτλο  από τον Εκδοτικό Οίκο Σταμούλη. Το βιβλίο περιλαμβάνει εικοσιένα μελετήματα, που αναφέρονται σε θέματα παραδοσιακού και σύγχρονου λαϊκού πολιτισμού, και επιγράφεται Ελληνική Λαογραφία. Μελετήματα, γιατί καλύπτει πολλές και ενδιαφέρουσες πλευρές έρευνας  και μελέτης της επιστήμης αυτής.

Τα εν λόγω κείμενα έχουν δημοσιευθεί κατά καιρούς σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά, συλλογικούς τόμους, πρακτικά συνεδρίων ή είναι υπό δημοσίευση. Στο βιβλίο αυτό, πάντως, δημοσιεύονται αναθεωρημένα και συμπληρωμένα με τις απαραίτητες νεώτερες βιβλιογραφικές  προσθήκες.

Ο κ. Δουλαβέρας μελετά μεθοδικά και συστηματικά τα θέματά του, εν πολλοίς πρωτότυπα- ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια και συλλογικούς τόμους-, χρησιμοποιεί πλούσια  βιβλιογραφία, που την παραθέτει σε κάθε μελέτημα χωριστά,  και φωτίζει με επάρκεια και πληρότητα πλευρές της παραδοσιακής, κυρίως, αλλά και της σύγχρονης ζωής. Η έκδοση αυτή αποτελεί μια πολύ αξιόλογη συμβολή στην Ελληνική Λαογραφία και,  οπωσδήποτε, είναι ένα χρήσιμο βοήθημα στον λαογράφο, στον φοιτητή και σε κάθε ενδιαφερόμενο.

-Οι ενότητες;

Eντάσσονται σε δέκα ενότητες:  Η πρώτη ενότητα, με τίτλο Ιστορικά της Λαογραφίας,  περιλαμβάνει τρία μελετήματα : «Βυζάντιο – Τουρκοκρατία – Ελληνική Ταυτότητα και Λαογραφία».-«Η συμβολή της “Τριφυλιακής Εστίας” στη Μεσσηνιακή Λαογραφία». – «Ο  Κων. Αντ. Μελάς και η συμβολή του στην Καρπαθιακή Λαογραφία».Η δεύτερη ενότητα, Φιλολογική Λαογραφία, περιλαμβάνει τέσσερα μελετήματα: «Η λειτουργικότητα του παροιμιακού λόγου  σήμερα».-«Ο γάμος στον παροιμιακό και γνωμικό λόγο της Κρήτης. Μια πρώτη  προσέγγιση». –«Παραμύθι και Παροιμία».-«Ο έμμετρος λόγος στην παραδοσιακή αγροτική κοινωνία».Η τρίτη ενότητα  αναφέρεται στη σχέση Λαογραφίας και Εκπαίδευσης και περιλαμβάνει δύο μελετήματα: «Η διδασκαλία του λαϊκού πολιτισμού μέσα από τα δημοτικά τραγούδια: Η περίπτωση του “νεκρού αδελφού”» και «Το λαογραφικό στοιχείο στο μυθιστορηματικό έργο του Ν. Καζαντζάκη και η διδακτική  αξιοποίησή του».Η τέταρτη ενότητα περιλαμβάνει ένα εκτενές μελέτημα για τη σχέση Λαογραφίας και Λογοτεχνίας και τις σχετικές επισημάνσεις σε μια πρώτη βιβλιογραφική τους προσέγγιση. Στο μελέτημα αυτό καταγράφονται ειδολογικά και αλφαβητικά 263  μελέτες και βιβλία, τα οποία δείχνουν τη  βαθιά σχέση  Λαογραφίας και Λογοτεχνίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Εθιμική Λαογραφία;

Αποτελείται απο πέντε μελετήματα, από τα οποία τέσσερα έχουν πεδίο έρευνας την παραδοσιακή κοινωνία της Κορινθίας και ένα την εθιμολογία του Δωδεκαημέρου: «Η παραδοσιακή λειτουργία της βρύσης στην Γκούρα Κορινθίας».- «Η  υποδοχή των νεονύμφων από τα πεθερικά  στην παραδοσιακή κοινωνία της Κορινθίας».- «Η φωτιά στον κύκλο του χρόνου στην παραδοσιακή κοινωνία της Κορινθίας».- «Ευφορικά και ευκαρπικά έθιμα στην παραδοσιακή κοινωνία της Κορινθίας».- «Επισημάνσεις και θέσεις του  Δημ. Σ. Λουκάτου γύρω από την εθιμολογία του Δωδεκαημέρου».

-Βίος φιλέορτος;

Η έκτη ενότητα έχει  αυτό τον τίτλο και εξετάζει ένα νέο λαογραφικό φαινόμενο, που είναι οι «νέο-αγροτικές και συναφείς γιορτές στη Μεσσηνία». Πρόκειται για νέο-αγροτικές γιορτές (γιορτή της πατάτας, της αγκινάρας, της μπάμιας κ.λπ.), που έχουν καθιερωθεί  τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, ανεξάρτητα από το υπάρχον θρησκευτικό εορτολόγιο και παράλληλα προς αυτό.  Το φαινόμενο είναι πανελλήνιο αλλά και παγκόσμιο.   Η έβδομη ενότητα  μελετά τις λαϊκές δοξασίες για τη δύναμη των βοτάνων στον Ζητιάνο του Καρκαβίτσα. Το μελέτημα αυτό, εκτός των άλλων, δείχνει τη στενή σχέση της Λαογραφίας με τα λογοτεχνικά κείμενα, αφού μέσα σ’ αυτά συναντούμε πλήθος λαογραφικών στοιχείων.Η όγδοη ενότητα ερευνά τη λαϊκή ιατρική στην παραδοσιακή κοινωνία της Κορινθίας του 20ού αιώνα (κύηση, τοκετό, λοχεία, γαλουχία).          Η ένατη ενότητα, με τίτλο Λαϊκό Δίκαιο, περιλαμβάνει δύο μελετήματα : «Ένα ανέκδοτο προικοσύμφωνο του 1887 από τον Φενεό Κορινθίας» και  «Στοιχεία υλικού βίου για την Άνω Μεσσηνία από δικαιοπρακτικά έγγραφα (προικοσύμφωνα) του 19ου αιώνα».

-Στο επίκεντρο η Κόρινθος;

Η δέκατη ενότητα, Διάφορα, περιλαμβάνει ένα μελέτημα, με τίτλο  «Χειρόγραφα λαογραφικού υλικού από δασκάλους  και δασκάλες του Ν. Κορινθίας, σχολικού έτους 1964-1965». Πρόκειται για περιγραφή ανέκδοτου λαογραφικού υλικού, που προέρχεται  από 28 χωριά της Κεντρικής και Ανατολικής Κορινθίας, το οποίο συγκέντρωσαν δάσκαλοι και δασκάλες κατά το σχολικό έτος 1964-65.

Το βιβλίο κλείνει με  Πρώτες Δημοσιεύσεις, Περίληψη στα Αγγλικά και πλούσιο Γενικό Ευρετήριο.

 

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here