Γ. Ρηγάτος: To άπειρο πλήθος των εντόμων

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

Με τον ερχομό της άνοιξης – που μας έρχεται όψιμα εφέτος – θα μας ξαναέρθει κι ένας ολόκληρος κόσμος οργανισμών που αντιμετωπίζουμε με αμφιθυμικά αισθήματα. Μιλάμε για τα έντομα, που είναι τόσο στενά δεμένα με ολόκληρο τον ζωικό κόσμο και τον άνθρωπο. Για καλό και για κακό. Χωρίς τα έντομα που γονιμοποιούν τα φυτά, δεν θα μπορούσε να εξασφαλιστεί η τροφή των ανθρώπων και το ανθρώπινο είδος, λέει ο Αϊνστάιν, θα εξέλιπε γρήγορα. Από την άλλη μεριά όμως, τα έντομα μεταδίδουν επιδημικά νοσήματα κάποτε με τεράστιους αριθμούς θυμάτων. Για το βασίλειο των εντόμων μας μιλά ο Γεράσιμος Ρηγάτος, πανεπιστημιακός, ιατρός, λαογράφος, συγγραφέας.

Για τι απ’ όλα μας μιλά το βιβλίο σας «Το άπειρο πλήθος των εντόμων»;

Το βιβλίο μου αυτό δεν είναι εγχειρίδιο Εντομολογίας, ούτε βιολογικό ή ιατρικό σύγγραμμα. Πρόκειται για μελέτη στη Γλώσσα, στη Γραμματολογία και στο Λαϊκό Πολιτισμό, που ξεκινά από τα ομηρικά χρόνια και φθάνει ως τις μέρες μας.

-Τι διασώζει η αρχαιότητα για τα έντομα από την πλευρά που εξετάζετε στο βιβλίο σας;

Ένα απίθανο πλούτο πληροφοριών για πολλά και διαφορετικά είδη εντόμων. Ο Όμηρος λ.χ. αναφέρεται στα έπη του έξι τουλάχιστον φορές στη μύγα και μία στις αλογόμυγες αποδίδοντάς τους τη μόλυνση τραυμάτων και άλλα δεινά. Ο Αισχύλος αντιθέτως τις θεωρεί παράδειγμα εμμονής στους στόχους τους. Ο Λουκιανός έχει γράψει ολόκληρο έργο με τον παραδοξολογικό τίτλο «Μυίας εγκώμιον». Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον μύθο της Ιούς, ερωμένης του Δία που για να την προφυλάξει από την οργή της Ήρας τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Όμως η Ήρα βρήκε τρόπο για να εκδικηθεί: της έστειλε τον οίστρο, δηλαδή την αλογόμυγα που της έκανε «τον βίο αβίωτο»! Και η έρευνα συνεχίζεται στη βυζαντινή και στη σύγχρονη λογοτεχνία μας.

-Ποια από όλο το πλήθος των εντόμων εξετάζονται στο βιβλίο σας;

έντομα-εντόμων-συλλογής-π-o-11125461

Εξετάζονται (εκτός από τη μύγα και την αλογόμυγα) το κουνούπι (διάφορα είδη τους), η ψείρα, ο ψύλλος, το μυρμήγκι αλλά και ο τζίτζικας, το άκαρι της ψώρας, η αράχνη, το σφαλάγγι, το τσιμπούρι, η πυγολαμπίδα, η ψαλλίδα, η σαρανταποδαρούσα, η κουβαρίδα, ο σκόρος. Ένα μεγάλο κεφάλαιο αναφέρεται στη μέλισσα, το μέλι, την κηρήθρα κ.λπ. Ακολουθούν η σφήκα, η ακρίδα, ο σκορπιός, το σκαθάρι, η κατσαρίδα, ο γρύλλος, ο μεταξοσκώληκας κ.α. Για όλα αυτά εξετάζονται αρχαίοι μύθοι όπως του Αισώπου, φυσιογνωστικές απόψεις όπως του Αριστοτέλη, φιλοσοφικοί στοχασμοί όπως του Πλάτωνα αλλά και η ισοπεδωτική σάτιρα του Αριστοφάνη κ.λπ.

-Εκτός από την αρχαία γραμματεία φθάνουμε και στη σύγχρονη;

Βεβαίως και όχι μόνο σε κάποια λογοτεχνικά κείμενα. Σημαντικό μέρος του βιβλίου αναφέρεται στον απέραντο γλωσσικό πλούτο που σχετίζεται με καθένα από τα έντομα αυτά, καρπός της παράδοσης όταν οι άνθρωποι ζούσαν πολύ πιο κοντά στη φύση. Καταγράφεται επίσης, αλλά και επεξηγείται, πλήθος παροιμιών που αναφέρονται στα επιμέρους έντομα, λ.χ. 36 παροιμίες για τη μύγα, 33 για την ψείρα, 22 για τη μέλισσα κ.ο.κ. Κι ακόμα καταγράφονται και επεξηγούνται παροιμιόμυθοι, αινίγματα, λαϊκές παραδόσεις, στίχοι δημοτικών τραγουδιών και άλλα στοιχεία των λαϊκών μνημείων του λόγου. Κι όλα αυτά τεκμηριώνται σε πάνω από 150 σχετικά δημοσιεύματα και πηγές που καλύπτουν πολλούς αιώνες. Αλλά όχι μόνο! Πλήθος είναι οι προφορικές πληροφορίες που έχουν περιληφθεί στο βιβλίο.

– Μιλήστε μας για την παρουσίαση του βιβλίου.

Η παρουσίαση του βιβλίου (που ήδη ανευρίσκεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία) οργανώνεται από την «Εταιρία Ελλήνων Λογοτεχνών» (ΕΕΛ) και τις εκδόσεις «Ιωλκός», θα πραγματοποιηθεί αύριο ώρα 19.00 στην αίθουσα «Μιχαήλας Αβέρωφ» της ΕΕΛ, Γενναδίου 8 και Ακαδημίας (7ος όροφος).

-Ποιοι παρουσιάζουν το βιβλίο;

Αρχικά θα προσφωνήσουν ο Πρόεδρος τη ΕΕΛ κ. Κώστας Καρούσος και ο υπεύθυνος των εκδόσεων «Ιωλκός» κ. Κώστας Κορίδης. Το βιβλίο θα αναλύσουν καθένας από τη δική του σκοπιά, ο κ. Χρυσόστομος Φουντούλης (Συγγραφέας-Κτηνίατρος), η κ. Τζίνα Καλογήρου (Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ΕΚΠΑ) και ο κ. Γιώργος Κιούσης (Δημοσιογράφος-Εκπαιδευτικός). Η κ. Αγγελική Σταματακοπούλου (Εκπαιδευτικός-Παρουσιάστρια παραμυθιών) θα παρουσιάσει δύο παραμύθια από το βιβλίο. Το συντονισμό της όλης εκδήλωσης θα έχει ο κ. Αυγερ. Ανδρέου (πρώην Πρόεδρος της ΕΕΛ). Η εκδήλωση θα κλείσει με μαντινάδες που αναφέρονται σε έντομα και που θα τις τραγουδήσει «Η Μελαμπιανή παρέα».

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here