Θανάσης Δρίτσας: «Χαμηλόφωνες εξομολογήσεις»

 

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, στο πλαίσιο της ενότητας «Η Τέχνη ως θεραπευτική παρέμβαση» και με αντικείμενο την εφαρμογή των δημιουργικών τεχνών ως συμπλήρωμα της σύγχρονης θεραπείας των ασθενών, διοργανώνει στις 7.00 μ.μ στις 21 Ιουνίου για την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής  διάλεξη και συναυλία. H διάλεξη έχει  τίτλο «Η μουσική ως φάρμακο: Ο Αυλός του Πάνα στο φως της σύγχρονης τομογραφίας» πραγματοποιείται σε κομβική ημέρα για τον πολιτισμό, για να δοθεί έμφαση στο ρόλο της τέχνης στη θεραπεία και την υγεία. Η σταθερά αυξανόμενη διάδοση των θεραπειών μέσω της τέχνης δεν καταργεί αλλά συμπληρώνει την ιατρική παρέμβαση και αναβαθμίζει το ρόλο του πάσχοντος ατόμου ως συμμέτοχου και συν-δημιουργού στη θεραπευτική διαδικασία. Οι θεραπείες μέσω της τέχνης αποτελούν πλέον διεθνώς αναγνωρισμένες παρεμβάσεις (mind-body therapies) στο πλαίσιο της λειτουργίας κάθε σύγχρονου νοσοκομείου.

Μετά τη διάλεξη ακολουθεί συναυλία με έργα του Θανάση Δρίτσα για φωνή και πιάνο με τον ίδιο τον συνθέτη στο πιάνο. Ο γενικός τίτλος της συναυλίας είναι «Χαμηλόφωνες εξομολογήσεις» και θα παρουσιαστούν κύκλοι τραγουδιών του Θανάση Δρίτσα σε στίχους Οδυσσέα Ελύτη, Χρήστου Μπουλώτη, Κώστα Καρτελιά, Νίνας Ναχμία, Θανάση Δρίτσα και Ελευθερίας Ζαμπετάκη.

Τα τραγούδια θα ερμηνεύσουν η Αθηνά Δημητρακοπούλου και ο Δημήτρης Βουτσάς.

Οι διαλέξεις και τα δρώμενα απευθύνονται στο ευρύ κοινό αλλά και στελέχη του κόσμου της υγείας. Την επιμέλεια, οργάνωση και τον συντονισμό των παρουσιάσεων και των δρωμένων της ενότητας «Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ» έχει ο συνθέτης.

Λίγα λόγια για τον Θανάση Δρίτσα

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Τελείωσε το Λύκειο στη Βαρβάκειο Πρότυπο Σχολή. Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ειδικεύθηκε στην καρδιολογία  στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία Guy’s & Hammersmith Hospital, RPMS, London, UK. Παράλληλα με τις ιατρικές του σπουδές μελέτησε ανώτερα θεωρητικά και σύνθεση με τους Κώστα Κυδωνιάτη και Γιάννη Ιωαννίδη.

Έχει αναγνωρισθεί διεθνώς ως πρωτοπόρος για την κλινική  και ερευνητική του δραστηριότητα στη χρήση της μουσικής ως θεραπευτικού μέσου (music medicine) και αποτελεί διακεκριμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (FESC) και της Διεθνούς Εταιρείας Μουσικής στην Ιατρική (ISMM) ανήκοντας στον βασικό πυρήνα των ερευνητών της Διεθνούς Εταιρείας Μουσικής στην Ιατρική.

Υπήρξε Παραγωγός της εκπομπής Μαγικός Αυλός του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (1999-2001). Το 2013 τιμήθηκε για την προσφορά του στον τομέα της μουσικής στην ιατρική με το Διεθνές Βραβείο Fontane Di Roma. Ήταν ιστορικά ο πρώτος ευρωπαίος καρδιολόγος o οποίος κλήθηκε να δώσει διάλεξη σε συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (EUROPREVENT, Geneva 2011) με θέμα: Μουσική και Καρδιά. Στο σημαντικό συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) που αφορά την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων (EUROPREVENT 2014, Amsterdam) βραβεύτηκε η επιστημονική του εργασία με θέμα: Η εφαρμογή της μουσικής για την αντιμετώπιση του πόνου και του άγχους κατά τη διάρκεια ηλεκτροφυσιολογικών επεμβάσεων. Ως συνθέτης έχει κυκλοφορήσει πέντε προσωπικούς δίσκους με έργα του για μικρά σύνολα, σόλο πιάνο, έργα μουσικής δωματίου και τραγούδια για φωνή και πιάνο.

Εργάζεστε πολλά χρόνια πάνω στο αντικείμενο της εφαρμογής της μουσικής στην ιατρική και η επιστημονική σας εργασία έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση. Τι θα παρουσιάσετε αυτή τη φορά στο Ίδρυμα Κακογιάννη;

Η αρχική μου ιδέα (που έγινε άμεσα αποδεκτή από την κα Καλδάρα και τα ευήκοα ώτα των ανθρώπων του Ιδρύματος Κακογιάννη) ήταν να παρουσιαστούν όλες οι μορφές τέχνης που σήμερα αντιπροσωπεύουν αναγνωρισμένες συμπληρωματικές παρεμβάσεις στη θεραπεία ασθενών βλ. η μουσικοθεραπεία, η χοροθεραπεία, η δραματοθεραπεία και η εικαστική θεραπεία. Καταφέραμε τελικά να διοργανωθούν δύο ενότητες φέτος. Η πρώτη, που περιέλαβε μια διάλεξη και ένα βιωματικό δρώμενο με θέμα την χοροθεραπεία, έγινε με επιτυχία από την σπουδαία χοροθεραπεύτρια Αλέξια Μαργαρίτη στις 29 Απριλίου 2018 στα πλαίσια της Παγκόσμιας ημέρα Χορού. Η δεύτερη παρουσίαση με αντικείμενο τις κλινικές εφαρμογές της μουσικής θεραπείας θα γίνει στις 21 Ιουνίου 2018-με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής-οπότε θα πραγματοποιήσω σχετικά διάλεξη την οποία θα ακολουθήσει συναυλία με τραγούδια μου. Θα είναι συνδυασμός θεωρίας και πράξης ή αλλιώς το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Θα συνοδεύσω στο πιάνο δύο εξαιρετικούς τραγουδιστές, την διαχρονική λαμπρή συνεργάτιδα μου Αθηνά Δημητρακοπούλου και τον εκλεκτό Δημήτρη Βουτσά, έναν νέο τραγουδιστή με ταλέντο και δυνατότητα ερμηνείας μεγάλου ρεπερτορίου.

Με ποιο τρόπο η τέχνη επιδρά θετικά στη θεραπεία των ασθενών;

Η σταθερά αυξανόμενη διάδοση των θεραπειών μέσω τέχνης αντιπροσωπεύει τη συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης του ρήγματος το οποίο ιστορικά δημιούργησε ο ψευδής καρτεσιανός διχασμός σώματος-ψυχής. Οι θεραπείες αυτές, οι οποίες δεν καταργούν αλλά συμπληρώνουν την ιατρική παρέμβαση, αναβαθμίζουν τον ρόλο του πάσχοντος ατόμου ως συμμέτοχου και συν-δημιουργού στη θεραπευτική διαδικασία. Οι θεραπείες μέσω τέχνης αποτελούν πλέον διεθνώς αναγνωρισμένες παρεμβάσεις (mind-body therapies) στα πλαίσια της λειτουργίας κάθε σύγχρονου νοσοκομείου.

Ο χορός για παράδειγμα είναι μια από τις αρχαιότερες μορφές θεραπευτικής πρακτικής και εμπειρίας της ανθρωπότητας και αποτελεί τη ρυθμική σχέση ήχου και κίνησης, σε συνδυασμό με τη συλλογική έκφραση των συναισθημάτων. Οι παραδοσιακές πρακτικές της χοροθεραπείας χάνονται στα βάθη των αιώνων και είναι παγκόσμιες. Από την προιστορική ήδη εποχή ο άνθρωπος χρησιμοποιεί τον χορό για τη δύναμη που έχει να τον οδηγεί στη μετουσίωση. Σήμερα προσεγγίζουμε την χοροθεραπεία και μέσα από τα σύγχρονα ψυχοθεραπευτικά ρεύματα. Η χοροθεραπευτική προσέγγιση βασίζεται ως μέθοδος στη χρήση της κίνησης και του χορού μέσα από τα οποία μπορεί το άτομο να μετέχει δημιουργικά σε μια διαδικασία που προωθεί τη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική του ολοκληρία. Βασίζεται στην αρχή ότι το σώμα καθρεφτίζει την ιστορία, την προσωπικότητα και τη συναισθηματική κατάσταση του ατόμου.

Υπάρχουν δύο γενικότερες κατευθύνσεις στην χοροθεραπεία, η πρωτόγονη έκφραση και η χοροκινητική. Η πρωτόγονη έκφραση εντάσσεται στην πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας των πρωτόγονων κοινωνιών των οποίων ο τρόπος δράσης είναι μη λεκτικός. Συνδυάζοντας ρυθμό, χορό και τραγούδι, δρα σε επίπεδο συμβολικό χωρίς να επιδιώκει την εξωτερίκευση της σημασίας τους. Επομένως ο χορός δεν θεωρείται μόνον ότι είναι «τέχνη για την τέχνη» αλλά «τέχνη για κάτι», στην προκειμένη περίπτωση για την πρόληψη και θεραπεία της διαταραχής της ισορροπίας που προκάλεσε κάποιο νοσηρό σύμπτωμα. Πολλοί κλινικοί γιατροί-που δεν προέρχονται από το χώρο της ψυχικής υγείας-σήμερα συμφωνούν ότι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει ως αρωγός στη αντιμετώπιση-θεραπεία πολυάριθμων ψυχο-σωματικών παθήσεων. Με άλλα λόγια,  σε όποια αιτία και αν οφείλεται η νόσος ή το σύμπτωμα, μπορεί να εφαρμοστεί για την θεραπεία του μια (συμπληρωματική) μέθοδος προορισμένη να συμφιλιώσει το σωματικό με το μή-σωματικό επίπεδο σε μια αρμονική ολοκλήρωση.

Από την αρχαιότητα γνωρίζουμε ήδη ότι η σχέση ανάμεσα στη δραματική έκφραση και τη θεραπευτική διαδικασία ήταν αποδεκτή και αναγνωρίσιμη. Δίπλα από το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου υπήρχε θεραπευτήριο και συχνά η λειτουργία τους ήταν συμπληρωματική, καθώς οι ασθενείς συμμετείχαν κάποιες φορές στο χορό της τραγωδίας. Ο Αριστοτέλης είχε μάλιστα ονομάσει αυτή την εντεταλμένη απελευθέρωση της έντασης των θεατών «κάθαρση παθών». Μέσα στον 20 αιώνα και σε ένα κλίμα σφοδρών κοινωνικών, καλλιτεχνικών και επιστημονικών ανακατατάξεων το θέατρο πλησιάζει περισσότερο τη ζωή, την ψυχιατρική και την ψυχοθεραπεία, αρχίζει να αλλάζει η αντίληψη για τον ασθενή και την αντιμετώπιση του και εμφανίζεται η θεραπεία μέσω δράματος. Ο όρος drama therapy δημιουργήθηκε από τον Peter Slade το 1939, μέσα από την ιδέα ότι το θεατρικό παιχνίδι των παιδιών είναι φυσική μορφή εκμάθησης και θεραπείας. Στη συνέχεια υπήρξε μεγάλη εξέλιξη της μεθόδου αυτής σε Ευρώπη και ΗΠΑ και μέσα στην δραματοθεραπεία αξιοποιούνται στοιχεία του δράματος, της ψυχοθεραπείας, της ανθρωπολογίας, της μυθολογίας και του ψυχοδράματος ενώ η μέθοδος διαφοροποιείται από το θεατρικό παιχνίδι και τη δραματοποίηση.

Η δραματοθεραπεία απευθύνεται σε πολλούς πληθυσμούς θεραπευομένων και σε πολλά θεραπευτικά πλαίσια και λειτουργεί κυρίως σε τρία επίπεδα: το δημιουργικό-εκφραστικό με στόχο την κινητοποίηση, ανάπτυξη και έκφραση της δημιουργικότητας, το μαθησιακό με στόχο την εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων και τέλος το ψυχοθεραπευτικό για την αντιμετώπιση ψυχοπαθολογικών καταστάσεων. Στη δραματοθεραπεία χρησιμοποιούνται-μέσα από καθοδήγηση εκπαιδευμένου δραματοθεραπευτή-κατασκευή ιστοριών, παίξιμο ρόλων, μάσκες, μαριονέτες, εγκαταστάσεις χώρου, ζωγραφική, γλυπτική σωμάτων, αφηγήσεις μύθων, θεατρικοί ρόλοι, ντουμπλάρισμα ρόλων, κατασκευές με διάφορα υλικά. Ηδη η δραματοθεραπεία εφαρμόζεται σε νοσοκομεία, κέντρα ψυχικής υγείας, κέντρα ειδικής αγωγής, σε χώρους εγκλεισμού, σε δομές επανένταξης, σε ιδιωτικά θεραπευτικά κέντρα.

Η ιστορία της θεραπείας μέσω των εικαστικών χάνεται στα βάθη των απροσπέλαστων σπηλαίων από την εποχή των Παγετώνων, ανιχνεύεται στις αγκαλιές των ειδωλίων της γονιμότητας, καθρεφτίζεται στα ασκληπιεία δωμάτια του ονείρου και της κάθαρσης μέχρι την ψυχαναλυτική προσέγγιση του Φρόυντ και την αποκαλυπτική Ερμηνεία των Ονείρων. Η φράση του Φρόυντ «τα όνειρα εκφράζονται καλύτερα με εικόνες» υπήρξε καθοριστική για τη γένεση της εικαστικής θεραπείας. Ο ζωγράφος Adrian Hill γύρω στο 1945, ως νοσηλευόμενος σε σανατόριο, οργάνωσε εργαστήρια ζωγραφικής και επινόησε πρώτος τον όρο εικαστική θεραπεία για τα αποτελέσματα αυτής της εμπειρίας (art therapy).

Καθοριστικό ρόλο για τη γέννηση της εικαστικής θεραπείας έπαιξε η συλλογή έργων (Art Brut) του Jean Dubuffet με έργα ψυχασθενών αλλά και γενικότερα το ενδιαφέρον των καλλιτεχνών να προσεγγίσουν έργα συναδέλφων τους που είχαν θεωρηθεί ακατανόητα και περιθωριακά, έργα απόμακρων ανθρώπων που έπασχαν συχνά από διανοητικές διαταραχές. Παράλληλα η εικαστική θεραπεία γνώρισε άνθηση μετά την αναγνώριση της μεγάλης αξίας της τέχνης των παιδιών η οποία είχε παλαιότερα θεωρηθεί «αδέξια και ανώριμη εκδοχή της τέχνης των ενηλίκων». Η ζωγραφική των παιδιών απετέλεσε σημαντικό εργαλείο στα χέρια των επαγγελματιών της ψυχικής υγείας μια και το παιδί μέσα από την εικόνα μας λέει πως βλέπει τον κόσμο, πως αισθάνεται και πως σκέφτεται.

Οι εικόνες κινούνται ανάμεσα στην περιπλάνηση και τη δέσμευση, την προσδοκία και τη ματαίωση. Σε μια εποχή αποδέσμευσης μέσων και δυνατοτήτων, την εποχή της εικονικής πραγματικότητας, λησμονήσαμε τη μέθη των κυμάτινων πύργων, τα χρώματα των μεδουσών, την αλμύρα της κραυγής και του ψίθυρου. Έχουμε ανάγκη να υπάρξουμε διαφορετικά. Η συμπληρωματική θεραπεία μέσω των εικαστικών υπενθυμίζει και αναγνωρίζει στην καλλιτεχνική διαδικασία ένα μονοπάτι προς το ασυνείδητο «τη μήτρα του ανθρώπινου νου και των εφευρέσεων».

Το 1960 η εικαστική θεραπεία αναγνωρίστηκε ως επάγγελμα στις ΗΠΑ. Στη Βρετανία το 1982 οι εικαστικοί θεραπευτές αναγνωρίστηκαν ως αυτόνομη επαγγελματική ομάδα. Στη μικρή μας χώρα-του άπλετου φωτός-η θεραπεία μέσω εικαστικών αρχίζει δειλά να αναδύεται, στα πλαίσια ιδιωτικής πρωτοβουλίας, πριν από 30 περίπου χρόνια.

H μουσικοθεραπεία αποτελεί μια ιδιαίτερη μορφή-διεθνώς αναγνωρισμένης επιστημονικά-θεραπευτικής προσέγγισης με πολλαπλούς στόχους και ενδείξεις. Μια από τις κατηγορίες μουσικοθεραπείας είναι και η ακρόαση προ-επιλεγμένης μουσικής για ατομική χρήση ή για εφαρμογές στο νοσοκομείο σε νοσηλευόμενους ασθενείς, αυτό λέγεται ιατρική μουσική ή μουσική φάρμακο (music medicine) και απευθύνεται πχ σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας, σε ασθενείς μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, σε ασθενείς κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων με τοπική ή στελεχιαία αναισθησία, σε ασθενείς κατά τη διάρκεια οδοντιατρικών παρεμβάσεων, σε νεογνά ή πρόωρα βρέφη σε θερμοκοιτίδες, σε γυναίκες κατά τη διάρκεια του τοκετού. Αυτή η μορφή μουσικοθεραπείας με την μορφή της ακρόασης επιλεγμένης μουσικής μόνον (πχ μέσω ακουστικών) στοχεύει στην αντιμετώπιση του άγχους, στην ελάττωση του αισθήματος του πόνου, στην μυική χαλάρωση και στην καταστολή των επιδράσεων από την αύξηση της αδρεναλίνης που κυκλοφορεί στο αίμα στα πλαίσια έντονου stress. Με τη βοήθεια μιας χαλαρωτικής μουσικής μπορεί πχ να πετύχει κανείς μια ευεργετική ελάττωση των καρδιακών παλμών και της αυξημένης αρτηριακής πίεσης σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε καρδιολογικές ή καρδιοχειρουργικές μονάδες εντατικής θεραπείας.

Η ουσιαστικότερη όμως μορφή μουσικοθεραπείας (music therapy)  (ενεργός ή δημιουργική μορφή μουσικοθεραπείας) γίνεται μέσω της παρέμβασης ενός ειδικά εκπαιδευμένου μουσικοθεραπευτή και μέσα από συνεδρίες μουσικοθεραπείας. Εκεί η μουσική γίνεται ένα μέσον για την ανάπτυξη μιας θεραπευτικής σχέσης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου η οποία σχέση αποτελεί και το κλειδί για την ανάδυση της δημιουργικής έκφρασης στην οποία στοχεύει και η διεργασία της μουσικοθεραπείας. Ο θεραπευόμενος δεν χρειάζεται να έχει γνώσεις μουσικής. Η μουσική δημιουργικότητα στην μουσικοθεραπεία δεν κρίνεται με αισθητικά κριτήρια αλλά με ειδικά θεραπευτικά κριτήρια.

Η μουσικοθεραπεία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κλασσική ιατρική και θα πρέπει να αποκαλείται ορθά συμπληρωματική θεραπευτική μέθοδος (complementary), η μουσικοθεραπεία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την συνταγογράφηση των κατάλληλων φαρμάκων ούτε των ιατρικών παρεμβάσεων. Την σταθερή επίβλεψη του ασθενούς κατά τη διάρκεια της πορείας της μουσικοθεραπείας συνεχίζει να έχει ο κλινικός γιατρός ο οποίος συνεργάζεται με τον μουσικοθεραπευτή.

Πόσο η επιστημονική σας εργασία και η συστηματική σας δραστηριότητα στο αντικείμενο αυτό (μουσική θεραπεία) έχει ευαισθητοποιήσει τον κόσμο της υγείας στη χώρα μας; Πως αντιδρά η ιατρική κοινότητα για παράδειγμα;

Γενικά η χώρα μας έχει μείνει πίσω στο να αντιληφθεί και να ενσωματώσει διάφορα πρωτοποριακά αντικείμενα. Στις ΗΠΑ και την Ευρώπη οι θεραπείες μέσω τέχνης έχουν αναγνωρισθεί εδώ και πολλές δεκαετίες. Και στην Ελλάδα προοδευτικά υπάρχει μετακίνηση και συνεπής αύξηση της δραστηριότητας στα αντικείμενα της θεραπείας μέσω τεχνών. Στο χώρο της μουσικοθεραπείας για παράδειγμα πολλοί νέοι σπουδάζουν συστηματικά την μουσικοθεραπεία σε πανεπιστήμια της Ευρώπης ή των ΗΠΑ και επιστρέφουν στην Ελλάδα για να εργαστούν. Έχουν δημιουργηθεί προοδευτικά στην Ελλάδα και αντίστοιχες ενώσεις ή επαγγελματικοί σύνδεσμοι πιστοποιημένων πτυχιούχων θεραπευτών. Οι γιατροί δυστυχώς χρειάζονται ακόμη περισσότερη ενημέρωση και κατάρτιση στα αντικείμενα αυτά διότι έχουν εκπαιδευτεί πάνω στη βασική φιλοσοφία ότι θεραπεία είναι είτε χορήγηση φαρμάκων είτε μηχανικές παρεμβάσεις. Και στο χώρο της ιατρικής εμφανίζεται όμως προοδευτικά μια τάση ενσωμάτωσης των τεχνών στη θεραπεία. Αυτό το βλέπει κανείς και στο κομμάτι της εκρηκτικής αύξησης των επιστημονικών δημοσιεύσεων και της επιστημονικής τεκμηρίωσης μέσω κλινικών μελετών (Cochrane Systemic Reviews)-για παράδειγμα στην εφαρμογή της μουσικής θεραπείας σε κλινικό επίπεδο και σε διάφορες ειδικότητες.

Γνωρίζουμε τις μουσικές σας συνθέσεις μέσα από τους δίσκους σας οργανικής μουσικής αλλά και μέσα από τα τραγούδια σας που περιλαμβάνονται στον παλαιότερο δίσκο με τίτλο «Στην Ακρη των Παραμυθιών». Τι νεότερο υλικό θα παρουσιάσετε στην συναυλία σας στο Ιδρυμα Κακογιάννη;

Θα παρουσιάσω ένα μεγάλο κύκλο τραγουδιών μου που περιλαμβάνονται πολύ χαρακτηριστικά τραγούδια από τον δίσκο που αναφέρατε ήδη αλλά και καινούργια τραγούδια σε στίχους Χρήστου Μπουλώτη, Νίνας Ναχμία και Κώστα Καρτελιά. Με τον αγαπημένο μου Χρήστο Μπουλώτη είχαμε ήδη συνεργασθεί μέσω των στίχων του που μελοποιήθηκαν στη συλλογή «Στην Άκρη των Παραμυθιών». Θα παρουσιάσω περίπου είκοσι (20) τραγούδια τα οποία και αντιπροσωπεύουν εργασία περίπου των τελευταίων δεκαπέντε χρόνων πάνω στο τραγούδι. Προτιμώ συχνά τη λιτή μορφή φωνής και πιάνο, μια ατμόσφαιρα εσπερινού σε εκκλησιά με το φως των κεριών. Άλλωστε για τον ίδιο λόγο έδωσα και τον σχετικό τίτλο «Χαμηλόφωνες εξομολογήσεις» στη συναυλία αυτή, για να τονίσω τον ψιθυριστό και μυστικό της χαρακτήρα. Έχουμε όλοι κουραστεί και από τον αστικό θόρυβο και τη φασαρία της καταναλωτικής κοινωνίας και αδυνατούμε να ακούσουμε το ήπιο, το διακριτικό, το χαμηλόφωνο, το λιτό. Θα υπάρξουν και ιδιαίτερες εκπλήξεις  στη διάρκεια της συναυλίας με παράλληλες προβολές αυθεντικών video-art που έγιναν πάνω στη μουσική μου από την καταπληκτική εικαστικό Μαίρη Σάββα αλλά και παράλληλο φωτογραφικό υλικό δικό μου. 

Σας έχω ρωτήσει και παλαιότερα πως βρίσκετε τον χρόνο να ανταποκριθείτε σε όλο αυτό τον πυρετό δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει ένα απαιτητικό ιατρικό επάγγελμα και παράλληλα καλλιτεχνική δημιουργία, συναυλίες, διαλέξεις, συνέδρια, παρουσιάσεις βιβλίων. Πως αντέχετε και ποιες είναι οι προτεραιότητες σας;

Νομίζω βρίσκει κανείς χρόνο όταν αναπτύσσει πραγματικό ενδιαφέρον και ερωτική σχέση με τα πράγματα που αγαπάει. Με αυτούς τους ρυθμούς έχω συνηθίσει να δουλεύω από μικρός. Χρειάζεται να έχεις δίπλα σου και άτομα που σε αγαπούν αληθινά και υποστηρίζουν το να κυνηγάς τα όνειρα σου. Δεν είναι εύκολο αυτό αλλά εγώ είμαι τυχερός που έχω δίπλα μου μια σύντροφο που σταθερά με ενισχύει στο πραγματοποιώ τα όνειρα μου. Προτεραιότητα μου όμως είναι η οικογένεια μου και τίποτε δεν μπορεί να μπεί παραπάνω από αυτό. Η τέχνη με βοηθούσε πάντα να πετάω, να ονειρεύομαι ξύπνιος, να σώζω την ψυχή μου και να κοιτάζω πάντα το γαλάζιο του ουρανού. Αν δεν υπήρχε η τέχνη θα με είχε ρουφήξει η βαρύτητα στα γήινα, θα είχα προσκρούσει στη γή και θα είχα συντριβεί. Η άσκηση της ιατρικής είναι σπουδαίο λειτούργημα (εγώ το ονομάζω ακόμη λειτούργημα και όχι επάγγελμα), θέλει τεράστια βιολογική και ψυχική αντοχή, συχνά η ζωή του γιατρού είναι γεμάτη πίκρες και δυσκολίες. Είναι μεγάλη όμως η ηθική ανταμοιβή όταν φέρνεις πίσω στη ζωή έναν ασθενή μετά από καρδιακή ανακοπή ή όταν παρηγορείς ή όταν σε επισκέπτεται ο ασθενής σου βελτιωμένος μετά τη θεραπεία. Η άσκηση της ιατρικής και όσα έχω δεί, ακούσει και αντιμετωπίσει με τους ασθενείς μου με έχουν βοηθήσει στο να μην είμαι πλεονέκτης, να είμαι ευγνώμων όταν ξημερώνει ακόμη μια ημέρα και παραμένω ζωντανός. Επίσης έχω μάθει να απολαμβάνω τα απλά πράγματα της ζωής. Τη φιλία, την αγάπη, την επικοινωνία, ένα τραγούδι, ένα ποτήρι καλό κόκκινο κρασί. Σε μια μεγάλη μελέτη στη βιβλιογραφία ρώτησαν ανθρώπους σε τελικό στάδιο μιας ασθένειας (μελλοθάνατους δηλαδή) τι θεώρησαν σημαντικό στη ζωή τους και όλοι σχεδόν απάντησαν το ίδιο: η αγάπη, η φιλία, τα ταξίδια, ένας δυνατός έρωτας, ένα γεύμα με αγαπημένους φίλους, η βαθεία επικοινωνία με τα παιδιά τους και το μοίρασμα. Κανείς δεν μίλησε για καριέρα, για διδακτορικούς τίτλους και σπουδές, για πιστοποιήσεις  και τυπικά προσόντα.

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here