Σα σήμερα χάθηκε το «Κατσώνης» στη Σκιάθο -32 νεκροί

Σαν σημερα βυθίστηκε στη Σκιάθο το  υποβρύχιο «Κατσώνης» (Υ-1 «Κατσώνης»), το οποίο στην πρώτη φάση του πολέμου (Οκτώβριος 1940-Απρίλιος 1941), εκτέλεσε συνολικά τέσσερις πολεμικές περιπολίες στην Αδριατική και στη δεύτερη φάση του πολέμου (Μάιος 1941-Οκτώβριος 1944), εξορμώντας στο Αιγαίο από βάσεις της Μέσης Ανατολής, εκτέλεσε συνολικά τρεις πολεμικές περιπολίες  

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, κατά τη διάρκεια αναζητήσεως εχθρικής νηοπομπής, ο «Κατσώνης», με κυβερνήτη τον αντιπλοίαρχο Βασίλη Λάσκο, ενεπλάκη με γερμανικό καταδιωκτικό υποβρυχίων και εξαναγκάστηκε σε ανάδυση. Μετά από σφοδρή ανταλλαγή πυρών, ο «Κατσώνης» εμβολίστηκε από το διώκτη του, με αποτέλεσμα να βυθιστεί σε στίγμα Φ 39 0 20,5Β και Λ 023 0 23Α βορείως της Σκιάθου.

Το πλοίο εντοπιστηκε πέρσι τον Ιουλιο σε βάθος 170 μέτρων, από το υδρογραφικό-ωκεανογραφικό «Ναυτίλος» που εκτελούσε σχετική επιχείρηση από τις 4 Ιουλίου

To   Κατσώνης είχε βυθιστεί  στις 9 η ώρα το βράδυ της 14ης Σεπτεμβρίου 1943. Οι Γερμανοί -σύμφωνα με εξιστορήσεις- γνώριζαν ότι εκεί κινείτο υποβρύχιο και είχαν βάλει να πλέει ως δόλωμα ένα πλοίο με γερμανική σημαία. Οταν το Κατσώνης αναδύθηκε και το χτύπησε, τότε ξεπρόβαλε το γερμανικό πολεμικό που παραμόνευε κρυμμένο και το «Κατσώνης»  δεν μπόρεσε να τα βγάλει πέρα.

Το υποβρύχιο αυτό είχε πολλές στρατιωτικές επιτυχίες το ενεργητικό του. Μέχρι το 1943 βύθισε εχθρικά πλοία στις γιουγκοσλαβικές ακτές, στο Γύθειο, στην Κύθνο, τη Σηπιάδα. Με αυτό είχε διαφύγει η Σοφία Βέμπο στη Μέση Ανατολή τον Οκτώβριο του 1942. Συχνά μετέφερε στην Αίγυπτο συμμάχους.

Η ιστορία του

Σύμφωνα με το militaire.gr στη  δεύτερη φάση του πολέμου (Μάιος 1941 – Οκτώβριος 1944) εξορμώντας στο Αιγαίο από βάσεις της Μέσης Ανατολής το Κατσώνης  εξετέλεσε συνολικά τρεις  πολεμικές περιπολίες, παράλληλα με ειδικές αποστολές (αποβιβάσεις / επιβιβάσεις πρακτόρων / καταδρομέων) .

Laskos

Ο κυβερνήτης Αντιπλοίαρχος Β.Λάσκος

 

κατσώνης 5

Ο κυβερνήτης του, Βασίλης Λάσκος μαζί με 31 μέλη του πληρώματος δολοφονήθηκαν παρότι ήταν πια άοπλοι ναυαγοί. Οι Γερμανοί τους πυροβολούσαν μέσα στη θάλασσα ενώ άλλοι 17 αιχμαλωτίστηκαν. Μόνον τέσσερις γλίτωσαν κολυμπώντας: ο  ύπαρχος του υποβρυχίου υποπλοίαρχος Ηλίας Τσουκαλάς, μαζί με τον υπαξιωματικό Α. Τσίγκρο, κατόρθωσε να διαφύγει και να φθάσει κολυμπώντας, μετά από εννέα ώρες, στην Σκιάθο.Ο υπαξιωματικός Α. Αντωνίου, μαζί με τον δίοπο ηλεκτρολόγο Ν. Θυμαρά, διέφυγαν επίσης την σύλληψη και κατευθύνθηκαν κολυμπώντας προς το Πήλιο. Ο Θυμαράς δυστυχώς δεν άντεξε μέχρι το Πήλιο. Συναντήθηκε με τους Τσουκαλά και Τσίγκρα με τη βοήθεια των κατοίκων της περιοχής και κατάφεραν να επιστρέψουν τελικά, μέσω Τουρκίας, στην Μέση Ανατολή όπου εντάχθηκαν και πάλι στο δυναμικό του ελληνικού Βασιλικού Ναυτικού.

Οι 17 αιχμάλωτοι κρατήθηκαν αρχικά στις φυλακές Αβέρωφ και στη συνέχεια μεταφέρθηκαν, μέσω Γιουγκοσλαβίας, στο γερμανικό στρατόπεδο ναυτικών αιχμαλώτων «MARLANG», κοντά στην Βρέμη, όπου και παρέμειναν κρατούμενοι μέχρι την απελευθέρωση τους από τον συμμαχικό στρατό στις 28 Απριλίου 1945.

ΟΙ ΣΚΙΑΘΩΤΕΣ

Η τοπική κοινωνία της Σκιάθου δεν ξέχασε  το «Κατσώνης». Γίνονταν κάθε χρόνο τα «Κατσώνια», δέηση για τους χαμένους του υποβρυχίου.

κατσώνης 6

Στο νησί πήγαιναν και  συγγενείς των θυμάτων. Ανάμεσά τους και ο   σκηνοθέτης Ορέστης Λάσκος, αδελφός του Βασίλη, και η Μπεάτα Ασημακοπούλου. Οι  κάτοικοι έφταναν στο στίγμα του ναυαγίου με καϊκια και έριχναν στεφάνια στη θάλασσα.  Τα  καΐκαι ήταν σημαιοστολισμένα και ο κόσμος φορούσε τα καλά του…

Οι ντόπιοι λένε ότι «τη μοιραία ημέρα οι Γερμανοί είχαν στείλει ένα σκάφος ως δόλωμα. Ηξεραν ότι στο σημείο αυτό έχει χαράδρες στη θάλασσα. Το γερμανικό καταδιωκτικό είχε κρυφτεί πίσω από τις βραχονησίδες του Κάστρου και όταν το Κατσώνης αναδύθηκε για να επιτεθεί, οι Γερμανοί επιτέθηκαν. Το υποβρύχιο δεν πρόλαβε να ξαναμπεί στη θάλασσα λόγω τεχνικών προβλημάτων. Ετσι το εμβόλισαν…».

Πώς περιέγραψε τη μάχη ο Τσουκαλάς

Για τα τελευταία δραματικά λεπτά έγραψε λεπτομερή αναφορά ο υποπλοίαρχος  Τσουκαλάς:

Βόμβες βάθους εξερράγησαν κοντά στο υποβρύχιο προκαλώντας «σοβαρές βλάβες και ανωμαλίες» και ο κυβερνήτης Βασίλης Λάσκος διέταξε «γενική δίωξιν»

κατσώνης υποβρύχιο

Το  υποβρύχιο ανήλθε στην επιφάνεια. Η κάθοδος του πυργίσκου όμως, λόγω εμπλοκής της, παρουσίασε δυσκολία στο να ανοιχτεί και ανοίχτηκε μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα με την χρήση σιδερένιου μοχλού.

Το πλήρωμα και ο κυβερνήτης βγήκαν στη γέφυρα και άρχισαν να βάλλουν εναντίον του γερμανικού πλοίου, το οποίο ανταπέδωσε τα πυρά με τα δύο του πυροβόλα.

«Υπό του υποβρυχίου εβλήθησαν εν όλω 12 βολαί πυροβόλου εκ των οποίων 4-5 επιτυχείς βολαί επέτυχον να σιγήσουν το πρυμναίο πυροβόλον της κορβέττας, η οποία τότε έστρεψεν την πρώραν και επλησίασεν ολοταχώς προς εμβολισμόν. Η τελευταία βολή εβλήθη υπό του υποβρυχίου από αποστάσεως 50 μέτρων κατά της κορβέττας και την έπληξεν εις την γέφυραν, έπειτα δε ο εχθρός εκαλύφθη εις το απυρόβλητον του πυροβόλου του υποβρυχίου. Ο σκοπευτής κελ. Στάμου ετραυματίσθη θανασίμως και έπεσεν. Εν τω μεταξύ μεταβάς ο ίδιος προς πρύμναν αντελήφθην  ότι αμφότεροι οι κινητήρες ήσαν κράτει εις δε το ηλεκτροστάσιον υπήρχον πυκνοί καπνοί. Ελλείψει διαταγών από την γέφυραν, ανέλαβα την πρωτοβουλίαν της εκκινήσεως των μηχανών. Η δεξιά μηχανή ετέθη δι΄ αέρος πρόσω υπό του Α΄ μηχανικού κελευστή Μαγιάτη και υποκελευστή Σελάκη υπό την άμεσον καθοδήγησιν μου εις το μηχανοστάσιον. Ουδείς άλλος παρευρίσκετο εκεί. Το πλοίον προωθήθη ταχέως προς τα εμπρός και παρέσυρεν τους άνδρας οι οποίοι είχον ήδη πέσει εις την θάλασσαν και συνεκρατούντο από τους προφυλακτήρας των ελίκων.

Η ταχεία προώθησις του πλοίου συνετέλεσεν εις το να αποτύχη εν μέρει ο υπό της κορβέττας επιδιωκόμενος σκοπός, η οποία εν τέλει μας ενεβόλισεν πολύ πρύμα αριστερά, εις την εξωτερικήν πετρελαιοδεξαμενήν, προκαλέσασα συγχρόνως σοβαράς ζημίας εις το Νο 5 θαλάσσερμα.

Η επιφάνεια της θαλάσσης εγέμισεν πετρέλαιον. Το πλοίον εκλονίσθη ολόκληρον και υπέστη μέγαν εγκάρσιον διατοιχισμόν, μετά τον οποίον ήρχισεν να κλείνη προς την αριστεράν πλευράν. Εξετέλεσα αμέσως ο ίδιος «γενικήν εκδίωξιν» και εν συνεχεία αφού έκλεισα το επιστόμιον γενικού εξαερισμού, εκδίωξιν αριστεράς υδροδόκης, η οποία περιείχε 3.500 χιλιόγραμμα. Το πλοίον επανήλθε εις το οριζόντιον και επανέκτησεν δι΄ ολίγον την ευστάθειαν του.

Διέταξα τον παρευρισκόμενον κελευστήν Μαγιάτην να ανοίξη το άνω πόμα του θαλάμου δύτου, αλλά τούτο δεν κατέστη δυνατόν λόγω φαίνεται, παραμορφώσεως την οποίαν είχεν υποστή η γέφυρα από τα εχθρικά βλήματα, εμποδίζουσα το άνοιγμα του πώματος προς τα άνω. Το πλοίον ήρχισεν να βυθίζεται δια της πρύμνης και να κλίνη και πάλιν προς τα αριστερά όταν διέταξα τους ολίγους εναπομείναντας εν τω πλω άνδρας, «άπαντες άνω, εγκατάλειψις πλοίου». Εις την κάτω δίοδον του πυργίσκου ανερχόμενοι προς τα άνω εσταμάτησαν οι τέσσαρες τελευταίοι άνδρες, όταν τους ρώτησα άκουσα που μου φώναξαν «δεν μπορούμε ν΄ ανέβουμε».

Τους εκτύπησα δυνατά δια να τους ενθαρρύνω, δεν ηδυνήθην όμως ν΄ αντιληφθώ τι τους συνέβαινε, δεδομένου ότι αι κεφαλαί των εκρύπτοντο προς το άνω εντός του πυργίσκου. Και οι τέσσαρες άνδρες παρέμενον εκεί μη δυνάμενοι να κινηθούν ουδέ προς τα άνω, ουδέ προς τα κάτω. Πυκνοί καπνοί πυρκαϊών εγέμιζον τον εσωτερικόν του πλοίου και αποπνυκτική οσμή καθίστα την ατμόσφαιραν αφόρητον. Δεν διέκρινε κανείς εις απόστασιν μεγαλυτέρα του μέτρου. Άνοιξα δια δευτέραν φοράν το επιστόμιον γενικού εξαερισμού δια να τους δώσω καιρόν και το άφισα τελείως ανοικτόν.
Εν τω μεταξύ η εχθρική κορβέττα, εγχείρισεν μετά τον εμβολισμόν με ανάποδα και από εγγυτάτης αποστάσεως από της πρύμνης του υποβρυχίου, έβαλλεν με όλον τον όγκον του πυρός της και με χειροβομβίδας, τυφέκια και περίστροφα κατά της γεφύρας και επί των θαλασσερμάτων.

Τότε υπήρξαν πάρα πολλά τα θύματα και εκ των επιπλεόντων εγγύς του πλοίου. Ο κυβερνήτης έπεσεν εν τη εκτελέσει του καθήκοντος επί της γεφύρας, αποκλειομένης της περιπτώσεως αυτοκτονίας,δεδομένου ότι δεν έφερεν μεθ΄ εαυτού περίστροφον και ουδέν περίστροφον εξήχθη του πλοίου. Τα σιδηρελάσματα της γεφύρας πλησίον της καθόδου του πυργίσκου ήσαν διάπυρα και εφλέγοντο.

Εν τω μεταξύ αποκλεισθείς εις το εσωτερικόν του πλοίου,  διέκρινα τον άγγλον αξιωματικόν σύνδεσμον. Προχώρησα και συνήντησα τον υπόλογον Α/Τ υπασπιστήν Αναστασόπουλον και τον υπασπιστήν Σελάκην, οι μόνοι οι οποίοι παρέμενον ακόμη εις το εσωτερικόν του πλοίου, αποκεκλεισμένοι λόγω του αδυνάτου της εξόδου δια της διόδου του πυργίσκου. Τους παρώτρυνα ν΄ ανοίξουν την κάθοδον των αξιωματικών, της οποίας ο χειρισμός ήτο εύκολος και δια την οποίαν υπελόγιζα ότι υπήρχε πιθανότης να ελευθερωθή του ύδατος, καθώς το πλοίον βυθιζόμενον δια της πρύμνης θα ηνώρθου την πρώραν. Εξήλθομεν τελευταίοι από το εσωτερικόν του πλοίου, ελάχιστα προτού τούτο βυθισθή. Διέκρινα την γερμανικήν κορβέτταν προβαλλομένην επί των ακτών του Πηλίου να εκσφενδονίζη από αποστάσεως 300 μέτρων τον όγκον του πυρός της, επί του βυθιζομένου υποβρυχίου, προβαλλομένου προς το μέρος της σελήνης. Αι πολύχρωμοι τροχιαί των τροχιοδεικτικών βλημάτων και αι αναλαμπούσαι εκρήξεις επί του σκάφους ήσαν τόσο πυκναί ώστε ευρισκόμενος εγγύς του υποβρυχίου και προς το μέρος της κορβέττας, υπέστην πλήθος αμυχών από τα θραύσματα εις τας χείρας και την κεφαλήν.

Το πλοίον ηνορθώθη τελείως κατακορύφως, ένα βλήμα εξερράγη εις απόστασιν 50 μέτρων πλησίον μου την τελευταίαν στιγμήν επί της προεξεχούσης πρώρας η οποία απότομα εξηφανίσθη υπό την επιφάνειαν της θαλάσσης. Η ώρα ήτο 21.00/14/9. Μετά την τελείαν βύθισην του υποβρυχίου, η γερμανική κορβέττα εξηκολούθησεν επί 20 λεπτά να βάλλη συνεχώς δια των πολυβόλων κλπ., χαμηλά επί της επιφανείας της θαλάσσης, εναντίον των επιπλεόντων ναυαγών»

Για να τιμήσει τους ηρωικώς πεσόντες, τους άνδρες του που χάθηκαν κατά τη βύθιση του υποβρυχίου «Κατσώνης», το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό έδωσε το όνομα ορισμένων εξ αυτών σε σκάφη της Διοικήσεως Ταχέων Σκαφών: πυραυλάκατος «Λάσκος» (προς τιμήν του  αντιπλοιάρχου Β. Λάσκου), πυραυλάκατος «Τρουπάκης» (προς τιμήν του υποπλοιάρχου Σ. Τρουπάκη), πυραυλάκατος «Μυκόνιος» (προς τιμήν του υποπλοιάρχου Σ. Μυκόνιου), πυραυλάκατος «Καβαλούδης» (προς τιμήν του σημαιοφόρου Μ. Καβαλούδη), πυραυλάκατος «Ξένος» (προς τιμήν του σημαιοφόρου Κ. Ξένου) και παράκτιο περιπολικό «Στάμου» (προς τιμήν του κελευστή Στάμου).

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here