(δεύτερο μέρος)

 

Πέρασε αρκετή ώρα.

Χάθηκα μετά σε όσα μου είχε αραδιάσει ο άλλος Εγώ μου πριν με παρατήσει σύξυλο στη μέση του πουθενά. Είχα αρχίσει να ανακτώ κάποιον ρυθμό μετά την ηλεκτροπληξία των λόγων του.

Αναρωτιόμουν, πιο νηφάλιος πια. Μήπως δε μας βοηθάει η Πληροφορική και η Τεχνολογία να έχουμε περισσότερες Πληροφορίες άρα ολοένα καλύτερες θεραπείες; Γιατί τη δαιμονοποιούμε; Ήρθαν αμέσως στο νου μου τα λόγια κάποιου Barry Lowitz ενός Αμερικάνου Ιατροφιλοσόφου: μέρος της Ιατρικής Τέχνης είναι η ικανότητα να παίρνεις αποφάσεις έχοντας ανεπαρκείς πληροφορίες! Αν, θεωρητικά, μπορούσαμε να έχουμε όλες τις αναγκαίες κάθε φορά πληροφορίες τι θα χρειαζόταν ο γιατρός και η Τέχνη του; Κι από την άλλη, μηδενίζουμε την Πρόοδο της Πληροφορικής επειδή όπως κάθε καινούργιο κουβαλάει μαζί της και τη σκιά των προβλημάτων της; Αρκεί όμως να έχουμε ένα iphone ή ένα γκατζετάκι στην παλάμη για να απαντάμε στις ερωτήσεις που μας τίθενται σε κάθε στιγμή της Πράξης; Ναι, έχουμε περάσει στη non-paper εποχή, η Τεχνολογία σαρώνει Παρελθόν και Παρόν, γυαλίζει το Μέλλον και υπόσχεται τα πάντα, αλλά: μπορούμε να μείνουμε γιατροί χωρίς να ακουμπούμε τον άρρωστο; Μπορούμε να τον βλέπουμε «εικονικά» μέσα από τις εργαστηριακές του εξετάσεις; Πού έχει ουσιαστικά προοδεύσει η Ιατρική και πού αβυσσοδρομεί; Πόσο και πού  υστερούσε ο παλιός κλινικός χωρίς τη στήριξη της Τεχνολογίας αλλά πατώντας στο μπετόν αρμέ της Κλινικής Σκέψης; Πού υστερεί ο σύγχρονος γιατρός; Έχει νόημα η κλινική εξέταση σήμερα; Παίρνοντας με το υδραργυρικό μανόμετρο την πίεση, ακούγοντας με το στηθοσκόπιο την καρδιά, τι κάνουμε περισσότερο συγκριτικά με τα τελειότερα μηχανήματα; Η επαφή δέρματος-δέρματος, το κοίταγμα στα μάτια, η ανάγκη της Αλήθειας και το δεξιοτεχνικό Σερβίρισμά της, όλα τούτα τα αυτονόητα προαπαιτούμενα των ανθρώπινων σχέσεων πού θα βρίσκονται κάποια χρόνια μετά; Να πιάνουμε το χέρι του αρρώστου, να εξετάσουμε τον σφυγμό του, να του περνάμε ίσα στην καρδιά το τρυφερό ψιθύρισμα της εγγύτητας, της αγάπης εν κατακλείδι: είμαι εδώ για σένα. Άγγιγμα  χωρίς γάντια. Δε μολύνουν οι άρρωστοι τον υγιή, από τα δικά μας μικρόβια πεθαίνουμε –κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Είμαστε στην ενδιάμεση γενιά. Δεν πρέπει να χαθεί τίποτα από αυτά που φέρνουν κοντά τους ανθρώπους και υπενθυμίζουν πως στις «θεομηνίες» δεν έχουμε πια παρά ο ένας τον άλλον. Να θεραπεύουμε μέσα από τον προβληματισμό και την ανάλυση κάθε αρρώστου ξεχωριστά. Καλές οι ομαδοποιήσεις, αναγκαία τα πρωτόκολλα διάγνωσης και θεραπείας.  Αλλά και Personalized Medicine versus Guidelines: ένα στοίχημα του σήμερα, όπου η Πληροφορική μπορεί να βοηθήσει αν το επιδιώξουμε∙ μοιάζει με επίμονο κοίταγμα ενός μικρού δέντρου κατάματα στα φύλλα, αγνοώντας για λίγο το δάσος ολόγυρα καθώς αυτό σκύβει επιχειρώντας να πνίξει το άτομο∙ μια νοηματική αντιστράτευση στον πασίγνωστο απαξιωτικό αφορισμό κοιτώντας το δέντρο, χάνεις το δάσος. Ναι, κάποτε να σηκώσουμε ανάστημα απέναντι στο δάσος. Μια ματιά αυθαίρετη πάνω στην ύπαρξη, τη ζωή, τα γερατειά και το θάνατο, ας μοιάζει μάταιο το εγχείρημα. There is no evidence that “evidence-based” care is more effective than the best judgment of a skilled and experienced physician ισχυρίζεται διαχρονικά ο Barry Lowitz.

Ακόμα. Έτσι κι αλλιώς οι γιατροί, όπως όλοι οι άνθρωποι, τείνουμε προς την ελαχιστοποίηση του διανοητικού κόπου στην άσκηση της εργασίας μας. Κάπου διάβασα ότι έχει υπολογιστεί ότι οι κλινικοί γιατροί αφήνουν κατά μέσον όρο 18″ στον ασθενή να μιλήσει πριν τον διακόψουν, και αυτά πολύ πριν περάσουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές στην καθημερινότητα. Αλλά: Οι γιατροί, όπως όλοι οι άνθρωποι, δεν έχουμε αλλάξει, ίδιοι είμαστε με τα καλά μας και τα κακά μας, όπως άλλωστε και η Ανθρωπότητα αμετακίνητη μένει στο αρχικό Περίγραμμά της. Ίδιοι είμαστε, αντιφατικοί και διαφορετικοί μέσα στο ενιαίο Σύνολο. Η Πληροφορική θα μας χαλάσει ή θα μας διορθώσει;

Θυμήθηκα μετά την φράση του Ηράκλειτου οι γουν ιητροί τέμνοντες, καίοντες, πάντηι κακώς βασανίζοντες τους αρρωστούντας επαιτέονται, μηδέν άξιοι μισθόν λαμβάνειν τ’ αυτά εργαζόμενοι τα και αι νούσαι (οι γιατροί, λοιπόν, κόβοντας, καυτηριάζοντας, βασανίζοντας με κάθε τρόπο τους ασθενείς, απαιτούν αμοιβή, ενώ δεν την αξίζουν αφού προκαλούν τα ίδια που κάνουν και οι αρρώστιες). Και τι άραγε είμαστε οι γιατροί στις σύγχρονες κοινωνίες; Θεραπευτές ή πωλητές; «Χορευτές» του μυαλού ή επιδέξιοι χειριστές μηχανών υψηλής τεχνολογίας; Η ανάγκη να βρισκόμαστε σε διαρκή επαφή με τις εξελίξεις της Τεχνολογίας δεν μας έχει απομακρύνει βίαια από την Ανθρωποκεντρική Ιατρική;  Έχουμε επίγνωση ότι αποτελούμε ακροτελεύτιες απολήξεις μακρινών βραχιόνων με ελάχιστη δυνατότητα αυτονομίας; Παραπέρα, μήπως μέσα σε τούτη τη «δυστυχή συγκυρία» ανακαλύψουμε ότι πολλά φάρμακα τα παίρναμε χωρίς να τα χρειαζόμαστε; Τα σπίτια με ολόκληρα φαρμακεία στα ερμάρια μήπως λιγοστέψουν; Πολλές lifestyle «επιλογές» φαρμάκων αδυνατίσματος, body building κλπ ίσως υποχωρήσουν από υποδείγματα. Οι Κρίσεις είναι πάντα αφορμές. «Να φτωχύνουμε να γίνουμε ξανά ευτυχισμένοι» είχε προτείνει παραδοξολογώντας ο Γιάννης Ξανθούλης πριν από χρόνια.

Ζούμε μια παράδοξη εποχή. Εισβάλλουν ορμητικά νέα φάρμακα, νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις και ταυτόχρονα περισφίγγονται απελπιστικά οι πόροι. Πού θα οδηγήσει αυτή η αντίφαση; Στη σύγκρουση Φαρμακοβιομηχανίας και Χρηματοπιστωτικού ασχέτως του ποιος κατά περιόδους επικρατεί, ποιος πληρώνει το μάρμαρο; Ο «κοσμάκης» μήπως; –όταν τσακώνονται τα βουβάλια στον βάλτο ποιος ποδοπατιέται; Τελικά, για χάρη της ισορροπίας των δυνάμεων της Αγοράς, πόσοι αδύναμοι θα πρέπει να στερηθούν βασικά φάρμακα και με ποιές συνέπειες;

Τι εξορθολογίζεται με την κυριαρχία της Πληροφορικής παντού, εν προκειμένω στην Υγεία και τα προϊόντα της; Ποιοι είναι ωφελημένοι; Ποιοι ωφελούνται από τον αχαλίνωτο καλπασμό της Τεχνολογίας; Από πού εξοικονομούνται οι πόροι -αν εξοικονομούνται και δεν αφαιρούνται… Πού μετακινούνται;

Ποιος ο πρωτεύων και οι δευτερεύοντες στόχοι της διάδοσης δια της επιβολής -όλοι αντιλαμβανόμαστε πώς επιτυγχάνεται η επιβολή- της πληροφορικής; Είναι μόνο η Πρόοδος της επικοινωνίας και της Ανθρωπότητας; Είναι στόχος ή αναπόδραστη εξέλιξη η πρόσω πορεία;

Ερωτήσεις κρουνός, χωρίς προφανείς απαντήσεις∙ οι τελευταίες μένει να αναβλύσουν από σημεία απρόβλεπτα κατά τη χαοτική μετατόπιση προς το Άγνωστο αυτού του Πολτού που λέγεται Ανθρωπότητα.

 

Συνοψίζω.

Ο Λόγος του Ηράκλειτου, ο Κοσμικός νόμος που διέπει τα πάντα δεν χρειάζεται συστάσεις. Εξασφαλίζει την ενότητα των αντιθέσεων, την αφανή αρμονία του Κόσμου. Η κυριαρχία του ορθού Λόγου, ο ορθολογισμός, αποτέλεσε το βασικό τέκνο του Διαφωτισμού που ανέτρεψε τον Σκοταδισμό του τότε Μεσαίωνα. Στον Μεσαίωνα που ήδη διανύουμε ο Ορθολογισμός χρησιμοποιείται ολοένα συχνότερα ως ψευδές επιχείρημα για να ενισχύσει τη βασιλεία του Δόλου και την διατήρηση της Ανθρωπότητας σε Δουλεία.

Η Ελληνική λέξη Δόλος είναι ως γνωστόν πανάρχαια και δεν είναι καθόλου περίεργο που φτάνει μέχρι σήμερα αναλλοίωτη, ίσως γιατί αποτελεί αναλλοίωτο παρακολούθημα της ανθρώπινης φύσης, αγκυροβολημένο σε όλες τις κοινωνίες των ανθρώπων. Έχει μεταφερθεί σε όλες τις γνωστές γλώσσες με παρόμοιο ή διαφοροποιημένο ηχητικό σήμα (dolus, dolo, zahlen, tale, tell) αλλά σχεδόν ταυτόσημη έννοια: αυτήν της «βούλησης κάποιου να συντελέσει με τις πράξεις του στην παραγωγή παρανόμου αποτελέσματος ή η γνώση κάποιου ότι οι πράξεις του μπορούν να επιφέρουν  παράνομο αποτέλεσμα». Εν όψει αυτού του ορισμού, μοιάζει αυτονόητο πως η μέγιστη πλειονότητα των πάσης φύσεως εμπορικών δραστηριοτήτων κινείται στα όρια του Δόλου αν δεν ευρίσκεται βαθιά μέσα στην Ουσία του, πολλώ μάλλον οι δραστηριότητες του αέρα, χωρίς παραγωγή «απτών» προϊόντων, το διαβόητο χρηματοπιστωτικό σύστημα -οι ίδιοι οι θητεύοντες και πλουτίζοντες μέσω αυτού το ομολογούν ανερυθρίαστα. Μπαίνω στον πειρασμό να κινηθώ πλαγιοδρομικά και να παρετυμολογήσω. Μου μοιάζουν πολύ συγγενικά ο Δόλος και ο Δούλος, η Δουλεία, ας είναι η λέξη Δούλος Καρικό ή Λυδικό δάνειο, παρούσα πάντως από τους Μυκηναϊκούς χρόνους στον Ελλαδικό χώρο∙ ας διακηρύσσει αργότερα ο Απόστολος Παύλος «ουκ ένι δούλος ή ελεύθερος» και ας συστήνει αργότερα «οι δούλοι να υπακούουν τους κυρίους του». Ο πρωταρχικός Δόλος του δολίως σκεπτομένου λοιπόν οδηγεί στη υποδούλωση των άλλων, στη Δουλεία του προκειμένου να υπηρετηθούν οι στόχοι του.

Φοβάμαι πως στόχος -παράπλευρος τουλάχιστον-  της πλήρους ηλεκτρονικής μηχανοργάνωσης της Ιατρικής Πράξης δεν είναι ο Εξορθολογισμός της αλλά η Καταδολίευσή της. Η διάρρηξη ή το αποτελείωμα της σχέσης γιατρού-ασθενούς της Ιερότερης ίσως ανθρώπινης Σχέσης μετά από αυτή της μάνας-παιδιού.

Δεν ποσοτικοποιούνται οι Ποιοτικές Μεταβλητές της Υγείας χωρίς Δόλο. Η κυριαρχία της Οικονομίστικης προσέγγισης στην Υγεία είναι μια -προσωρινή- Νίκη του χρηματοπιστωτικού επί της φαρμακοβιομηχανίας -αν και κάθε άλλο παρά διαχωρισμένοι είναι αυτοί οι δύο τομείς. Είναι μια Ήττα των παραγόντων τις όποιες πραγματικές υπηρεσίες Υγείας από τους δήθεν Πληρωτές -λέω δήθεν γιατί ενώ εισπράττουν χωρίς έλεος τα όποια «ασφάλιστρα», όταν έρχεται η ώρα της εξόφλησής τους βρίσκουν αμέτρητα τερτίπια να μην τα καταβάλλουν-από ελέγχους επί ελέγχων μέχρι δόλιες πτωχεύσεις. Το δήθεν Δίκαιο παρέχει όλες τις δικλίδες ασφαλούς διαφυγής για τους Ισχυροτέρους και απασφαλίζει μερικώς ή πλήρως -ανάλογα με την εποχή- τους πιο αδυνάτους -«μηδέν των αραχνίων διαφέρειν των γραμμάτων αλλ’ ως εκείνα τούς μεν ασθενείς και λεπτούς των αλισκομένων καθέξειν, υπό δε των δυνατών και πλουσίων διαρραγήσασθαι» τονίζει ο Σκύθης Ανάχαρσις στον  Σόλωνα τον Αθηναίο, πριν χιλιάδες χρόνια. Η Πληροφορική, αντίθετα με τις προσδοκίες των σκαπανέων της εξελίσσεται σε μια ακόμα καταδολίευση των Κρατούντων της Κοινωνίας της Αγοράς, αυτής της Κοινωνίας όπου όσα γνωρίζαμε ως κατακτήσεις αναθεωρούνται. Η ιδιότητα ενός ατόμου και η υπηρεσία που εργάζεται λέγονται πλέον Επάγγελμα και Εταιρεία, ο Εργαζόμενος έγινε Απασχολούμενος, η Κοινωνική Ασφάλιση μετονομάστηκε σε Κοινωνική Αλληλεγγύη∙ μια ύπουλη μετατροπή όλων των κοινωνικών κεκτημένων σε νέα ζητούμενα.

Αισθάνομαι πως είναι πια πολύ αργά για να αντιστραφεί αυτό που έχει ήδη συντελεστεί σε πλανητικό επίπεδο. Δεν ξέρω αν έχει νόημα να γίνει καν η προσπάθεια, αν είναι ορθή μια τέτοια απόπειρα. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η επανάσταση της Πληροφορικής, αυτό το Τρίτο Κύμα της ανθρώπινης Ιστορίας, έχει αμέτρητα πλεονεκτήματα με κύριο αυτό της ταχύτατης διασποράς  των πληροφοριών –έστω και αν η πληροφορία δεν ταυτίζεται με τη Γνώση. Η Πληροφορική είναι το μεγαλύτερο βήμα μετά την Τυπογραφία και κανένα μειονέκτημα δεν αναιρεί τη συμβολή της στην ανθρώπινη εξέλιξη. Αφού αλλιώς δε γίνεται, και το ξέρουμε όλοι πια, μήπως να προσπαθήσουμε να χρησιμοποιήσουμε την Πληροφορική στην Υγεία» με λογισμό και μ’ όνειρο» προς όφελος των Κοινωνιών μας, μη λησμονώντας όμως πως είναι κι αυτή μια εξελιγμένη μορφή της διαχρονικής Δουλείας; Ο άλλος δρόμος, η ανταρσία, έχει αμέτρητους κινδύνους, κυρίως την είσοδο στο Χάος. Και το αντάρτικο πάντα ήττα προσημαίνει…

Και ως υστερόγραφο: Δεν ξέρω αν καταλάβατε προς τα πού το πήγα, δεν ξέρω αν σας έπεισαν τα λόγια τα δικά μου ή του άλλου Εγώ μου, δεν ξέρω αν φάνηκε ποια είναι η θέση μου. Δεν ξέρω καν αν μπορώ και σε τι να πιστεύω και να ελπίζω εγώ, όπως δεν ξέρω τι  ξέρουν οι Διοικούντες και Οικονομολόγοι Υγείας που δεν ξέρουμε εμείς και τι θα έκανα αν ήμουν εγώ στη θέση τους. Ελπίζω όμως ότι ανακάτεψα την τράπουλα των συλλογισμών σας -και τράπουλα σημαίνει παγίδα.

(για την αντιγραφή: Αλέξανδρος Αρδαβάνης)

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here