Παγκόσμια διάκριση στον έλληνα γιατρό Φώτη Παυλάτο

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΡΗΓΑΤΟΥ*

Σε καιρούς απαξίωσης της Ελλάδας και των Ελλήνων στη διεθνή αρένα (διότι περί αρένας πρόκειται) κάποιες επιτυχίες μας δίνουν το κουράγιο να στεκόμαστε όρθια και με το κεφάλι ψηλά. Συνήθως πρόκειται για αθλητικές επιδόσεις ή για καλλιτεχνικούς άθλους, με σπανιότερα τα επιστημονικά επιτεύγματα. Εδώ όμως θα μιλήσουμε για επιστημονική επιτυχία και μάλιστα του ιατρικού χώρου.

Το 1962 ο Φώτης Παυλάτος, ηλικίας τότε 38 ετών, έχοντας ήδη ξεκινήσει μια πολλά υποσχόμενη σταδιοδρομία στην Αθήνα, αποφασίζει να αφήσει την εξασφαλισμένη θέση του για ευρύτερες σπουδές στις ΗΠΑ. Επέλεξε το Πανεπιστήμιο του San Francisco (California). Είχε δε την ευκαιρία να εργασθεί κλινικά και ερευνητικά στον Τομέα Ενδοκρινολογίας και Διαβήτη, κοντά στον φημισμένο δάσκαλο και ερευνητή Peter Forsham. Ο Παυλάτος αποδείχθηκε άξιος μαθητής. Μελετηρός, εργατικός και συνεργάσιμος ασχολήθηκε με την έρευνα του διαβήτη, αυτού του «γλυκού μυστηρίου» που αποτελούσε την προτεραιότητα και στα ενδιαφέροντα του Δασκάλου του. Καρπός αυτής της περιόδου ήταν διάφορες σχετικές εργασίες. Κυριότερη από αυτή την ερευνητική δέσμη ήταν η διαγνωστική δοκιμασία της υπερλειτουργίας των επινεφριδίων με τη χορήγηση της δεξαμεθαζόνης (1965). Η δοκιμασία ήταν εύχρηστη, αξιόπιστη και χαμηλού κόστους, γνώρισε δε γρήγορα εκτεταμένη εφαρμογή. Έτσι σύντομα πέρασε σε άλλα δημοσιεύματα και σε κλασικά συγγράμματα του κλάδου ως «δοκιμασία Παυλάτου» («Pavlatos test»).

Το κύριο γνώρισμα της ιατρικής επιστήμης είναι η ταχεία εναλλαγή των αντιλήψεων, των διαγνωστικών δοκιμασιών, των θεραπευτικών πρακτικών: Πάντα υπάρχει το καλύτερο από το καλό. Εδώ όμως έχουμε το παράδοξο ότι η «δοκιμασία Παυλάτου» παραμένει ακόμα σε εφαρμογή μετά 50 ακριβώς χρόνια, δηλαδή μισόν αιώνα μετά την αρχική της δημοσίευση στο έγκυρο αμερικανικό περιοδικό JAMA. Εξακολουθεί δε η χρησιμότητά της να αναγνωρίζεται τόσο από τους πρακτικούς γιατρούς, όσο και από τους επίσημους επιστημονικούς φορείς. Πρόσφατα (Απρίλιος 2015) η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ενδοκρινολογίας (European Society of Endocrinology) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία για τις Ορμόνες (European Hormone Society) αποφάσισαν την απονομή του ετήσιου βραβείου τους στον Φώτη Παυλάτο για την αξεπέραστη ως σήμερα διαγνωστική δοκιμασία του.

Η τιμή βεβαίως δεν αντανακλά μόνο στον καθηγητή κ. Παυλάτο αλλά και στο κέντρο από το οποίο προήλθε η εργασία. Ο ίδιος στην απαντητική επιστολή του αποδίδει εξαιρετική τιμή στον δάσκαλό του Peter H. Forsham (1915-1995), την αγάπη προς τον οποίο είχε αποδείξει και με παλαιότερες ευγενείς χειρονομίες του ο Παυλάτος. Είναι δε χαρακτηριστική του Ιπποκρατικού ήθους του αυτή η εκδήλωση σεβασμού προς τους δασκάλους του. Ο καθηγητής John H. Karam σε κείμενό του για τον Forsham αναφέρεται στον Έλληνα καθηγητή που είχε γράψει αφιέρωμα στον Forsham το ποίημά του «The Torch» («Η δάδα»). Το φως της δάδας αυτής θα καθοδηγεί τη σκέψη στο ταξίδι της ζωής και,, σε μια νοητή λαμπαδοφορία σ’ όλη τη γη, ως σύμβολο πίστης κι ελπίδας, ως ελπιδοφόρο μήνυμα που θα διατηρείται αέναα. Το επιτυχημένο ποίημα του Παυλάτου, όπως φαίνεται από το διαδίκτυο, έχει καθιερωθεί ως σύμβολο, ως φιλοσοφία του πανεπιστημιακού τμήματος που είχε ιδρύσει ο Forsham και όπου είχε μετεκπαιδευτεί ο καθηγητής Φώτης Παυλάτος. Συμπληρωματικά αναφέρω ότι ο ίδιος έχει γράψει και ένα δεύτερο ποίημα για τον Forsham με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Forshamland» (1981).

Η τιμή αντανακλάται επίσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο οποίο ο Παυλάτος ανάλωσε με διάφορες ιδιότητες, από φοιτητής ως καθηγητής – πρόεδρος του Ιατρικού Τμήματος, πολλές δεκαετίες από την «ασκητική» θα έλεγα ζωή του, την γεμάτη από θεραπεία ασθενών, εκπαίδευση φοιτητών, έρευνα, ιατρική συγγραφή, κοινωνική προσφορά και ποίηση. Η τελευταία αυτή ασχολία του είναι το ίδιο παλιά όπως και η ιατρική και εξακολουθεί να υφίσταται, με εξαιρετικούς καρπούς δοκιμιακής ποίησης.

Τέλος με τη βράβευσή του αυτή ο καθηγητής και δάσκαλός μας Φώτης Παυλάτος κάνει υπερήφανους όλους τους μαθητές του που τους αγαπάει και τον αγαπούν και όλους τους συμπατριώτες του Κεφαλονίτες που τον τιμούν και τον θαυμάζουν.

*Συγγραφέας – Άμ. Επίκουρος  Καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here