Iφιγένεια Θεοδώρου: «Μελέκ θα πει άγγελος»

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

Τι σχέση έχει ένας φιλόδοξος διπλωµάτης µε τους µουσουλµάνους κατοίκους της Θράκης; Τι κοινό συνδέει τη µικρή κόρη ενός πρέσβη µε µια δωδεκάχρονη από ένα µειονοτικό χωριό της Ξάνθης; Μπορεί ένας παράφορος έρωτας να ελευθερώσει τις ψυχές και τις ριζωµένες θρησκευτικές αντιλήψεις; Μεγάλη Παρασκευή, ένα δυστύχηµα ανατρέπει τα σχέδια των διακοπών του πρέσβη Ορέστη Λεούση και της οικογένειάς του, καθώς και την πασχαλιάτικη ατµόσφαιρα στο σπίτι του Έλληνα πρόξενου στη Σµύρνη. Όλοι βρίσκονται αντιµέτωποι µε τη µικρή Μελέκ, που βγαίνει σώα από τα συντρίµµια και µε την πεισµατική σιωπή της τους παρασέρνει µέσα από τους ορεινούς δρόµους της Θράκης στην αναζήτηση του λόγου του ταξιδιού της στα µικρασιατικά παράλια .

Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορεί το μυθιστόρημα της Ιφιγένειας ΘεοδώρουΜελέκ θα πει άγγελος.

-Δεκατέσσσερα χρόνια μετά την πρώτη έκδοσή  του το βιβλίο  « Μελέκ  θα πει άγγελος» κυκλοφορεί  πάλι από τις εκδόσεις Πατάκη. Ποια είναι η Μελέκ και τι αντιπροσωπεύει;

Είναι ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο από την Θράκη και τους μουσουλμάνους κατοίκους της  που  εξακολουθεί να είναι επίκαιρο κι  ενδιαφέρει ακόμα, γιατί η Θράκη είναι ένα παρεξηγημένο κομμάτι της Ελλάδας, υπάρχει  μια άγνοια για τους  Έλληνες  μουσουλμάνους , κι αυτή η άγνοια μερικές  φορές  δημιουργεί φόβο και μισαλλοδοξία. Είναι ένα βιβλίο που δίνει την αφορμή σε νέους  αλλά και ώριμους αναγνώστες να  γνωρίσουν την ιστορία της περιοχής και των ανθρώπων της.

– Γιατί διαλέξατε αυτό το θέμα; Ποια ήταν η  πηγή της έμπνευσής σας;

Μάλλον με διάλεξε το θέμα…  Για οικογενειακούς λόγους το 2000 μοίραζα το χρόνο μου ανάμεσα σε Αθήνα και Ξάνθη. Μέχρι τότε για μένα Θράκη σήμαινε την εσχατιά της Ελλάδας, βουνά και σύνορα. Γοητεύτηκα όμως από την ομορφιά του τοπίου  και την συνύπαρξη των δυο θρησκειών… Το Ισλάμ το είχα γνωρίσει ήδη στην Ευρώπη και στην Ασία, πρώτη φορά  όμως το βίωνα στην πατρίδα μου. Ταξίδεψα πολύ , συνομίλησα με άντρες και γυναίκες, με νέους και γέροντες, διάβασα για την περιοχή και δεν άργησα να επινοήσω την ιστορία μου… Είχα ανάγκη να μοιραστώ με άλλους αυτή την εμπειρία της συνύπαρξης.

– Και στα  άλλα  σας βιβλία διακρίνω την εμμονή σας  με τον τόπο, πάντα είναι ο πρωταγωνιστής. Είστε σύζυγος  Ελληνα διπλωμάτη, παίζει ρόλο η ιδιότητά της αυτή στις συγγραφικές σας εμμονές;

Και βέβαια υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στον τρόπο ζωής μας και στα θέματα των βιβλίων μου. Όλα  είναι απόρροια της συνεχούς μετακίνησης, αυτών των μικρών ξεριζωμών που σε αναγκάζουν να αναπτύξεις μηχανισμούς γρήγορης προσαρμογής σε κάθε νέο  τόπο, να χτίσεις την καθημερινότητά  σου στο καινούργιο περιβάλλον κι  ύστερα να ψάξεις για τους ανθρώπους που θα σε συντροφεύσουν σ΄ αυτό το ταξίδι. ΄Ερχεσαι  πολύ κοντά με τον Αλλον, το διαφορετικό που ζει δίπλα σου, προσπαθείς να τον πλησιάσεις,  αλλιώς παραμένεις  για πάντα  Ξένος σε ξένο τόπο, κι αυτό είναι  ζημιά για την ψυχική σου ισορροπία.

-Ο τόπος , αλλά και ο έρωτας…

Δεν ξεφεύγεις από τον έρωτα, είναι η κινητήριος δύναμη  για να βλέπεις όλα τα πράγματα καινούργια, σε ενθαρρύνει να ανακαλύψεις  την πολυπλοκότητα στις ανθρώπινες σχέσεις, σε οπλίζει με αισιοδοξία για να μη σταματήσεις ποτέ να ελπίζεις. Στο μυθιστόρημα  ο έρωτας είναι ζωοποιός, εξωθεί την Μελέκ και τον Εμίν να κόψουν τα δεσμά  των προκαταλήψεων, τους δίνει φτερά, τους ελευθερώνει. Υπάρχει όμως κι ο έρωτας που πονάει, που σκοτώνει, ο ανεκπλήρωτος έρωτας που ματαιώνει  την ελπίδα , ο υποθάλπων  την δυστυχία…

-Στα μυθιστορήματά σας η έννοια της πατρίδας επανέρχεται συχνά. Στη «Γεύση της ερήμου» ο Ρωμανός ,ένας Ελληνοσύρος διχάζεται ανάμεσα σε δυο πατρίδες, στη  «Μελέκ» η Σοφία αναρωτιέται  τι πατρίδα είναι αυτή όπου μιλούν και τουρκικά…

Η απόσταση αλλάζει την θέα πολλών πραγμάτων. Θυμηθείτε τον στίχο του Σαββόπουλου, «από την απόσταση παίρνουν υπόσταση και οι γιορτές μας»… Στη σημερινή πραγματικότητα,  στον τεράστιο κόσμο όπου ζούμε, πατρίδα είναι ο τόπος  εκεί όπου ευτυχεί  κάποιος, με την προϋπόθεση ότι μέσα στην ευτυχία του θα ακονίζει την μνήμη του…  Η ιστορία είναι η καλύτερη εξάσκηση. Η εμπειρία μου λέει ότι μπορείς να έχεις  δυο πατρίδες, να αγαπάς  δυο τόπους  εξ ίσου, όπως τους δυο γονείς σου. Το να κατάγεσαι από μια χώρα και να ζεις σε μια άλλη είναι χαρακτηριστικό χιλιάδων συνανθρώπων μας.  Η συνύπαρξη δυο πολιτισμών είναι ευλογία και όπλο για την κατανόηση των άλλων και την  συμβίωση μαζί τους. Ας σκεφτούμε τους χιλιάδες  Ελληνες ανά τον κόσμο, κουβαλούν την διαφορετικότητά τους, επιμένουν και ευημερούν.

-Στα χρόνια που μεσολάβησαν από την πρώτη εμφάνιση της «Μελέκ»  τι  έχει αλλάξει στην Θράκη;

Σε δεκατέσσερα χρόνια πολλά αλλάζουν, άλλα μένουν τα ίδια προκαλώντας  την έκπληξη ή την οργή… Για μένα είναι σημαντικό  να αλλάζουν οι άνθρωποι και οι νοοτροπίες τους. Το 2000 τα κορίτσια στην ορεινή Ροδόπη ήταν μειοψηφία στα δημόσια γυμνάσια, τώρα η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική . Η Μελέκ του βιβλίου, τότε ήταν μια πρωτοπόρος, σήμερα τα περισσότερα  κορίτσια φοιτούν στα δημόσια γυμνάσια, η μόρφωση τους δίνει τα εχέγγυα να δημιουργήσουν το  μέλλον τους, ίσες ανάμεσα σε ίσους. Η εκπαίδευση είναι το εργαλείο για την προσωπική και την κοινωνική εξέλιξη, ανοίγει  μυαλά  και δρόμους για να ανατρέπουμε  τα στερεότυπα . Η Θράκη σήμερα είναι μια κοινωνία- πιλότος για όλη την Ευρώπη, χωρίς φανατισμούς και μισαλλοδοξίες, όπου το διαφορετικό ζει και κινείται δίπλα σου είτε είσαι μουσουλμάνος, είτε χριστιανός. Τώρα  που παρακολουθούμε άφωνοι την μεγάλη έξοδο των προσφύγων από τις εστίες τους, αξίζει να προβάλουμε αυτή την κοινωνία και το μήνυμα  της, οι θρησκείες οφείλουν να ενώνουν. Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτό που ένιωθα τα απογεύματα στην  Ξάνθη, όταν με λίγα λεπτά διαφορά  το κάλεσμα του μουεζίνη και οι καμπάνες των εκκλησιών  πλημμύριζαν τον αέρα. Άνοιγα διάπλατα τα παράθυρα  κι έλεγα μέσα μου ότι να, το καλό και η ομορφιά που ευαγγελίζονται οι δημιουργοί μέσα από την τέχνη, δεν είναι πάντα αυταπάτη.

 

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here