Η πρώτη μέρα της Ανοιξης

Για μια σειρά εθνών και πίστεων του αρχαίου κόσμου στη Γηραιά Ήπειρο, η Πρώτη Μαϊου αποτελούσε ημέρα γιορτής της επιστροφής της Άνοιξης. Τελετές συνδεδεμένες με την έλευση του θέρους – του οποίου η πρωτομαγιά θεωρούνταν η πρώτη μέρα-, την αναγέννηση της ζωής, την ανθοφορία, τη γονιμότητα και την πολυχρωμία της Φύσης οργανώνονταν από όλες τις κοινότητες.

Ο απόηχός τους είναι παρών στις πρωτομαγιάτικες εξόδους για «να πιάσουμε το Μάη», να μαζέψουμε άνθη και να πλέξουμε το στεφάνι αυτής της πρωτομηνιάς. Για τους αρχαίους Ρωμαίους και τους Ιταλούς επιγόνους τους, οι γιορτές περιελάμβαναν απαραιτήτως χορούς και τραγούδια γύρω από το γαϊτανάκι, του οποίου η ονομασία του στις λατινογενείς γλώσσες συνεχίζει να παραπέμπει στο Μάη και την ανθοφορία: Mayo – Μάιος στα ισπανικά, Maypole στην αγγλική, Ornato di fiori – διακοσμημένο με άνθη στα ιταλικά, Maibaum – Δέντρο του Μαγιού στα γερμανικά…

Ειδικά στη Γερμανία και τις σκανδιναβικές χώρες, η νύχτα της 30ης Απριλίου προς την 1η Μαϊου είναι γνωστή ως Βαλπουργία Νύχτα και υποτίθεται ότι οι εορτασμοί που λαμβάνουν χώρα είναι προς τιμήν της Αγίας Βαλπούργας των Σαξώνων, που κοιμήθηκε το 779 και αγιοποιήθηκε πρωτομαγιά. Ωστόσο, είναι προφανής ο παγανιστικός χαρακτήρας των εθίμων, που τιμούν την άνοιξη με υπαίθριες εορταστικές φωτιές και το μάζεμα άνθεων την αυγή, για το στολισμό των σπιτιών τους.

Κεντρικό ρόλο στους εορτασμούς έχουν οι μάγισσες, που εκείνο το βράδυ πιστεύεται ότι κυκλοφορούν στους ουρανούς καβάλα στις σκούπες τους. Για να τις κρατηθούν μακρυά από τους εορτασμούς, οι λαμβάνοντες μέρος στους εορτασμούς φυσούν κέρατα και χτυπούν μαστίγια στο χώμα. Στην Τσεχοσλοβακία αδειάζουν ένα τσουβαλάκι άμμο ή βάζουν μπόλικο φρεσκοκομμένο γρασίδι στην πόρτα τους, γιατί ο θρύλος θέλει τις μάγισσες να μη μπαίνουν μέσα αν δε μετρήσουν το τελευταίο κλαράκι, τον έσχατο κόκκο.

Στις αγγλοσαξωνικές χώρες, οι παρελάσεις με το γαϊτανάκι έχουν επικεφαλής την Βασίλισσα του Μαγιού, μιά νεαρή, όμορφη έφηβη η οποία στέφεται βασίλισσα της μέρας με ένα στεφάνι λουλούδια, αποτελώντας ιδανικό σύμβολο της σφριγηλότητας, της γονιμότητας και της νεότητας της ανοιξιάτικης γης. Ανήμερα την πρωτομαγιά, σε όλες τις ευρωπαϊκές παραδόσεις, το έθιμο θέλει πικ νίκ στη φύση, κρασί, χορό και τραγούδι.

Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι, η παγανιστική πρωτομαγιά, η οποία κατάφερε να μεταλλαχθεί ελαφρά και να επιβιώσει και στους χριστιανικούς χρόνους της Ευρώπης, δεν μπόρεσε να περάσει από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Οι ευρωπαίοι μέτοικοι των πρώτων κοινοτήτων προέρχονταν από αυστηρές χριστιανικές σέχτες και απαγόρευαν τα έθιμα αυτά ως ειδωλολατρικά, οπότε η παράδοση των εορτών της γονιμότητας και της ανθοφορίας έσβησε.

Σπύρος Χαλικιάς

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here