Ημερίδα με αφορμή τον Ποντιακό Ελληνισμό

Του Βλάσση Αγτζίδη (*)

Ο Μάιος είναι ένας δύσκολος μήνας για μας τους ολίγιστους ιστορικούς που μελετούμε τα της Ανατολής… Η αναγνώριση το 1994 της Γενοκτονίας που συνέβη στο μικρασιατικό Πόντο από τους Νεότουρκους και τους κεμαλικούς, έφερε την καθιέρωση της 19ης Μαϊου ως επίσημης Ημέρας Μνήμης. Η μερικότητα της πρώτης αυτής αναγνώρισης οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα (1998) στην αναγνώριση της Γενοκτονίας κατά το μεγαλύτερο βαθμό και τη θέσπιση της 14ης Σεπτεμβρίου ως Ημέρας Μνήμης για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Γενικώς, ο τρόπος που έγιναν οι αναγνωρίσεις και συντάχθηκαν οι αιτιολογικές εκθέσεις, απηχούσαν τη σύγχυση, τον τοπικισμό και τη μερικότητα που χαρακτηρίζει ολόκληρο το Νέο Ελληνισμό… Αλλά όπως και να έχουν τα πράγματα, με τις αναγνωρίσεις αυτές έφτασε στο τέλος της μια ολόκληρη εποχή σιωπής, αλλοτρίωσης και συνειδητής λήθης, την οποία συνεχίζουν να τη θυμίζουν οι προκατειλημμένοι και μνησίκακοι Αρνητές της Γενοκτονίας.

Το πραγματικό πλαίσιο

Οι χριστιανικές κοινότητες των Αρμενίων,  των Ελλήνων της Ανατολής και  των Ασσυροχαλδαίων-Αραμαίων, βίωσαν με τον πλέον δραματικό τρόπο την πολιτική ενός ακραίου εθνικιστικού και  μιλιταριστικού κινήματος. Το γνωστότερο επεισόδιο αυτής της ιστορικής διαδικασίας –όπως γράφτηκε στην αρχή- είναι η γενοκτονία των Αρμενίων.

Στο θολό πολιτικό και ραγδαία μεταβαλλόμενο οθωμανικό περιβάλλον των αρχών του 20ου αιώνα κυριάρχησαν οι αυθεντικοί εθνικιστές: οι Νεότουρκοι. Ο δρόμος για τηνΤελική Λύση είχε πλέον χαραχθεί. Ο τουρκικός εθνικισμός, με κέντρο δράσης του την οθωμανική Θεσσαλονίκη, έλαβε τις αποφάσεις του σε νεοτουρκικό Συνέδριο το 1911. Το Συνέδριο αυτό προέβλεπε την επίλυση του εθνικού προβλήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη φυσική εξόντωση των γηγενών χριστιανικών εθνοτήτων. Για τους Νεότουρκους το πρόβλημα ήταν απλό: «Ή η πατρίδα των άλλων θα γίνει δική μας πατρίδα, και μάλιστα σύντομα, ή δεν θα υπάρχει πλέον πατρίδα για μας». Τον Οκτώβριο του 1911 οι Νεότουρκοι -ως κυβέρνηση της χώρας- είχαν αποφασίσει σε συνέδριό τους την εξόντωση των μη μουσουλμανικών εθνοτήτων και τη βίαιη τουρκοποίηση των -πολυεθνοτικής καταγωγής- μουσουλμανικών πληθυσμών. Η απόφαση όριζε με σαφήνεια τις νέες κατευθύνσεις που αναιρούσαν πλήρως την παλιότερη πολιτική της σχετικής ανοχής.

Με την πράξη τους αυτή έθεσαν τέλος σε μια μακραίωνη περίοδο οθωμανικής παράδοσης, που συγκροτούσε ένα πολυεθνικό μουσουλμανικό κράτος με κύρια έμφαση στη θρησκευτική επιλογή. Εφεξής, για τους Τούρκους εθνικιστές το αίτημα ήταν η κυριαρχία της εθνικιστικής τουρκικής εκδοχής, τόσο κατά των χριστιανικών κοινοτήτων όσο και κατά των πολυεθνοτικών και πολύγλωσσων μουσουλμανικών μαζών.

Το παραγνωρισμένο αυτό Ολοκαύτωμα των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας άρχισε το 1914 κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και ολοκληρώθηκε το 1924 με την περάτωση της ανταλλαγής των πληθυσμών, αποτέλεσμα της αναθεωρητικής Συνθήκης της Λωζάννης. Θύματα ήταν οι περισσότερες γηγενείς χριστιανικές ομάδες, πλην των λεγόμενων Φραγκολεβαντίνων και των ελάχιστων τουρκοορθόδοξων της Καππαδοκίας. Οι μονοφυσίτες (Αρμένιοι, Ασσύριοι και λίγοι Κούρδοι), οι ορθόδοξοι (Ελληνες στον Πόντο, την Ιωνία, την Καππαδοκία και την Ανατολική Θράκη, καθώς και Αραβες Σύροι στον οθωμανικό Νότο), οι προτεστάντες (Αρμένιοι και Ελληνες) και οι καθολικοί (Αρμένιοι και Αραβες) ανέρχονταν σε 4 εκατ., περίπου.

 

Η Ημερίδα στο Κιλκίς

Με αφορμή την επέτειο της Γενοκτονίας των Ποντίων, η Ημερίδα που διοργανώνεται το Σάββατο 16 Μαϊου στο Κιλκίς (ημιόροφο του Hbitat, 7.30 μ.μ.) θα ασχοληθεί με  τις  αδιευκρίνιστες σελίδες του Χριστιανικού Ολοκαυτώματος. Με τη συμβολή  ιστορικών που έχουν μελετήσει την εποχή εκείνη, θα επιχειρηθεί η αποτύπωση των πραγματικών ορίων και μεγεθών της Γενοκτονίας, αλλά και τα ζητήματα διαχείρισης της ιστορικής Μνήμης.

Η Ημερίδα, που έχει ως κεντρικό τίτλο «Η Γενοκτονία στην Ανατολή. Από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στο έθνος κράτος», διοργανώνεται από την «Ένωση Ποντίων ν. Κιλκίς ‘Οι Αργοναύτες’» και τον πρόσφατα συσταθέντα «Όμιλο για την Ιστορία και τονΠολιτισό του ν. Κιλκίς».

Συμμετέχουν οι:

-Sait Tsetinoglu, Η Τρομοκρατία της Ένωσης και Πρόοδου κατά των Χριστιανών στην Μικρά Ασία: Οικονομική Αποκλεισμοί, Λεηλασίες και Πυρπολήσεις.

-Βλάσης Αγτζίδης: «Η Γενοκτονία των μη μουσουλμανικών πληθυσμών στην Ανατολή και η διαχείριση της ιστορικής Μνήμης»

-Θεοδόσης Κυριακίδης, «Ακαδημαϊκή έρευνα, πολιτική διεκδίκηση και δημόσιος λόγος για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής»

-Βασιλική Τσακόγλου  «Η Ανατολική Θράκη στη δεκαετία 1912-1922»

 

—————–

(*) διδάκτωρ σύγχρονης ιστορίας, μαθηματικός, https://kars1918.wordpress.com/

Print Friendly, PDF & Email

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here